Telur stjórn­sýslu Ís­lands allt of litla

Margt áhugavert er að finna í gögnum tengdum misheppnaðri umsókn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna um inngöngu í Evrópusambandið frá árinu 2009. Það er að segja þeim gögnum sem núverandi ríkisstjórn hefur ekki læst inni í leyniherbergi sem aðeins alþingismenn hafa aðgang að en mega ekki upp upplýsa þjóðina um. Þar kemur meðal annars fram að innganga í sambandið kallaði á mikla „stofnanauppbyggingu“ hér á landi samhliða viðræðum í þeim efnum, það er að segja útþenslu hins opinbera, til þess að landið gæti staðið undir þeim skuldbindingum sem fylgdu því að vera innan þess.

Vert er að hafa þetta í huga þegar því er haldið fram að innganga í Evrópusambandið myndi ekki þýða umfangsmeiri stjórnsýslu hér á landi. Eins og af Halldóri Jörgen Olesen í grein á Vísi á dögunum þar sem hann hafnaði því meðal annars að fjölga þyrfti starfsmönnum ráðuneytanna kæmi til hennar. Til dæmis er smæð íslenzku stjórnsýslunnar að áliti sambandsins til umfjöllunar í skjali á vegum þess frá árinu 2011 sem nefnist „Commission decision of 08.04.2011 on a Multi-annual Indicative Planning Document (MIPD) 2011-2013 for Iceland“ og unnið var í kjölfar úttektar sambandsins á stjórnsýslunni.

„Heilt á litið er [íslenzka] stjórnsýslan lítil og býr við takmarkaðar fjárveitingar. Verulegur niðurskurður á opinberum útgjöldum hefur enn fremur átt sér stað til þess að takast á við fjárhagserfiðleikana í kjölfar efnahagskrísunnar árið 2008. Niðurskurðurinn hefur dregið enn frekar úr getu stjórnsýslu Íslands til þess að sinna undirbúningi fyrir inngöngu í Evrópusambandið sem þó var takmörkuð að stærð fyrir,“ segir þannig í skjalinu og leynir sér ekki það sjónarmið sambandsins að stjórnsýslan hér á landi sé engan veginn í stakk búin til að ráða við það sem fylgir því að ganga í það.

Fram kemur einnig í skjalinu að Ísland muni þurfa „að byggja upp getu stjórnsýslunnar til þess að taka upp, þýða og innleiða löggjöf sambandsins og koma á laggirnar öllum þeim nauðsynlegu innviðum sem vera innan þess gerir kröfu um. […] Stjórnsýsla Íslands er lítil. Hjá stjórnarráðinu starfa um 700 opinberir starfsmenn og það samanstendur af tíu ráðuneytum. […] Ráðuneytin eru lítil og hafa á bilinu 26 til 214 starfsmenn. Að meðaltali 58 starfsmenn.“ Vert er að geta þess að stjórnarráðið er í dag ekki mikið fjölmennara en þá. Þá er rétt að árétta það að hér er á ferðinni mat Evrópusambandsins sjálfs.

Vitanlega þarf þetta ekki að koma á óvart enda stjórnsýsla Evrópusambandsins miðuð við milljóna- og tugmilljónaþjóðir. Það er rétt hjá Halldóri að vegna EES-samningsins tekur Ísland upp megnið af regluverki sambandsins um innri markað þess. En ekki af öllu regluverki þess eins og gjarnan hefur ranglega verið haldið fram af Evrópusambandssinnum. Miðað við síðustu úttekt utanríkisráðuneytisins var hlutfallið 13,4% árið 2026 og miðað við þróunin fram að því kann það að vera eitthvað yfir 20% í dag. Innan Evrópusambandsins væri hins vegar allt regluverk sambandsins eins og það leggði sig undir.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.