Segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum Smári Jökull Jónsson skrifar 22. júní 2026 12:05 Ástþóra Kristinsdóttir er sérfræðingur í ofbeldismálum hjá Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar. Vísir/Heilsugæslan/Vilhelm Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum landsins en boðað hefur verið til samfélagmiðlaátaks um kyrkingartak. Margir unglingar telji það hluta af eðlilegu kynlífi. Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“ Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Herlið á leiðinni og Íslendingar hafi varann á Erlent „Þetta er algjörlega óviðunandi“ Innlent Telur allt ógirt land tekið eignarnámi með dómi Innlent Hélt hún myndi deyja í útskriftarferð til Portúgal Innlent Sláandi hversu margir telji ofbeldi hluta af kynlífi Innlent „Hvaða skaða hef ég valdið, Elliði?“ Innlent „Mjög óheillavænleg þróun“ Innlent Fá mál á þingi: „Fórnarlömb velgengni“ fá kaldar kveðjur frá Diljá Innlent „Nei, Pútín er harðsvíraður morðingi“ Erlent Töpuðu bardaganum, liðþjálfanum og prestinum Innlent Fleiri fréttir Kapphlaupið hafið og hann hafi áhyggjur af öryggi þeirra minni Vildi meina að útbrotin væru eftir varafyllingar „Hvernig sérðu að þú sért virkilega að fá já?“ „Þetta er okkar gjöf til ríkisstjórnarinnar“ „Þetta er algjörlega óviðunandi“ Valgerður fer aftur frá SÁÁ Hefja snjóframleiðslu á næstu dögum Loka vefsíðum tímabundið í varúðarskyni Fá mál á þingi: „Fórnarlömb velgengni“ fá kaldar kveðjur frá Diljá Skorar á landlækni að leiðrétta rangfærslur Alvarlegur veikleiki hjá fjölda vefsíðna Sláandi hversu margir telji ofbeldi hluta af kynlífi Jón Gnarr lætur af varaformennsku og tveimur varasætum Myndasyrpa: Nýr skáli fluttur í Þórsmörk Klæmdist óvart við fjórtán ára og var sýknaður Stærsti dagurinn í dekkjaskiptum „Mjög óheillavænleg þróun“ Efast um að vilja Alþingis sé fylgt í jafnlaunamálum Birtingarmyndir kynferðisofbeldis gegn ungum konum að breytast Fimm ráðnir aftur eftir uppsagnirnar Vilja rannsaka vinnubrögð sérstaks saksóknara Hafi nauðgað meðvitundarlausri sambýliskonunni Atvinnuleysi dróst saman Töpuðu bardaganum, liðþjálfanum og prestinum Sífellt erfiðara fyrir mörg heimili að ná endum saman Hélt hún myndi deyja í útskriftarferð til Portúgal Skoða áætlunarsiglingar milli Skotlands og Íslands Telur allt ógirt land tekið eignarnámi með dómi Hvalfjarðargöng opin á nýjan leik Tvö á einu rafmagnshlaupahjóli og flutt á bráðamóttöku Sjá meira
Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“
Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Herlið á leiðinni og Íslendingar hafi varann á Erlent „Þetta er algjörlega óviðunandi“ Innlent Telur allt ógirt land tekið eignarnámi með dómi Innlent Hélt hún myndi deyja í útskriftarferð til Portúgal Innlent Sláandi hversu margir telji ofbeldi hluta af kynlífi Innlent „Hvaða skaða hef ég valdið, Elliði?“ Innlent „Mjög óheillavænleg þróun“ Innlent Fá mál á þingi: „Fórnarlömb velgengni“ fá kaldar kveðjur frá Diljá Innlent „Nei, Pútín er harðsvíraður morðingi“ Erlent Töpuðu bardaganum, liðþjálfanum og prestinum Innlent Fleiri fréttir Kapphlaupið hafið og hann hafi áhyggjur af öryggi þeirra minni Vildi meina að útbrotin væru eftir varafyllingar „Hvernig sérðu að þú sért virkilega að fá já?“ „Þetta er okkar gjöf til ríkisstjórnarinnar“ „Þetta er algjörlega óviðunandi“ Valgerður fer aftur frá SÁÁ Hefja snjóframleiðslu á næstu dögum Loka vefsíðum tímabundið í varúðarskyni Fá mál á þingi: „Fórnarlömb velgengni“ fá kaldar kveðjur frá Diljá Skorar á landlækni að leiðrétta rangfærslur Alvarlegur veikleiki hjá fjölda vefsíðna Sláandi hversu margir telji ofbeldi hluta af kynlífi Jón Gnarr lætur af varaformennsku og tveimur varasætum Myndasyrpa: Nýr skáli fluttur í Þórsmörk Klæmdist óvart við fjórtán ára og var sýknaður Stærsti dagurinn í dekkjaskiptum „Mjög óheillavænleg þróun“ Efast um að vilja Alþingis sé fylgt í jafnlaunamálum Birtingarmyndir kynferðisofbeldis gegn ungum konum að breytast Fimm ráðnir aftur eftir uppsagnirnar Vilja rannsaka vinnubrögð sérstaks saksóknara Hafi nauðgað meðvitundarlausri sambýliskonunni Atvinnuleysi dróst saman Töpuðu bardaganum, liðþjálfanum og prestinum Sífellt erfiðara fyrir mörg heimili að ná endum saman Hélt hún myndi deyja í útskriftarferð til Portúgal Skoða áætlunarsiglingar milli Skotlands og Íslands Telur allt ógirt land tekið eignarnámi með dómi Hvalfjarðargöng opin á nýjan leik Tvö á einu rafmagnshlaupahjóli og flutt á bráðamóttöku Sjá meira