Túlka verði niður­stöðurnar af var­færni

„Nýlega hefur ítrekað verið vísað til könnunar sem framkvæmd var árið 2023 og dregin sú ályktun að meirihluti lækna og hjúkrunarfræðinga styðji lögleiðingu dánaraðstoðar. Sú ályktun á sér ekki traustan grundvöll,“ skrifa Helga Rósa Másdóttir, formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga, og Steinunn Þórðardóttir, formaður Læknafélags Íslands, í nýrri skoðanagrein á Vísi.

Vísa þær í könnun sem Alþingi gerði heilbrigðisráðuneytinu að framkvæma árið 2023 um viðhorf heilbrigðisstarfsfólks til dánaraðstoðar. Í niðurstöðunum kemur fram að 86 prósent hjúkrunarfræðinga og 56 prósent lækna væru hlynnt dánaraðstoð.

Helga Rósa og Steinunn taka fram að niðurstöður könnunarinnar byggi einungis á svörum þriggja prósenta starfandi hjúkrunarfræðinga og átta prósenta starfandi lækna. Fjögur hundruð hjúkrunarfræðingum og fjögur hundruð læknum var boðið að taka þátt en einungis 133 læknar svöruðu að þeir væru hlynntir dánaraðstoð og um 99 hjúkrunarfræðingar. 

„Þrátt fyrir að niðurstöður sem þessar beri að túlka af varfærni vegna lítils úrtaks, lágs svarhlutfalls og framangreindrar hættu á skekkju í svörun hefur opinberlega verið farið með þessar niðurstöður eins og staðfestingu þess að meirihluti íslenskra lækna og hjúkrunarfræðinga sé fylgjandi dánaraðstoð.“

Eigi ekki að vera eðlilegur valkostur

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem formennirnir fjalla um dánaraðstoð.

„Það sem félagsfólk beggja félaga hefur endurtekið bent á er að réttur fárra má ekki leiða til þess að þrýstingur skapist á þá sem standa veikastir. Enginn ætti að þurfa að upplifa dánaraðstoð sem eðlilegan valkost vegna þess að samfélagið hefur ekki tryggt honum nægilega heilbrigðisþjónustu, líknarmeðferð eða félagslegan stuðning,“ segja Helga Rósa og Steinunn.

Hins vegar eigi verkefni heilbrigðisstarfsfólks að vera að tryggja fólki bestu mögulegu meðferð, umönnun og lífsgæði til hinstu stundar. 

„Í þeirri faglegu umræðu sem átt hefur sér stað innan beggja félaga hefur ítrekað verið bent á að áður en svo afdrifaríkar breytingar eru teknar til skoðunar verði að tryggja sterkt heilbrigðiskerfi, jafnt aðgengi að öflugri líknar- og lífslokameðferð, skýr samtöl um meðferðarmarkmið og stefnumótun sem byggir á gagnreyndri þekkingu.“

Einnig hafi verið lögð áhersla á að læra af reynslu ríkja á við Holland og Lúxemborg, sem hafi þegar samþykkt dánaraðstoð. Þar hafi þróunin oft og tíðum verið önnur en upphafleg markmið lagasetningar gerðu ráð fyrir. Áhrif slíkrar lagasetningar á heilbrigðisþjónustuna valdi áhyggjum.