Vel­ferð er ekki til­viljun – hún er pólitískt val

Sveitarfélag sem tekur velferð alvarlega tryggir ekki aðeins þjónustu heldur öryggi, sjálfstæði og lífsgæði á öllum lífsskeiðum. Á Seltjarnarnesi á að vera gott að eldast, gott að ala upp börn og gott að lifa sjálfstæðu lífi á öllum skeiðum. Það gerist ekki af sjálfu sér heldur með skýrri sýn, samþættri þjónustu og raunverulegum vilja til að setja velferð fólks í forgang.

Velferðarsamfélag er mælt eftir því hvernig við mætum fólki í daglegu lífi og þegar á reynir. Það sést í því hvort eldri borgarar fá þann stuðning sem þeir þurfa þegar heilsan breytist. Það sést í því hvort fatlað fólk fái þjónustu á eigin forsendum. Það sést í því hvort fólk á öllum aldri geti lifað sjálfstæðu og innihaldsríku lífi í öruggu umhverfi, án þess að þurfa að berjast við flókin kerfi og endalausa bið.

Við viljum að Seltjarnarnes verði fyrirmyndarsamfélag í velferðarmálum. Ekki bara sveitarfélag sem uppfyllir lágmarkskröfur heldur samfélag sem leggur metnað í að gera betur. Samfélag sem skilur að velferð er ekki jaðarmál heldur ein mikilvægasta grunnstoð góðs bæjarfélags. Hér á að vera gott að búa á öllum lífsskeiðum og hér á fólk ekki að þurfa að yfirgefa sitt samfélag þegar þarfir þess breytast.

Hér á að vera gott að eldast

Eitt mikilvægasta verkefnið á næstu árum er að tryggja heilbrigða öldrun og að við mætum þörfum sífellt fjölmennari hóps af alvöru og með reisn. Við viljum að það sé ekki aðeins gott að eldast á Seltjarnarnesi, það á að vera keppikefli sveitarfélagsins að skapa eldri borgurum góð skilyrði í daglegu lífi og leik, með þeim hætti að það létti líka álagi af aðstandendum. Það skiptir ekki aðeins máli fyrir þá sem eldast heldur líka fyrir fjölskyldur þeirra og aðstandendur sem bera oft þungan ábyrgðarhlut þegar þjónusta er óskýr, sundurleit eða torfundin.

Við viljum því einfalda aðgengi að ráðgjöf og upplýsingum um réttindi eldri borgara, aðstandenda þeirra og þau úrræði sem standa til boða. Fólk á ekki að þurfa að rata eitt í gegnum flókið kerfi til að fá svör við grundvallarspurningum um þjónustu, stuðning eða húsnæði. Sveitarfélagið á að vera virkur leiðbeinandi, ekki hindrun.

Markmiðið er að fleiri geti búið lengur heima hjá sér við öryggi og reisn, með aðgangi að öflugri heimaþjónustu, heimahjúkrun, endurhæfingu og félagslegum stuðningi. Þessi þjónusta á að vera samræmd og sveigjanleg. Flestir vilja búa sem lengst á eigin heimili og með réttum stuðningi er það oft bæði farsælasta og hagkvæmasta leiðin.

Þjónustan á að fylgja fólki, ekki kerfunum

Eitt stærsta vandamálið í velferðarkerfinu er að ábyrgðin dreifist á of mörg borð. Fólk rekst á veggi milli sveitarfélags, ríkis, heilbrigðiskerfis og annarra þjónustuaðila. Afleiðingin er sú að þeir sem mest þurfa á hjálp að halda sitja uppi með mestu flækjuna. Það er hvorki réttlátt né skilvirkt.

Við viljum brjóta þessa múra niður. Markmið okkar er að tryggja heildstæða og tafarlausari þjónustu þar sem ólík kerfi vinna saman í þágu íbúanna. Sveitarfélagið á ekki að vísa fólki áfram í næstu þjónustu. Það á að taka ábyrgð, samhæfa þjónustu og tryggja að einstaklingar og fjölskyldur fái skýr svör og raunverulegan stuðning.

