Gosi og gylli­boðin

Flest munum við eftir sögunni um Gosa. Honum var boðið í Leikfangalandið þar sem allt átti að vera svo frábært. Enginn skóli, engar skyldur, bara skemmtun og frelsi. Hljómaði sannarlega vel, ekki satt?

Auðvitað var Gosi forvitinn. Hver hefði ekki viljað kíkja, vissi maður ekki betur? Vandinn var sá að Gosi vissi ekki hvað fylgdi með í kaupunum. Í Leikfangalandinu átti allt að vera svo frjálst og auðvelt en verðmiðinn kom síðar í ljós. Gosi, sem hafði verið lokkaður þangað með loforðum um frelsi, endaði á að missa frelsi sitt.

Það er erfitt að hlusta á umræðuna um Evrópusambandið þessa dagana án þess að hugsa örlítið til Gosa.

„Við skulum bara klára viðræðurnar.“

„Við skulum bara sjá hvað er í pakkanum.“

„Það kostar ekkert að kíkja.“

„Við getum alltaf sagt nei.“

En þarf Ísland virkilega að fara í Leikfangalandið bara til þess að kíkja?

Þeir sem telja að Ísland eigi ekki erindi inn í ESB þurfa ekki að bíða eftir niðurstöðu margra ára aðildarviðræðna til að taka afstöðu. Grundvallarforsendur aðildar eru þekktar. Því er eðlilegt að spyrja hvers vegna verja eigi tíma, fjármunum og pólitískri orku í að „kíkja í pakkann“.

Á sama tíma er mikið gert úr því hvað gæti leynst spennandi ofan í honum eins og lægri vextir, ódýrari matvara, stöðugri gjaldmiðill, lægra verðlag og betri lífskjör.

Allt eru þetta hlutir sem íslensk heimili hafa fulla ástæðu til að kalla eftir. En hvaða hluta þessara svokölluðu gylliboða getur Ísland skapað sjálft? Og hvers vegna ættum við ekki að vera að því?

ESB lagar ekki íslenska hagstjórn

Það er áhyggjuefni hversu auðveldlega umræðan er farin að hljóma eins og leiðin að lægri vöxtum, minni verðbólgu, auknum kaupmætti og lægra vöruverði liggi í gegnum aðild að ESB.

ESB lagar ekki íslenska verðbólgu. Það byggir ekki húsnæði á Íslandi, kemur ekki böndum á ríkisútgjöldin og tekur ekki þær erfiðu ákvarðanir sem þarf til að ná jafnvægi í íslensku efnahagslífi.

Evran er heldur ekki töfrasproti. Enginn gjaldmiðill leysir ríki undan ábyrgð á eigin efnahagsstjórn. Ríki innan evrusvæðisins búa ekki öll við sömu vaxtakjör, sömu verðbólgu eða sömu lífskjör. Ríkisfjármál, framleiðni, samkeppni, húsnæðismarkaður og traust á efnahagsstjórn skipta áfram máli.

Vilji Ísland lægri vexti og minni verðbólgu þarf að skapa skilyrði fyrir því með ábyrgri efnahagsstjórn. Sé matur of dýr þarf að ræða skatta, álögur, tolla og samkeppni. Sé húsnæðiskostnaður of hár þarf að ráðast á framboðsvandann og kostnaðinn. Og eigi að auka kaupmátt þarf að skapa verðmæti, bæta rekstrarumhverfi og fara betur með opinbert fé.

Það gengur ekki að pakka öllum þessum vandamálum inn í einn fallegan pakka, binda utan um hann ESB-slaufu og gefa í skyn að lausnin sé þar inni.

Hún er það ekki.

Pakkinn er ekki óþekktur

Evrópusambandið er ekki hlaðborð þar sem hvert ríki velur það sem því líst vel á en skilur hitt eftir. Sambandið byggir á sameiginlegum sáttmálum, reglum, stofnunum og skuldbindingum sem aðildarríkin gangast undir. Grundvallarforsendur aðildar eru því ekki faldar í einhverjum óopnuðum pakka. Þær eru þekktar.

