Á­fram og upp

Sterk fylgni er á milli þess hvernig fólk upplifir nærsamfélagið sitt og hvernig það kýs. Rannsóknir sýna að þau sem telja hverfið sitt vera í niðurníðslu, þjónustuna vera að versna og öryggi að minnka, líður eins og kerfið hafi brugðist þeim. Þetta á við um allt. Um biðlista á leikskólum. Um húsnæði sem er myglað og ekki lagfært. Um samgöngur sem virka ekki. Tilfinningin er að það sé enginn að hlusta. Og þannig verður til sterkur hvati til að kjósa þau sem segjast ætla að brjóta allt niður, þau sem eru nógu stóryrt í sínum yfirlýsingum og helst sjokkerandi líka, í þeirri veiku von að þetta sama fólk geti búið til eitthvað sem virkar betur. Sveitarstjórnarstigið gegnir lykilhlutverki í því að snúa þessari upplifun við. Þar finnur fólk fljótt hvort samfélagssáttmálinn haldi.

Við lifum einstaka tíma. Stórar samfélagslegar breytingar munu eiga sér stað á allra næstu árum með aukinni innreið gervigreindar, samhliða hröðum breytingum sem eru að verða á valdakerfum heimsins. Þetta tvennt skapar enn frekari þrýsting á samfélagssáttmálann og þá lýðræðislegu inniviði sem eru grunnforsenda þeirrar velsældar sem við búum við. Viðbragð okkar við þessum veruleika verður að vera enn ríkari krafa á að hafa grunninn í lagi, til þess að geta haldið áfram að byggja upp, hugsað stórt og sótt fram.

Grunnurinn í lagi

Viðreisn býður í fyrsta sinn fram undir eigin nafni á tíu stöðum um landið og tveimur til viðbótar í samfloti við aðra. Það er mikið afrek sem ég er stolt af, og því höfum við einsett okkur að hlusta vel á það sem fólk kallar eftir á hverjum stað. „Hvað liggur þér á hjarta?“ er sú spurning sem við berum upp og svörin eru skýr. Fólk vill að innviðirnir séu í lagi og grunnþjónustan sé góð. Grunnurinn þarf að vera í lagi.

Sveitarstjórnarkosningarnar sem nú ganga í garð snúast fyrst og fremst um okkar daglega líf - grunninn. Leik- og grunnskólana sem börnin okkar eru í. Íþróttafélögin sem halda utan um ungmennin okkar. Göturnar sem við keyrum um. Hjúkrunarrýmin sem foreldrar okkar bíða eftir. Menningarlífið sem gefur samfélögunum okkar lit. Strætóinn sem kemur (nú eða kemur ekki). Og hvort fólk upplifir yfir höfuð að það sé framtíð fyrir sig og sína í bænum eða borginni sem það býr í.

Fólk á að hafa val

Fyrir austan og vestan kallar fólk eftir betri vegasamgöngum svo það geti örugglega ferðast á milli staða, ekki síst á veturna. Á báðum stöðum hafa innviðirnir verið vanræktir árum saman og skuldin eftir því. Einmitt þess vegna hefur ríkisstjórnin einsett sér að bregðast skjótt við, sem hefur raunar verið gert með vegaframkvæmdum víða, en betur má ef duga skal. Og mikilvægt að stjórnvöld vinni í þéttu samstarfi við sveitarstjórnirnar.

Ekki síður er ákall eftir aukinni sérfræðiþekkingu í dreifðari byggðum svo skólarnir, hjúkrunarheimilin, geðheilbrigðisþjónustan og heilsugæslurnar geti sinnt fólki. Fyrir austan heyrði ég til að mynda af fimm lausum hjúkrunarrýmum sem ekki er hægt að nýta vegna skorts á starfsfólki.

Fólk er alls konar. Sumir vilja búa þétt og aðrir vilja meira pláss. Fólk á að hafa val og geta skapað sér gott og innihaldsríkt líf um allt land. Samstarf ríkis og sveitarstjórna er lykillinn að því að búa til umhverfi og umgjörð sem styður við að fólk hafi raunverulegt val.

Snúum þessu við

Hér á höfuðborgarsvæðinu eru áskoranirnar fjölmargar, en fyrst og fremst þarf rekstur borgarinnar að vera í lagi svo hægt sé að standa undir grunnþjónustunni. Þannig hefur það ekki verið og því verður að snúa við. Frambjóðendur Viðreisnar í borginni hafa víða sést á hvolfi undanfarna daga, en það er einmitt til að vekja athygli á nákvæmlega þessu. Þegar reksturinn er á hvolfi munu innviðirnir aldrei standa undir sér. Þá eykst vantraust og tilfinning um að enginn sé að hlusta.

Ég heyri það á samtölum mínum við fólk að það er orðið þreytt á upphrópunum og skotgröfum. En ekki síður á loforðum sem virðast ítrekað svikin. Fyrir allar kosningar á að leysa leikskólavandann, loka innviðaskuldinni, bæta samgöngurnar og tryggja framúrskarandi velferðarþjónustu fyrir öll. En samt eykst vandinn og kerfið heldur áfram að þenjast út.

Þess vegna kallar fólk eftir því að stjórnmálafólk hlusti, forgangsraði og segi satt. Það er nefnilega ekki hægt að gera allt í einu. Það þarf að fara vel með sameiginlega fjármuni svo hægt sé að byggja upp góða þjónustu til lengri tíma. Ekki bara fram að næstu kosningum. Og það krefst stundum erfiðra ákvarðana og þolinmæði til lengri tíma. En án langtímahugsunar komumst við ekki langt.

Kjósum ábyrgan rekstur

Á laugardaginn veljum við fólk til að móta okkar nánasta umhverfi á umbreytingatímum. Við þurfum fólk sem vill byggja upp, ekki brjóta niður.

Byggja upp samfélög þar sem grunnurinn er traustur. Þar sem fólk upplifir að hlustað sé á það. Og þar sem mannréttindi, jafnrétti og virðing fyrir ólíku fólki eru sjálfsagður hluti af samfélaginu sem við viljum tilheyra.

Í þessum kosningum þarf að komast til valda fólk sem hefur kjark til að taka ákvarðanir. Fólk sem þorir að hugsa lengra en eitt kjörtímabil í senn. Og fólk sem skilur að góður og ábyrgur rekstur er grundvöllur góðrar þjónustu. Þar treysti ég frambjóðendum Viðreisnar um land allt til að ná alvöru árangri.

Ég hvet landsmenn alla til að nýta kosningarétt sinn. Hann er það mikilvægasta sem við eigum í lýðræðissamfélagi. Og ég hvet fólk að sjálfsögðu til að setja X við C og kjósa Viðreisn. Fyrir samfélögin okkar.

Áfram og upp!

Höfundur er formaður Viðreisnar og utanríkisráðherra.