Mann­leg reisn á ekki að vera munaður – um að­stæður fólks sem leitar eftir matar­að­stoð

Enginn ætti að þurfa að standa úti í kulda, roki eða rigningu til þess eins að fá mat á borðið. Samt er þetta veruleiki sem fólk í fjárhagserfiðleikum getur staðið frammi fyrir þegar það leitar eftir mataraðstoð.

Mig langar að vekja athygli á aðstæðum þeirra sem þurfa að leita eftir aðstoð hjá Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur. Ég skrifa ekki eingöngu fyrir sjálfa mig, heldur einnig með annað fólk í huga sem glímir við fjárhagserfiðleika og þarf að reiða sig á aðstoð til að komast í gegnum daglegt líf.

Ég er sjálf á örorku og lifi á greiðslum frá Tryggingastofnun. Fjárhagsstaða mín hefur verið afar erfið og ég hef þurft að leita eftir mataraðstoð. Systir mín er einnig í erfiðri fjárhagsstöðu og við höfum báðar nýtt okkur þessa aðstoð.

Ég vil byrja á því að taka fram að ég er þakklát fyrir að slík aðstoð sé til staðar og fyrir það starf sem sjálfboðaliðar og aðrir leggja á sig til að hjálpa fólki.

En þakklæti þýðir ekki að maður eigi að þegja yfir aðstæðum sem mætti bæta.

Biðraðir utandyra í íslensku veðurfari

Það sem mér finnst sérstaklega erfitt að sætta mig við er að fólk þurfi að standa utandyra og bíða eftir að opnað sé fyrir úthlutun. Það sem gerir þetta enn verra er að aðeins takmörkuðum fjölda er hleypt inn í einu, sem þýðir að aðrir þurfa áfram að bíða úti þar til röðin kemur að þeim.

Við búum á Íslandi, þar sem veðrið getur verið mjög óútreiknanlegt. Kuldi, rok, rigning og snjókoma eru hluti af okkar daglega lífi.

Er það virkilega ásættanlegt að fólk sem á nú þegar erfitt fjárhagslega þurfi einnig að standa utandyra við slíkar aðstæður til þess eins að fá mat?

Hvað með eldra fólk, einstaklinga með fötlun, langvinna verki, skerta hreyfigetu eða aðra heilsufarslega erfiðleika?

Ég og systir mín höfum sjálfar staðið í þessari biðröð og upplifað þessar aðstæður.

Mér finnst að það hljóti að vera hægt að finna mannúðlegri lausn, til dæmis með yfirbyggðu biðsvæði, númerakerfi eða fyrirfram ákveðnum afhendingartímum svo fólk þurfi ekki að standa lengi utandyra.

Reykingar í biðröðinni

Annað atriði sem ég vil sérstaklega nefna eru reykingar í biðröðinni.

Ég og systir mín lentum í því að einstaklingur fyrir framan okkur reykti og annar fyrir aftan okkur gerði slíkt hið sama. Ég átti mjög erfitt með að anda vegna sígarettureyksins og mér fannst óþægilegt að vera föst í þessum aðstæðum.

Það sem olli mér enn meiri vonbrigðum var að starfsmaður í ábyrgðarstöðu kom út og tilkynnti að reykingar væru bannaðar á svæðinu, en það gerðist ekki fyrr en fólkið hafði nánast lokið við að reykja.

Ég fagna því að slíkt bann sé til staðar, en það þarf að vera skýrt og því framfylgt tímanlega.

Enginn ætti að þurfa að anda að sér sígarettureyk á meðan hann bíður eftir nauðsynlegri aðstoð.

Mataraðstoð og raunverulegar þarfir fólks

Mig langar einnig að vekja athygli á innihaldi mataraðstoðarinnar.

Ég geri mér fulla grein fyrir því að starfsemi sem þessi byggist að miklu leyti á framlögum og að ekki sé alltaf hægt að stjórna því hvaða matvæli berast.

Hins vegar hef ég upplifað að sælgæti og ýmiss konar snakk sé stundum áberandi í úthlutuninni á meðan magn matvæla sem hægt er að nýta í næringarríkar og mettandi máltíðir er takmarkað.

Þegar fólk leitar eftir mataraðstoð er það ekki endilega að leita að einhverju til að narta í. Það þarf mat til að geta eldað, nærst og komist í gegnum dagana.

Ég tel mikilvægt að leggja enn meiri áherslu á grunnmatvörur og næringarríkan mat, eftir því sem framlög og aðstæður leyfa.

Það væri einnig mikilvægt að ræða við þá sem nýta sér aðstoðina og fá að heyra hvaða matvæli myndu raunverulega nýtast þeim best.

Fátækt á ekki að kosta fólk reisnina

Það er ekki auðvelt að þurfa að biðja um hjálp.

Margir sem leita eftir mataraðstoð eru nú þegar undir miklu álagi. Sumir eru að glíma við veikindi, sorg, fötlun, einangrun eða stöðugar fjárhagsáhyggjur.

Ég þekki þetta sjálf.

Ég er enn að takast á við mikla sorg eftir fráfall föður míns og hef á sama tíma þurft að glíma við erfiða fjárhagsstöðu. Stundum er það nógu erfitt að komast í gegnum daginn án þess að þurfa líka að hafa áhyggjur af því hvort maður eigi nægan mat.

Faðir minn kenndi mér með fordæmi sínu hversu mikilvægt er að láta í sér heyra þegar manni finnst eitthvað óréttlátt. Ég trúi því að við getum líka sýnt hvert öðru meiri hlýju og skilning, sérstaklega þegar lífið er erfitt.

Þess vegna snertir þetta mál mig djúpt.

Mér finnst mikilvægt að við sem samfélag spyrjum okkur hvernig við komum fram við fólk sem þarf á hjálp að halda.

Það á ekki að þurfa að þola kulda, langa bið, sígarettureyk eða óþarfa óþægindi til að fá mataraðstoð.

Ég óska eftir því að þessar ábendingar verði teknar til alvarlegrar skoðunar og að metið verði hvort hægt sé að bæta aðstæður við úthlutun, tryggja reyklaust biðsvæði og leggja aukna áherslu á matvæli sem nýtast fólki til daglegrar framfærslu.

Ég hef þegar komið þessum áhyggjum á framfæri við Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur og Reykjavíkurborg. Með þessari grein vil ég einnig vekja athygli almennings á málinu og hvetja til umræðu um hvernig hægt sé að bæta aðstæður þeirra sem þurfa að leita eftir mataraðstoð.

Þessi grein er ekki skrifuð af vanþakklæti. Hún er skrifuð af umhyggju, reynslu og þeirri sannfæringu að allir eigi rétt á að komið sé fram við þá af virðingu, óháð fjárhagsstöðu.

Að þurfa hjálp á aldrei að þýða að maður þurfi að sætta sig við hvað sem er.

Höfundur er manneskja sem hefur áhuga á samfélagsmálum og er búsett í Reykjavík.