Ekkert sem bendi til fækkunar fugla við Varm­á

Veitur stöðvuðu við lok síðasta mánaðar borframkvæmdir í Skammadal. Árfarvegurinn í Varmá var orðinn gruggugur og íbúar höfðu miklar áhyggjur af dýralífi. Óháðir sérfræðingar hafa tekið út áhrifin síðustu vikur. Ræða á aðgerðir Veitna og leitina á íbúafundi á morgun.

Veitur stöðvuðu við lok síðasta mánaðar borframkvæmdir í Skammadal. Árfarvegurinn var orðinn gruggugur og íbúar höfðu miklar áhyggjur af dýralífi. Ræða á aðgerðir Veitna og leitina á íbúafundi á morgun.

„Bara um leið og við áttuðum okkur á því að litáhrifin á Varmá voru meiri en við bjuggumst við og í raun og veru að hérna mótvægisaðgerðirnar okkar til að fjarlægja grugg úr vatninu voru ekki að virka sem skyldi. Að þá stöðvuðum við borunina strax af því að við viljum í alltaf að náttúran njóti vafans,“ segir Brynja Ragnarsdottir  forstöðumaður vatnsmiðla hjá Veitum.

Vinna enn að lausnum

Samkvæmt nýjustu tilkynningu vinna Veitur enn að því að þróa lausnir til að koma í veg fyrir að grugg fari í árfarveginn þegar byrjað verður að bora aftur eftir heitu vatni.

Í nýjustu tilkynningu Veitna um málið kemur fram að þau hafi síðustu vikur unnið með sérfræðingum og eftirlitsaðilum að mati á umhverfisáhrifum framkvæmdanna. Sérfræðingar frá Hafrannsóknastofnun og Verkís hafi farið í frumathuganir á stöðu lífríkis Skammadalslækjar og Varmár, og VSÓ, sem fer með umhverfiseftirlit framkvæmdarinnar fyrir Veitur fylgist áfram með svæðinu og tekið sýni til efnagreininga.

Helstu niðurstöður athugana sem nú liggja fyrir eru að engar vísbendingar hafi komið fram um fiskdauða eða annað umfangsmikið tjón á lífríki árinnar. Athuganir VSÓ á vettvangi hafi staðfest að fiskur er enn í ánni og jafnframt kemur fram í tilkynningu að engin gögn liggi fyrir sem sýni fækkun fugla eða varanleg áhrif á fuglalíf.

„Grugg sést á hluta árbotnsins og á stöku stöðum á bökkum og steinum þar sem vatnsborð hefur lækkað,“ segir í uppfærslu Veitna.

Brynja segir Veitur ætla að vinna borframkvæmdir sínar í sátt við náttúruna og samfélagið á sama tíma og þau ætla að tryggja nægt heitt vatn til allra heimila á höfuðborgarsvæðinu.

„Af því að samfélagið okkar er að stækka mjög hratt og eftirspurn eftir heitu vatni er að aukast. En við þurfum alltaf að leyfa náttúrunni að njóta vafans. Nú hafa óháðir sérfræðingar tekið út lífríkið í og við Varmá og við erum búin að fá niðurstöður frá þeim sem líta sem betur fer vel út. Engar vísbendingar sem hafa komið fram í þeirra niðurstöðum um fiskdauða eða umfangsmikið tjón á lífríki árinnar eða fækkun fugla.“

Fylgjast áfram náið með

Hún segir að Veitur fylgist áfram náið með í samráði við sérfræðinga frá Hafrannsóknastofnun, Verkís og VSÓ sem hafi sömuleiðis metið að ef það hafi verið áhrif á lífríkið þá séu þau tímabundin.

„Það er alveg ljóst að við byrjum ekki að bora aftur á svæðinu fyrr en það er búið að tryggja lausn sem að kemur í veg fyrir að grugg fari í árfarveginn.“

Hún segir til dæmis unnið með sérfræðingum að því að finna lausn sem geti alveg hreinsað grugg úr vatninu.

„Svo höfum við líka lagt lögn í óvirka nærliggjandi borholu og erum að skoða hvort við getum ekki hreinlega skilað vatninu þangað. Þetta nýtist okkur í öllum öðrum borunum af því að við hérna erum að fara að bora heilmikið.

Skilja áhyggjur fólks

Íbúafundur Veitna verður haldinn í Hlégarði mánudaginn 22. júní kl. 19.30.

„Hann er haldinn í góðri samvinnu við Mosfellsbæ. Bæjarstjórinn og óháðir sérfræðingar verða meðal annars á fundinum og við ætlum að fara yfir stöðu mála, þær aðgerðir sem ráðist hefur verið í og næstu skref. Við viljum í raun og veru bara hlusta á áhyggjur fólks af því við skiljum þær mjög vel og svara þeim eins vel og við getum og það eru öll velkomin á þennan fund,“ segir Brynja að lokum. 

Í tilkynningu Veitna kemur jafnframt fram að Verkís hafi bent á að möguleg áhrif á botndýralíf og fæðuframboð vatnafugla séu, ef þau hafa átt sér stað, líklegast tímabundin, en samanburðargögn fyrir vatnshlotið frá fyrri árum skorti þó að hluta.

„Sýni sem tekin voru í byrjun júní benda til þess að gruggið hafi að mestu verið úr náttúrulegum leirsteindum, einkum klóríti og smektíti, sem finnast náttúrulega í bergi á jarðhitasvæðum,“ segir í tilkynningunni og að rannsókn á málmum úr sýnum af borsvæðinu bendi einkum til hækkaðs styrks kopars í frárennsli frá bornum.

Það er þá fyrir blöndun í árfarveginn, og í borleðju en aðrir málmar sem viðmið liggja fyrir um í borleðju voru undir viðmiðum reglugerðar um mengaðan jarðveg.

Bíða niðurstaðna um ástand fiskistofna

VSÓ bendir á í túlkun á niðurstöðunum að þær þurfi meðal annars að taka tillit til náttúrulegs bakgrunnsstyrks málma í íslensku jarðefnaumhverfi og telur að helstu mögulegu áhrif svifsins á lífríki árfarvegarins kunni fremur að tengjast eðlisfræðilegum þáttum, svo sem gruggi og setmyndun, en beinum eiturefnaáhrifum einstakra efna.

Í tilkynningu Veitna segir að beðið sé niðurstaðna ítarlegri athugana Hafrannsóknastofnunar á ástandi fiskistofna og gróðurs í ánni. Á grundvelli þeirra niðurstaðna verður tekin afstaða til frekari rannsókna og vöktunar á lífríki árinnar og umhverfi hennar, í samræmi við ráðleggingar Hafrannsóknastofnunar, Náttúrufræðistofnunar Íslands og annarra sérfræðinga eftir því sem tilefni gefur til.