Fjarðar­heiðargöng og lenging flug­brautar á Egils­stöðum eru þjóðaröryggis­mál

Nýlega kynntu stjórnvöld áfangaskýrslu um áfallaþol Íslands á grundvelli viðmiða Atlantshafsbandalagsins, þar sem lögð er áhersla á að efla og vernda mikilvæga innviði sem undirstöðu öryggis samfélagsins.

Í breyttu öryggisumhverfi Evrópu hefur NATO lagt aukna áherslu á borgaralegt áfallaþol og Ísland hefur sett það markmið að verja allt að 1,5% af vergri landsframleiðslu til öryggis- og varnarmála fyrir árið 2035.

Þar felast mikilvæg tækifæri til uppbyggingar innviða sem styrkja bæði þjóðaröryggi og byggðaþróun.

Austurland er lykilhlekkur í öryggiskeðju landsins

Seyðisfjörður hefur lengi gegnt lykilhlutverki í tengingum Íslands við Evrópu og gegndi mikilvægu hlutverki í síðari heimsstyrjöld. Enn í dag er fjörðurinn einn mikilvægasti aðkomustaður landsins frá Evrópu og þar liggur fjarskiptastrengurinn FARICE sem tengir Ísland við umheiminn. Þessi staða gerir svæðið að lykilhlekk í öryggiskeðju landsins.

En þar er veikleiki sem þarf að bregðast við án tafar.

Tryggja þarf samfellda öryggiskeðju frá hafi til lofts

Vegurinn yfir Fjarðarheiði er einn erfiðasti fjallvegur landsins og lokast reglulega vegna veðurs, sem rýrir öryggi tenginga milli Seyðisfjarðar og Egilsstaða. Það þýðir að tengingin milli lykilhafnar á Seyðisfirði og Egilsstaðaflugvallar er ótrygg stóran hluta ársins.

Egilsstaðaflugvöllur gegnir lykilhlutverki sem varaflugvöllur fyrir millilandaflug og í neyðar- og öryggisskipulagi landsins. Með lengingu flugbrautar eykst geta flugvallarins til að taka á móti stærri flugvélum, þar á meðal herflugvélum.

Fjarðarheiðargöng myndu tryggja örugga og samfellda tengingu milli hafnar og flugvallar allt árið um kring.

Saman mynda þessi tvö verkefni samfellda öryggiskeðju frá hafi til lofts.

Öryggisinnviðir styrkja samfélagið allt

Ávinningurinn nær langt út fyrir öryggismál. Fjarðarheiðargöng og lenging flugbrautar myndu styrkja atvinnulíf, lækka flutningskostnað, bæta aðgengi að þjónustu og skapa ný tækifæri til uppbyggingar á Austurlandi. Slík uppbygging styrkir landið allt.

Samgönguáætlun fyrir árin 2026–2040 liggur nú fyrir Alþingi, en þar eru Fjarðarheiðargöng ekki sett í forgang og engar ráðstafanir gerðar varðandi lengingu flugbrautar á Egilsstöðum þrátt fyrir mikilvægi þessara innviða í neyðar- og öryggisskipulagi landsins.

Á sama tíma er ljóst að aukið fjármagn er að koma til öryggis- og varnarmála, þar sem stefnt er að allt að 1,5% af vergri landsframleiðslu.

Það skapar raunveruleg tækifæri til að ráðast í uppbyggingu sem lengi hafa verið nauðsynlegar.

Tímabært er að setja Fjarðarheiðargöng og lengingu flugbrautar á Egilsstöðum í skýran forgang sem mikilvæga öryggisinnviði fyrir Ísland. Nú þarf að hraða undirbúningi og ráðast í framkvæmdir án tafar.

Höfundur er formaður Byggðaráðs Múlaþings og varaþingmaður.