Samþætt velferðar- og heilbrigðisþjónusta er forsenda þess að fólk geti lifað sjálfstæðu lífi við öryggi. Þegar þjónustan talar saman eykst öryggi, lífsgæði batna og álag minnkar. Það er þessi hugsun sem þarf að ráða ferðinni, ekki innri mörk kerfa eða stofnana.

Fjölbreytt húsnæði fyrir breytilegar þarfir

Við blasir að þörfin fyrir fjölbreytt húsnæðisform fer vaxandi. Fólk þarf mismunandi lausnir á mismunandi stigum lífsins, og sveitarfélag sem vill vera sterkt velferðarsamfélag verður að taka mið af því. Við viljum tryggja að íbúar þurfi ekki að yfirgefa Seltjarnarnes þegar þarfir þeirra breytast, heldur geti minnkað við sig og fundið hentugt húsnæði innan bæjarfélagsins.

Þetta á sérstaklega við um eldri borgara sem vilja áfram búa í sínu nærumhverfi, nálægt fjölskyldu, vinum og þeirri þjónustu sem þeir þekkja. Það er ekki sjálfgefið í dag. Þess vegna viljum við tryggja að í nýrri uppbyggingu verði sérstaklega hugað að íbúðum fyrir eldri borgara og öðrum húsnæðisúrræðum sem styðja við sjálfstætt líf og örugga búsetu.

Sama á við um fatlað fólk. Við viljum vinna markvissa áætlun um húsnæðisúrræði fyrir fatlað fólk þar sem þjónusta og búseta mæta ólíkum þörfum hvers og eins af virðingu. Þjónusta á ávallt að vera veitt á forsendum einstaklingsins, með skýra framtíðarsýn og raunverulegar lausnir í stað bráðabirgðahugsunar.

Enginn á að einangrast í eigin bæ

Velferð snýst ekki aðeins um formlega þjónustu heldur líka um tengsl, virkni og þátttöku. Einangrun hefur djúp áhrif á heilsu og líðan og hún bitnar ekki síst á eldri borgurum, fötluðu fólki og þeim sem standa höllum fæti félagslega. Þess vegna viljum við rjúfa einangrun og efla geðheilbrigði með nýsköpun í félagsstarfi og auknu samstarfi þvert á kerfi.

Við viljum skapa lífsgæðakjarna á Seltjarnarnesi í samstarfi við Félag eldri borgara, sem verði lifandi miðpunktur fyrir heilsueflingu, félagsstarf og samfélagslega virkni. Slíkur kjarni á ekki að vera jaðarverkefni heldur einn af hornsteinum sterks samfélags. Þar getur fólk hist, hreyft sig, fengið stuðning og tekið þátt í samfélaginu á eigin forsendum.

Við viljum jafnframt efla hlutverk forvarnarfulltrúa og tengja betur saman málaflokka eins og geðheilbrigði, hreyfingu og félagslega þátttöku. Þar þarf að hugsa heildstætt. Það dugar ekki að bjóða upp á einstök átaksverkefni ef þjónustan talar ekki saman og markmiðin eru ekki skýr. Við viljum samfélag þar sem vellíðan og öryggi eru í fyrirrúmi á öllum aldri.

Velferðartækni léttir lífið og styður við sjálfstæði

Nútímatækni getur skipt sköpum í velferðarþjónustu ef hún er nýtt rétt. Við viljum nýta tæknilausnir og fjarlausnir til að auka sjálfstæði íbúa, tryggja skjótari viðbrögð og bæta þjónustu.

Rétt nýtt getur tæknin auðveldað samskipti, aukið öryggi á heimilum og stutt við samfellu í þjónustu. Hún getur líka hjálpað fólki að búa lengur sjálfstætt og minnkað álag á fjölskyldur og þjónustukerfi. Við viljum að Seltjarnarnes sé í fararbroddi í að nýta slíkar lausnir af ábyrgð, með þarfir íbúa að leiðarljósi.

Að lokum ….

Fyrirmyndarsamfélag í velferð verður ekki til af sjálfu sér. Það verður til þegar þjónusta er sett í forgang, ábyrgð er tekin og fólk er sett framar kerfunum. Það er sú leið sem við viljum fara á Seltjarnarnesi.

Höfundur er bæjarfulltrúi og skipar 2. sæti á lista Samfylkingar, Viðreisnar og óháðra á Seltjarnarnesi