Aðildarviðræður snúast ekki um að Ísland semji frá grunni um hvernig ESB eigi að virka. Þær snúast fyrst og fremst um hvernig Ísland uppfyllir skilyrði aðildar, hvaða aðlögun þarf að eiga sér stað og hvaða sérlausnir kunna að vera mögulegar.

Ef grundvallarafstaðan er sú að Ísland eigi ekki að ganga í ESB og eigi ekki að færa frekara ákvörðunarvald til stofnana þess, til hvers þá að verja árum í aðildarferli til að fá staðfest það sem þegar er vitað?

Og af hverju í ósköpunum ætti Ísland að afsala sér því valdi sem það hefur í dag? Er heimurinn að kalla eftir því? Eða er verið að draga þjóðina inn í hugmyndafræðilega vegferð sem hún hefur ekki kallað eftir?

Látum söguna um Gosa vera okkur víti til varnaðar. Látum setningar eins og „við erum bara að kíkja í pakkann“ og „við getum alltaf hætt við seinna“ ekki villa okkur sýn.

Vald er ekki alltaf tekið með látum. Stundum er það afhent í litlum skömmtum, eitt skref í einu, vegna þess að hvert skref virðist ekki svo stórt og að lokum höfum við misst allt.

Það mætti með ögrandi orðalagi næstum kalla slíkt „valdarán í hægagangi“. Ekki vegna þess að einhver taki valdið með valdi, heldur vegna þess að þjóðin afhendir það sjálf, skref fyrir skref, gegn loforðum um að eitthvað betra bíði hinum megin.

Ísland þarf allt annan pakka

Sumir vilja klára aðildarviðræður, sjá hvað stendur Íslandi til boða og taka síðan afstöðu. Um það snúast komandi kosningar að stórum hluta.

En þeir sem þegar telja að Ísland eigi að standa utan ESB þurfa ekki að opna pakkann til að vita að þeir vilja ekki kaupa hann. Spurningin er því ekki aðeins hvað kunni að koma út úr aðildarviðræðum, heldur hvort rétt sé yfirhöfuð að leggja af stað í þá vegferð.

Tími stjórnvalda, fjármunir og pólitísk orka eru ekki ótakmörkuð. Á meðan Ísland glímir við háa vexti, verðbólgu, húsnæðisvanda og hátt verðlag væri kröftunum betur varið í allt annan pakka. Pakka með trúverðugum aðgerðum til að ná niður verðbólgu og vöxtum, lækka álögur, auka kaupmátt, bæta húsnæðismarkaðinn og skapa meiri stöðugleika.

Gosi fór til Leikfangalandsins til að elta gylliboðin. Þar lærði hann að það sem virtist ókeypis hafði verðmiða og að loforð um meira frelsi gat endað með minna frelsi.

Látum ekki gylliboð um „ókeypis pakkaferð“ verða til þess að við látum frá okkur frelsið sem forfeður okkar börðust fyrir og unnu og segjum NEI þann 29. ágúst

Gosi fór til Leikfangalandsins til að elta gylliboðin. Þar lærði hann að það sem virtist ókeypis hafði verðmiða og að loforð um meira frelsi gat endað með minna frelsi.

Á meðan Ísland glímir við háa vexti, verðbólgu, húsnæðisvanda og hátt verðlag væri kröftunum betur varið í allt annan pakka. Pakka með trúverðugum aðgerðum til að ná niður verðbólgu og vöxtum, lækka álögur, auka kaupmátt, bæta húsnæðismarkaðinn og skapa meiri stöðugleika.

Látum ekki gylliboð um „ókeypis pakkaferð“ verða til þess að við látum frá okkur frelsið sem forfeður okkar börðust fyrir og unnu og segjum NEI þann 29. ágúst

Höfundur er bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Hafnarfirði