Sam­fé­lag sem ýtir undir nærandi tengsl

Við búum í samfélagi sem leggur ríka áherslu á sjálfsbjargarviðleitni og einstaklingsframtak. En þegar einmanaleiki er skilgreindur fyrst og fremst sem vandamál einstaklingsins missum við sjónar á stærri myndinni.

Í borgarstjórn í dag samþykktum við að vinna aðgerðir gegn einmanaleika og að efla frístundaþjónustu. Af því tilefni nefni ég mikilvægi þess að við skoðum einmanaleika í stærra samhengi.

Hvetjandi og letjandi aðstæður

Í umræðu um einmanaleika beinist athyglin gjarnan að einstaklingnum. Okkur er ráðlagt að hringja í vin, bjóða í mat, skrá okkur á námskeið eða prófa eitthvað nýtt. Þetta eru góð og gild ráð en þau taka síður mið af samfélagsgerðinni og því hvernig hún getur annaðhvort auðveldað fólki að skapa og viðhalda tengslum eða gert það erfiðara.

Óviðunandi húsnæði

Óviðunandi húsnæðisaðstæður valda því að fjölskyldur flytja ítrekað og slíkur óstöðugleiki bitnar sérstaklega á börnum. Þegar barn þarf að skipta um skóla rofna tengsl, vinahópar leysast upp sem hefur slæm áhrif á líðan barna. Barn sem þarf ítrekað að byrja upp á nýtt í nýju umhverfi missir ekki bara heimili sitt heldur líka tilfinninguna fyrir því að tilheyra.

Efnahagslegar aðstæður og félagsleg einangrun

Efnahagslegar aðstæður hafa bein áhrif á félagsleg tengsl. Þau sem eiga erfitt með að ná endum saman finna oftar fyrir einmanaleika. Einmanaleiki í slíkum aðstæðum er ekki merki um að einstaklingur hafi brugðist. Hann er afleiðing utanaðkomandi aðstæðna sem gera fólki erfitt fyrir að festa rætur og mynda tengsl.

Fjarlægjum hindranir og eflum tengslamyndun

Ef við ætlum að draga úr einmanaleika þurfum við að beina sjónum að hindrunum sem standa í vegi fyrir tengslamyndun. Þar gegna sveitarfélög lykilhlutverki.

Við þurfum að:

• tryggja áreiðanlegar og aðgengilegar samgöngur svo fólk geti hitt hvert annað án mikils kostnaðar eða flókins skipulags,
• bjóða upp á öruggt húsnæði á viðráðanlegu verði sem gerir öllum kleift að festa rætur í nærumhverfi sínu,
• skapa lifandi og aðgengileg almenningsrými þar sem fólk getur dvalið og hist án þess að greiða fyrir aðgang,
• móta vinnuumhverfi og þjónustu sem gefur fólki raunverulegan tíma og orku til að rækta tengsl utan vinnunnar.

Einmanaleiki er ekki sönnun þess að fólk hafi „klikkað“ í samskiptum. Hann er oft spegilmynd samfélags sem hefur ekki gert nægilega vel í að skapa aðstæður fyrir nærandi tengsl. Einmanaleiki verður ekki leystur með sjálfshjálparráðum, heldur með markvissri uppbyggingu samfélags sem ýtir undir nærandi tengsl.

Höfundur er borgarfulltrúi og oddviti Vinstrisins í kosningum í vor.