Kæru landar - Af hverju eigum við að segja JÁ í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 5. júní 2026 20:06 Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Halldór 24.10.26 Halldór Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir Skoðun 7 er ekki lengur 7 Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir,Álfhildur Leifsdóttir Skoðun Lífeyrissjóðs tekjur og skerðing ellilífeyris Sigurður Tómas Garðarsson Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir Skoðun Sátt um hvað? Ofbeldi er ekki ágreiningur Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun Hugrenningar í kjölfar sýknudóms í Landsrétti Helgi Gunnlaugsson Skoðun Ríkisútvarpið og hlutverk þess Skoðun Skoðun Skoðun Loftbrúin er fjárfesting í landsbyggðunum Rögnvaldur Guðmundsson skrifar Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir skrifar Skoðun Bruninn á Stuðlum og ábyrgð ríkisins Salvör Nordal skrifar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir skrifar Skoðun Mannréttindi eru ekki góðvild — þau eru góð stefna Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar Skoðun Börn bíða eftir hjálp á meðan stjórnvöld ræða einkunnir Kristín Kjartansdóttir skrifar Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar skrifar Skoðun Bráðum verðum við ósýnileg Ágúst Mogensen skrifar Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar Skoðun Kröfurnar standa enn Georg Páll Skúlason skrifar Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason skrifar Skoðun America First – eða America Alone? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Þversögnin í menntamálum Helga María Pálsdóttir skrifar Skoðun Sátt um hvað? Ofbeldi er ekki ágreiningur Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Er samþykki skálkaskjól fyrir skepnuskap ? Magnea Marinósdóttir skrifar Skoðun Ósýnileg hamlandi einkenni – þegar baráttan sést ekki Sigrún Heimisdóttir skrifar Skoðun Íslendingar kusu fátækt og einangrun þann 29. ágúst 2026 Jón Frímann Jónsson skrifar Skoðun Innviðirnir verða að ráða hraðanum Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Falleinkunn fyrir Heima-dæmi Sigurður Sævarsson skrifar Skoðun 7 er ekki lengur 7 Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir,Álfhildur Leifsdóttir skrifar Skoðun Þegar sátt er ekki lausnin – hvaða aðrar leiðir eru færar? Kristín Skjaldardóttir,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar Skoðun Margt smátt Sigurður Líndal Þórisson skrifar Skoðun Lífeyrissjóðs tekjur og skerðing ellilífeyris Sigurður Tómas Garðarsson skrifar Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Verkin fylgja, varla fé Magnús Magnússon skrifar Skoðun Þrjú lögregluembætti – á hvaða forsendum? Björn Bjarki Þorsteinsson skrifar Skoðun Ríkisútvarpið og hlutverk þess skrifar Skoðun Leyndinni loks aflétt Jón Pétur Zimsen skrifar Sjá meira
Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.
Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar
Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar
Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar
Skoðun Þegar sátt er ekki lausnin – hvaða aðrar leiðir eru færar? Kristín Skjaldardóttir,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar