Hugar­afl skilar nærri hálfum milljarði í sam­félags­legan á­vinning

Niðurstöður úttektarinnar voru kynntar á morgunverðarfundi Hugarafls fyrir helgi. Greiningin var unnin af Gunnari Úlfarssyni hagfræðingi og metur áhrif þjónustu samtakanna á atvinnuþátttöku, andlega heilsu og notkun opinberrar þjónustu.

Margir góðir gestir gestir sóttu fundinn að sögn Auðar Axelsdóttur, framkvæmdastjóra Hugarafls, og hlustaði á kynninguna. „Hingað mættu m.a. borgarfulltrúar, fulltrúi frá Heilbrigðisráðuneytinu, tveir fulltrúar frá Tryggingastofnun, fólk á framboðslistum vegna sveitarstjórnarkosninga og fleira gott fólk. Umræður voru mjög góðar og það var þátttakendum hugleikið að finna þurfi leiðir til að styðja við öflugt starf samtakanna.“

Von og trú skiptir sköpum

Samkvæmt niðurstöðum hækkar hlutfall notenda í vinnu eða námi úr 15% í 38% eftir þjónustu hjá Hugarafli. Jafnframt minnkar andleg vanlíðan um 41% og hlutfall þeirra sem hafa reglulega íhugað sjálfsvíg lækkar úr 32% í 7%.

„Þessar tölur eru í samræmi við væntingar okkar og koma okkur í raun ekki á óvart. Það að fá tækifæri til valdeflingar og að tilheyra uppbyggjandi samfélagi eins og hjá Hugarafli byggir upp von og aukna trú á eigin getu. Þegar litið er til þess hversu vanlíðan minnkar verulega er eðlilegt að sjálfsvígshugsanir dragist saman og virkni aukist.“

Hún segir samtökin taka reglulega á móti fólki í mikilli þjáningu og það að vera í umhverfi sem skilur þjáninguna en bælir hana ekki skiptir öllu máli. „Það að öðlast von og trú á bata skiptir sköpum og gefur notandanum von um breytingar á líðan sinni og virkni í samfélaginu. Við viljum hins vegar hafa tækifæri til að gera betur og mæta þeim stóra hópi sem leitar til okkar.“

Mikill ávinningur á hverju ári

Áætlað er að aukin atvinnuþátttaka skili samfélaginu um 414 milljóna króna ávinningi árlega í formi lægri bótagreiðslna og aukinna skatttekna. Þá er áætlaður sparnaður vegna minni notkunar geðheilbrigðisþjónustu um 68 milljónir króna á ári. „Niðurstöðurnar sýna að Hugarafl nær góðum árangri með hópi sem oft hefur reynt önnur úrræði án árangurs. Virkni eykst verulega og notendur upplifa aukið sjálfstraust, betri andlega líðan og meiri trú á þátttöku í vinnu eða námi,“ segir Auður.

Þrátt fyrir aukið umfang starfseminnar hefur fjármögnun Hugarafls ekki haldið í við fjölgun notenda né verðlagsþróun. Samkvæmt úttektinni eru opinber framlög til samtakanna 55-80% lægri á hvern notanda en hjá sambærilegum úrræðum.

„Framlög þurfa að vera í samræmi við þann fjölda sem er í virkri þjónustu hjá Hugarafli og þannig má ýta undir að fleiri fari til virkar samfélagsþátttöku. Starfshópur okkar er afar metnaðarfullur og en við þurfum fleiri með okkur til að geta mætt eftirspurn og ráðið til okkar fleira fólk. Við þurfum aukinn stuðning frá hinu opinbera og njóta jafnræðis miðað við önnur úrræði.“

Hún segir augljóst að sá valmöguleiki sem Hugarafl býður upp á sé afar dýrmætur. „Árangur Hugarafls gefur góða vísbendingu um hvernig við eigum að skipuleggja þjónustu sem er opin og byggir á mannlegum gildum. Gildi Hugarafls, sem eru bati, valdefling og jafningjagrundvöllur, ættu að vera leiðarljósið í vegferð að betri geðheilsu. Það verður að minnka sjúkdómsvæðingu og líta á geðrænar áskoranir sem eðlileg viðbrögð við óeðlilegum aðstæðum,“ segir Auður að lokum.