Menntamál ættu ekki að vera pólitískt þrætuefni Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar 24. apríl 2026 08:02 Þegar menntamál eru til umræðu líður oft ekki á löngu þar til einhver er farinn að tala um hægri og vinstri, aðhald eða fjárfestingu og hvort stefnt sé í rétta eða ranga átt. Skyndilega snýst umræðan ekki um börn heldur einstaka stjórnmálamenn og flokka. Í grundvallaratriðum viljum við öll það sem er börnunum fyrir bestu. Við viljum að þeim líði vel líkamlega og andlega í þeim aðstæðum sem við sköpum þeim, á heimilinu, í skólanum og í tómstundum. Það er varla nokkur á móti því að öll börn læri að lesa sér til gagns og gamans. Að þau læri að skrifa og reikna og að þau vaxi úr grasi með gott sjálfstraust og jákvæða sjálfsmynd. Við viljum að börn fái tækifæri til að velja áhugamál og stunda þær íþróttir sem hugur þeirra leitar til. Allt þetta ætti að standa börnum til boða óháð efnahag foreldra og búsetu. Um þessi atriði ætti ekki þurfa að þrasa. Allt eru þetta áherslur sem yfirvöld menntamála, kennarar og samtök þeirra, foreldrar og börnin sjálf ættu að geta sameinast um. Menntamál eru ekki vandamál Það er allt of oft og mikið fjallað um menntamál eins og þau séu fyrst og fremst fjárhagsleg byrði á ríki og sveitarfélögum. Menntamál eru stöðugt pólitískt þrætuepli. Það er talað um „kerfið", um „fjárveitingarvaldið" og gleymist þá allt of oft að inni í þessu kerfi eru raunveruleg börn og kennarar sem gera sitt besta á hverjum degi. Flokkur fólksins vill horfa á gildin og hlusta vandlega á raddir í samfélaginu. Við deilum mun fleiri gildum í menntamálum en við gefum okkur tíma til að taka eftir. Þau gildi eru m.a. að börn fái að vera börn, að skólinn sé öruggur staður og að kennarar geti sinnt starfi sínu af heilum hug, án þess að vera undir álagi skrifræðis og streitu. Ég er ekki að segja að stjórnmál eigi ekkert erindi við menntamál. Auðvitað þarf að taka ákvarðanir um fjármagn og skipulag og þar geta skoðanir verið misjafnar. En það er munur á því hvort menntamál eru fyrst og síðast rædd út frá flokkapólitík eða mannlegum gildum. Spurningin ætti alltaf að vera hvað er börnunum fyrir bestu. Íslendingar hafa alla tíð metið menntun mikils og læsi hefur verið hér landlægt allt frá landnámi. Það liggur djúpt í þjóðarmenningunni og þjóðarsálinni. Vissulega má deila um hvernig við náum settum markmiðum, en við þurfum ekki að deila um markmiðin sjálf. Menntamál eru of mikilvæg til að þvæla þeim í endalausar pólitískar skotgrafir sem engu skila. Höfundur er þingmaður Flokks fólksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Mest lesið Lífæð Vestfjarða hrunin Oddur Jensson Skoðun Fjárhagsstaða Hafnarfjarðar er grafalvarleg og nauðsynlegt að grípa í taumana strax Árni Rúnar Þorvaldsson Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson Skoðun Hæsta framlag til Loftbrúar frá upphafi staðreynd Eydís Ásbjörnsdóttir Skoðun Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun Nú er komið að þér, Kristrún! Svanur Már Snorrason Skoðun Sérstaða Íslands: forskot eða fjötur um fót? Hugrún Elvarsdóttir Skoðun Kvittanirnar segja meira en pólitískar fyrirsagnir Ragnar Sigurðsson Skoðun Fyrir hvern erum við að pósta? Sara Margrét Dougherty Skoðun Hver á takkana? Þegar aðrir snerta gömul sálræn sár Sigríður Björk Þormar Skoðun Skoðun Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar Skoðun Takk fyrir, ferðamaður! Björgvin Jóhannesson skrifar Skoðun Sérstaða Íslands: forskot eða fjötur um fót? Hugrún Elvarsdóttir skrifar Skoðun Í framlínu náttúruverndar í 50 ár Magnús Hallur Jónsson skrifar Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald skrifar Skoðun Viðreisn einfaldar regluverk og minnkar báknið Hanna Katrín Friðriksson skrifar Skoðun Aðgerðaleysi fjármálaráðherra kemur erlendum tæknirisum til góða Guðmundur Halldór Björnsson skrifar Skoðun Kvittanirnar segja meira en pólitískar fyrirsagnir Ragnar Sigurðsson skrifar Skoðun Nú er komið að þér, Kristrún! Svanur Már Snorrason skrifar Skoðun Hefði Evrópa getað keypt sigur á Rússum fyrir tveimur árum?! Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Það er dýrt að hafa lítið val Svanfríður Bergvinsdóttir,Andri Ólafsson skrifar Skoðun Hækkun þar, hækkun hér, á endanum allt kaupið í skattana fer! Jóhann Friðrik Friðriksson skrifar Skoðun Nýr einkunnakvarði er aðeins hluti af sögunni Margrét Lilja Pálsdóttir skrifar Skoðun Skilaboð til landsbyggðarinnar Trausti Hjaltason skrifar Skoðun Hver ber ábyrgð þegar vernd barns týnist milli kerfa? Inga Henriksen skrifar Skoðun Hæsta framlag til Loftbrúar frá upphafi staðreynd Eydís Ásbjörnsdóttir skrifar Skoðun Öryggi þjóðarinnar verður ekki tryggt í Excel-skjali Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Þegar stóru ríkin verða veikasti hlekkurinn Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Viðreisn – góð stefna dugar ekki ein og sér Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Lífæð Vestfjarða hrunin Oddur Jensson skrifar Skoðun Fjárhagsstaða Hafnarfjarðar er grafalvarleg og nauðsynlegt að grípa í taumana strax Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun Hallgrímskirkja heillar Sigurður Árni Þórðarson skrifar Skoðun Sameiginleg þjónusta þarf að vera aðgengileg öllum Haraldur Líndal Haraldsson skrifar Skoðun Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason skrifar Skoðun Þegar báðir græða Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Opið bréf til innviðaráðherra og atvinnuvegaráðherra Örvar Marteinsson skrifar Skoðun Hver króna skilar sér margfalt tilbaka! Nokkur dæmi um ráðdeild í rekstri Borgarbókasafnsins Guðrún Dís Jónatansdóttir skrifar Skoðun Bókaklúbbur borgarstjórans Michelle Spinei skrifar Sjá meira
Þegar menntamál eru til umræðu líður oft ekki á löngu þar til einhver er farinn að tala um hægri og vinstri, aðhald eða fjárfestingu og hvort stefnt sé í rétta eða ranga átt. Skyndilega snýst umræðan ekki um börn heldur einstaka stjórnmálamenn og flokka. Í grundvallaratriðum viljum við öll það sem er börnunum fyrir bestu. Við viljum að þeim líði vel líkamlega og andlega í þeim aðstæðum sem við sköpum þeim, á heimilinu, í skólanum og í tómstundum. Það er varla nokkur á móti því að öll börn læri að lesa sér til gagns og gamans. Að þau læri að skrifa og reikna og að þau vaxi úr grasi með gott sjálfstraust og jákvæða sjálfsmynd. Við viljum að börn fái tækifæri til að velja áhugamál og stunda þær íþróttir sem hugur þeirra leitar til. Allt þetta ætti að standa börnum til boða óháð efnahag foreldra og búsetu. Um þessi atriði ætti ekki þurfa að þrasa. Allt eru þetta áherslur sem yfirvöld menntamála, kennarar og samtök þeirra, foreldrar og börnin sjálf ættu að geta sameinast um. Menntamál eru ekki vandamál Það er allt of oft og mikið fjallað um menntamál eins og þau séu fyrst og fremst fjárhagsleg byrði á ríki og sveitarfélögum. Menntamál eru stöðugt pólitískt þrætuepli. Það er talað um „kerfið", um „fjárveitingarvaldið" og gleymist þá allt of oft að inni í þessu kerfi eru raunveruleg börn og kennarar sem gera sitt besta á hverjum degi. Flokkur fólksins vill horfa á gildin og hlusta vandlega á raddir í samfélaginu. Við deilum mun fleiri gildum í menntamálum en við gefum okkur tíma til að taka eftir. Þau gildi eru m.a. að börn fái að vera börn, að skólinn sé öruggur staður og að kennarar geti sinnt starfi sínu af heilum hug, án þess að vera undir álagi skrifræðis og streitu. Ég er ekki að segja að stjórnmál eigi ekkert erindi við menntamál. Auðvitað þarf að taka ákvarðanir um fjármagn og skipulag og þar geta skoðanir verið misjafnar. En það er munur á því hvort menntamál eru fyrst og síðast rædd út frá flokkapólitík eða mannlegum gildum. Spurningin ætti alltaf að vera hvað er börnunum fyrir bestu. Íslendingar hafa alla tíð metið menntun mikils og læsi hefur verið hér landlægt allt frá landnámi. Það liggur djúpt í þjóðarmenningunni og þjóðarsálinni. Vissulega má deila um hvernig við náum settum markmiðum, en við þurfum ekki að deila um markmiðin sjálf. Menntamál eru of mikilvæg til að þvæla þeim í endalausar pólitískar skotgrafir sem engu skila. Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.
Fjárhagsstaða Hafnarfjarðar er grafalvarleg og nauðsynlegt að grípa í taumana strax Árni Rúnar Þorvaldsson Skoðun
Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun
Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar
Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar
Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald skrifar
Skoðun Aðgerðaleysi fjármálaráðherra kemur erlendum tæknirisum til góða Guðmundur Halldór Björnsson skrifar
Skoðun Hækkun þar, hækkun hér, á endanum allt kaupið í skattana fer! Jóhann Friðrik Friðriksson skrifar
Skoðun Fjárhagsstaða Hafnarfjarðar er grafalvarleg og nauðsynlegt að grípa í taumana strax Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar
Skoðun Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason skrifar
Skoðun Hver króna skilar sér margfalt tilbaka! Nokkur dæmi um ráðdeild í rekstri Borgarbókasafnsins Guðrún Dís Jónatansdóttir skrifar
Fjárhagsstaða Hafnarfjarðar er grafalvarleg og nauðsynlegt að grípa í taumana strax Árni Rúnar Þorvaldsson Skoðun
Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun