„Agaleysið er algjört“ Stefán Árni Pálsson skrifar 5. maí 2026 13:02 Jóhanna Birna Bjartmarsdóttir og Sigurjóna Björgvinsdóttir fara yfir menntamálin hér á landi. Jóhanna Birna Bjartmarsdóttir er 24 ára, menntuð í menntavísindum og heilsueflingu en flosnaði upp úr íslensku skólakerfi og fór til Bandaríkjanna og stofnaði menntatæknifyrirtækið Hearts. Sigurjóna Björgvinsdóttir er 75 ára grunnskólakennari á eftirlaunum. Það er því rétt rúmlega hálf öld sem aðskilur viðmælendur okkar. Við ákváðum að leiða þessar tvær saman til að velta vöngum hvað mætti betur fara í íslensku skólakerfi og hvar við fórum út af sporinu. „Það er í rauninni að einhverju leyti svolítið gamaldags,“ segir Jóhanna um skólakerfið í dag og vísar ekki bara í tæki tól heldur einnig viðhorf innan skólakerfisins. Sigurjóna segir skólakerfið mögulega vera gamaldags en að börnin séu alltaf svipuð. „Grunngildi hjá börnum eru alltaf þau sömu. Þau þurfa ákveðna festu. Þau þurfa hluti sem þau ráða við en það þurfa líka að vera áskoranir. Og þau þurfa að sjá árangur.“ Sigurjóna telur það hafa verið mistök að fara úr bekkjum sem var skipt eftir getu yfir í blandaða bekki. „Mér fannst alltaf duglegustu krakkarnir bera minnst úr býtum í blandaða kerfinu. Miðjan fékk allt. Efstu og neðstu fengu afskaplega lítið,“ segir Sigurjóna. Hún er fylgjandi því að skipta börnum eftir getu. Jóhanna vill sveigjanlegra námsefni. Þær eru báðar sammála um að skóli án aðgreiningar séu bara orð á blaði því ekkert hafi verið gert til að byggja undir þá hugmyndafræði. „Þetta er ekki skóli án aðgreiningar þó þið kallið þetta það,“ segir Jóhanna. En ættu skólar að geta umbunað góðum kennurum? „Já,“ segir Jóhanna hiklaust. „Mér finnst það, en það er svo erfitt að umbuna góðum kennurum því góður kennari getur líka verið sá sem er að sleikja upp skólastjórann. Það eru margir mjög góðir kennarar, alveg frábærir en því miður hefur það alls ekki minnkað í þessari stétt að þetta er þægileg innivinna hjá sumum,“ segir Sigurjóna. Sigurjóna útskrifaðist úr kennaranáminu árið 1971. Hún telur að kennaranámið í dag þurfi að bæta - alltof mikið af hópverkefnum og fjarnámi. Jóhanna tekur í sama streng. „Það er svo auðvelt að fljóta með,“ segir Jóhanna með vísan í hópverkefnin. Blöskraði talsmáti barnanna Mikið hefur verið talað um að agaleysi einkenni íslenska skólakerfið. Hvað segja viðmælendur okkar um það? „Agaleysið er algert og svona skipulagsleysi,“ segir Sigurjóna og rifjar upp skólasetningu sem hún sótti hjá skóla á höfuðborgarsvæðinu sem var henni ekki að skapi. „Ég tel það vera mikið uppeldisatriði að börn læri að hlýða.“ Jóhanna segir skorta virðingu í garð kennara og nemenda og að það sé eitthvað sem ætti að leggja upp úr. „Ég er búin að vera að tala í grunnskólum og búin að tala við þrjátíu bekki og mér blöskraði alveg hvernig börnin töluðu við mig og við kennarana. Þetta var ekki svona þegar ég var í grunnskóla,“ segir Jóhanna. En eru kennarar alltof viðkvæmir? „Sumir eru það,“ segir Sigurjóna. „Það er margt mjög vel gert í mörgum grunnskólum en ég held að það þurfi að taka verulega til í skipulags- og agamálum og engan losarabrag,“ bætir hún við. „Ég vil gjarnan að menntakerfið þróist í mannvæna átt og að kennaramenntunin verði sett á oddinn fyrir börnin,“ segir Sigurjóna enn fremur. „Það væri mjög gaman að sjá fjölbreyttara menntakerfi sem myndi ekki bara umbera fjölbreytileikann heldur fagna honum,“ segir Jóhanna. Innslagið má sjá hér fyrir neðan. Ísland í dag Skóla- og menntamál Mest lesið Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lífið Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Lífið Aldraður og moldaður Tom Cruise til bjargar jörðinni Bíó og sjónvarp Litla systir Gretu Thunberg ætlar að verða súperstjarna Tónlist Selja herrasetur í Þingholtunum Lífið Lesbíur selja litríka íbúð Lífið Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Lífið Uppskrift: Bragðmikill grillaður kjúklingaborgari að hætti Rakelar Maríu Lífið samstarf Sagði Viktoríu Beckham að „fokka sér“ Tónlist „Þýðir í raun bara endalok fyrir íslenska útgefna tónlist“ Tónlist Fleiri fréttir Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Selja herrasetur í Þingholtunum Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lesbíur selja litríka íbúð „Fimmtán ár af hreinu himnaríki“ „Ég knúsaði ekki manneskju í sex mánuði nema manninn minn og dóttur mína“ Stjörnulífið: Patrekur og Gísli Marteinn saman á Bad Bunny Leikarinn Sam Neill er látinn „Við unnum í nágrannalottóinu“ Steiney frumsýnir kærastann „Ertu að segja mér að ég endi í hjólastól?“ Ferðast um heiminn og setur Íslandsmet Ógleymanlegt galdrabrúðkaup á tásunum Krakkatía vikunnar: Víkingar, Njáll og pasta Loksins sást til hjónanna Óttast ekki dauðann en vill gjarnan meiri tíma með sínu fólki Fréttatía vikunnar: Hundur, steypubíll og Harry Styles Flýta tónleikum „svo túristarnir geti farið að hátta“ Harry og Meghan heimsóttu konungshjónin Krummafótur um helgina Adda og Alfreð eignuðust dreng Sárreiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað Óttar og Rafnhildur Rósa eiga von á stúlku Kathy Griffin sögð komin með 22 ára kærasta „Engir áhrifavaldar, engin þjóð“ Fylgjendafjöldi Kristrúnar fimmfaldast Frumsýning á Vísi: Síðasta „flugeldasýning“ Iceguys Myndaveisla: Ríflega fimmtíu söguleg seglskip prýddu flóann Nýtt smáforrit fyrir Þjóðhátíðargesti Sjá meira
„Það er í rauninni að einhverju leyti svolítið gamaldags,“ segir Jóhanna um skólakerfið í dag og vísar ekki bara í tæki tól heldur einnig viðhorf innan skólakerfisins. Sigurjóna segir skólakerfið mögulega vera gamaldags en að börnin séu alltaf svipuð. „Grunngildi hjá börnum eru alltaf þau sömu. Þau þurfa ákveðna festu. Þau þurfa hluti sem þau ráða við en það þurfa líka að vera áskoranir. Og þau þurfa að sjá árangur.“ Sigurjóna telur það hafa verið mistök að fara úr bekkjum sem var skipt eftir getu yfir í blandaða bekki. „Mér fannst alltaf duglegustu krakkarnir bera minnst úr býtum í blandaða kerfinu. Miðjan fékk allt. Efstu og neðstu fengu afskaplega lítið,“ segir Sigurjóna. Hún er fylgjandi því að skipta börnum eftir getu. Jóhanna vill sveigjanlegra námsefni. Þær eru báðar sammála um að skóli án aðgreiningar séu bara orð á blaði því ekkert hafi verið gert til að byggja undir þá hugmyndafræði. „Þetta er ekki skóli án aðgreiningar þó þið kallið þetta það,“ segir Jóhanna. En ættu skólar að geta umbunað góðum kennurum? „Já,“ segir Jóhanna hiklaust. „Mér finnst það, en það er svo erfitt að umbuna góðum kennurum því góður kennari getur líka verið sá sem er að sleikja upp skólastjórann. Það eru margir mjög góðir kennarar, alveg frábærir en því miður hefur það alls ekki minnkað í þessari stétt að þetta er þægileg innivinna hjá sumum,“ segir Sigurjóna. Sigurjóna útskrifaðist úr kennaranáminu árið 1971. Hún telur að kennaranámið í dag þurfi að bæta - alltof mikið af hópverkefnum og fjarnámi. Jóhanna tekur í sama streng. „Það er svo auðvelt að fljóta með,“ segir Jóhanna með vísan í hópverkefnin. Blöskraði talsmáti barnanna Mikið hefur verið talað um að agaleysi einkenni íslenska skólakerfið. Hvað segja viðmælendur okkar um það? „Agaleysið er algert og svona skipulagsleysi,“ segir Sigurjóna og rifjar upp skólasetningu sem hún sótti hjá skóla á höfuðborgarsvæðinu sem var henni ekki að skapi. „Ég tel það vera mikið uppeldisatriði að börn læri að hlýða.“ Jóhanna segir skorta virðingu í garð kennara og nemenda og að það sé eitthvað sem ætti að leggja upp úr. „Ég er búin að vera að tala í grunnskólum og búin að tala við þrjátíu bekki og mér blöskraði alveg hvernig börnin töluðu við mig og við kennarana. Þetta var ekki svona þegar ég var í grunnskóla,“ segir Jóhanna. En eru kennarar alltof viðkvæmir? „Sumir eru það,“ segir Sigurjóna. „Það er margt mjög vel gert í mörgum grunnskólum en ég held að það þurfi að taka verulega til í skipulags- og agamálum og engan losarabrag,“ bætir hún við. „Ég vil gjarnan að menntakerfið þróist í mannvæna átt og að kennaramenntunin verði sett á oddinn fyrir börnin,“ segir Sigurjóna enn fremur. „Það væri mjög gaman að sjá fjölbreyttara menntakerfi sem myndi ekki bara umbera fjölbreytileikann heldur fagna honum,“ segir Jóhanna. Innslagið má sjá hér fyrir neðan.
Ísland í dag Skóla- og menntamál Mest lesið Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lífið Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Lífið Aldraður og moldaður Tom Cruise til bjargar jörðinni Bíó og sjónvarp Litla systir Gretu Thunberg ætlar að verða súperstjarna Tónlist Selja herrasetur í Þingholtunum Lífið Lesbíur selja litríka íbúð Lífið Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Lífið Uppskrift: Bragðmikill grillaður kjúklingaborgari að hætti Rakelar Maríu Lífið samstarf Sagði Viktoríu Beckham að „fokka sér“ Tónlist „Þýðir í raun bara endalok fyrir íslenska útgefna tónlist“ Tónlist Fleiri fréttir Rakel Sif og Gissur Ari selja á Nýlendugötu Selja herrasetur í Þingholtunum Halla um Jewel: „Hefur oft bjargað sál minni“ Íslenska „ljóskan“ slær í gegn í tískuheiminum Lesbíur selja litríka íbúð „Fimmtán ár af hreinu himnaríki“ „Ég knúsaði ekki manneskju í sex mánuði nema manninn minn og dóttur mína“ Stjörnulífið: Patrekur og Gísli Marteinn saman á Bad Bunny Leikarinn Sam Neill er látinn „Við unnum í nágrannalottóinu“ Steiney frumsýnir kærastann „Ertu að segja mér að ég endi í hjólastól?“ Ferðast um heiminn og setur Íslandsmet Ógleymanlegt galdrabrúðkaup á tásunum Krakkatía vikunnar: Víkingar, Njáll og pasta Loksins sást til hjónanna Óttast ekki dauðann en vill gjarnan meiri tíma með sínu fólki Fréttatía vikunnar: Hundur, steypubíll og Harry Styles Flýta tónleikum „svo túristarnir geti farið að hátta“ Harry og Meghan heimsóttu konungshjónin Krummafótur um helgina Adda og Alfreð eignuðust dreng Sárreiðir Rúvar-ar hafna því að Megasi hafi verið slaufað Óttar og Rafnhildur Rósa eiga von á stúlku Kathy Griffin sögð komin með 22 ára kærasta „Engir áhrifavaldar, engin þjóð“ Fylgjendafjöldi Kristrúnar fimmfaldast Frumsýning á Vísi: Síðasta „flugeldasýning“ Iceguys Myndaveisla: Ríflega fimmtíu söguleg seglskip prýddu flóann Nýtt smáforrit fyrir Þjóðhátíðargesti Sjá meira