Gerum Ís­land betra

Undanfarið hafa tveir forystumenn stéttarfélaga tekið beinan og virkan þátt í baráttunni gegn kosningum um áframhaldandi viðræður við ESB. Sem vekur mér furðu, sérstaklega í ljósi þess að á áhrifasvæði þeirra er fiskvinnsla að miklu leyti horfin, sem áður fyrr greiddi góð laun. Félagsmenn þessara félaga hafa misst vinnuna og má t.d. vísa í fréttir frá Reykjanesi nýlega, hvað þá ítrekaðar fréttir frá Akranesi síðustu ár, en þar er fiskvinnsla má segja horfin, sem áður var þó hornsteinn samfélagsins þar ásamt veiðum.

Margar stærri útgerðir, s.s. Samherji, Brim, Ísfélagið, Síldarvinnslan o.fl. reka eigin fiskvinnslur og dreifingarfyrirtæki í Evrópu (t.d. í Þýskalandi, Frakklandi, Bretlandi og Spáni) sem og Iceland Seafood. Auk þess að flytja eigin afla út hafa þau í auknum mæli keypt fisk á mörkuðum til útflutnings, óunnin.

Breyttar neysluvenjur

Þegar horft er til þess að neysluvenjur hafa verið að breytast (hráefni og tilbúnir réttir í neytendumbúðum eru að verða ráðandi í verslunum) mætti ætla að forystumenn verkalýðsins legðu áherslu á að fá vinnsluna aftur til landsins. Gerðist það munu tekjur landsins aukast og ný störf skapast.Og með inngöngu í ESB munu auk þess allir tollar falla niður.

Aukin tækifæri og auknar tekjur.

Með aukinni fiskvinnslu í neytendaumbúðir hérlendis má auka söluverð afurðanna mikið (talað er um allt að 50% hækkun). Starfsmönnum í fiskvinnslu og pökkun myndi fjölga, auk tengdra starfa, t.d. vélvirkjar, sölumenn, flutningur o.fl. Miðað við útflutning á óunnum fiski (heildarútflutningur alls fiskafla 2025 um 360 milljarðar króna), gætum við vænst þess að útflutningstekjur myndu vaxa mikið.

Hér liggja tækifæri Íslands!

Svör frá verkalýshreyfingunni?

Því þætti mér sanngjarnt og fróðlegt að báðir forystumenn verkalýðsfélaganna fjölluðu um þessi mál á heiðarlegan hátt. Einnig t.d. hvernig við “gætum lagfært vexti, verðtryggingu og verðbólgu sjálf”, sem ekki hefur tekist frá árinu 1944 (meðalverðbólga yfir 14%, vextir nú um 10% og hafa farið yfir 30% auk þess sem með verðtryggingunni var í raun búin til ný mynteining árið 1979).

Þá væri einnig fróðlegt að fá álit þeirra á vaxtamun landsins við t.d. Danmörku, en af 50 m.kr. láni þarf landinn að greiða 250.000 kr. meira á mánuði í vexti umfram Danann.Og til greiðslu þess vaxtamunar þurfa tekjur að vera um 470.000 kr. hærri á mánuði vegna skatta, stéttarfélagsgjalda og greiðslna í lífeyrissjóð (fyrir 40 ára lán yrði vaxtamunur í heild a.m.k. 110 m.kr. hærri m.v. vaxtakjör í Danmörku).

Höfundur er verkfræðingur. 

Einnig mættu áhugasamir lesa eftirfarandi greinar:

Fiskifréttir 5. mars 2026, “Íslensk fiskvinnsla í stórhættu.” 

Fréttaskýring BBL,10. desember 2019, “Íslendingar umsvifamiklir í útgerð erlendis” 

Sveinn Atli Gunnarsson, DV 16.07.2026 “Tollamúrinn sem heldur frystihúsunum tómum og flytur störfin til Evrópu”: Í gegnum EES-samninginn höfum við greiðan aðgang að Evrópumarkaði fyrir óunninn eða lítið unninn fisk. Við megum flytja út heilan þorsk í ís eða fryst flök nánast án tálmana. En um leið og við ætlum að sýna metnað og vinna vöruna frekar á Íslandi, t.d. reykja hana, setja hana í neytendapakkningar fyrir stórmarkaði eða búa til hágæða tilbúna rétti, þá skella á okkur tollamúrar ESB, oft á bilinu 12% til 20%.