Bókun 35 borgar ekki reikningana

Þegar ríkisstjórn hefur allt niður um sig í efnahagsmálum getur verið freistandi að skipta um umræðuefni. Ótímabær ofuráhersla á bókun 35 ber þess einmitt merki. Það er þægilegra fyrir ríkisstjórnina að rífast um númeraða bókun, en að svara fyrir eigin efnahagsstjórn. Heimilin borga ekki reikningana með lagatæknilegum orðaskiptum. Bókun 35 er í grunninn lagatæknilegt úrlausnarefni innan EES-samningsins, ekki nýr aðildarsamningur við Evrópusambandið. Hún snýst um hvaða innlendu reglur gangi framar þegar rétt innleiddar EES-reglur rekast á önnur lagaákvæði. Hún veitir ekki óinnleiddum tilskipunum frá Brussel sjálfkrafa lagagildi á Íslandi.

Vissulega þarf að standa við skuldbindingar Íslands og athugasemdir ESA við innleiðinguna eru réttmætar. Málið þarf því að leysa, en það er engin ávísun á að samþykkja frumvarpið óbreytt. Á sama tíma má ekki láta ríkisstjórnina komast upp með að veifa bókun 35 eins og rauðri dulu framan í stjórnarandstöðuna til að beina athyglinni frá eigin efnahagsstjórn.

Skýrari texti og sterkari fullveldisvörn

Núverandi frumvarp hefur þegar fyrirvara um að Alþingi geti mælt fyrir um annað en forgang innleiddra EES-reglna. Í greinargerðinni er jafnframt tekið fram að forgangurinn nái ekki gagnvart stjórnarskránni og að ákvæðið veiti reglugerðum ekki forgang fram yfir lög. Ég tel þó að frumvarpið eigi ekki að samþykkja óbreytt. Þessi mikilvægu mörk eiga að koma skýrt fram í lagatextanum sjálfum.

Gera þarf fyrirvarann um löggjafarvald Alþingis að sjálfstæðri og skýrri málsgrein og taka af tvímæli um að ákvæðið feli ekki í sér sjálfstæða heimild til framsals ríkisvalds. Jafnframt þarf að tryggja að sjálfstæðar íslenskar viðbótarkröfur fái ekki sérstakan forgang eingöngu vegna þess að þær séu settar samhliða innleiðingu EES-reglna. Með sérstakri upplýsingaskyldu verði ráðherrum gert að sýna hvers EES-samningurinn krefst og hvað þeir kjósa sjálfir að bæta við. Íslensk pólitík á ekki að geta dulbúið sig sem evrópska skyldu.

Tími gullhúðunar er liðinn

Þann 29. ágúst hafnaði meirihluti kjósenda því að skoða aðild að ESB. Það var ekki atkvæðagreiðsla um bókun 35. Eftir sem áður voru pólitísku skilaboðin skýr: meiri áhersla á fullveldi og sjálfsákvörðunarrétt, ekki meiri ákafi í að ganga lengra en nauðsynlegt er. Þeim skilaboðum á að mæta með skýrari vörnum í lagatexta, ekki bara fallegum orðum í ræðustól um að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar verði virt.

Laga þarf innleiðingu bókunar 35. Betur þarf að tryggja að hún verði hvorki farvegur fyrir óþarfa viðbótarkvaðir né skjól fyrir ríkisstjórn sem vill tala um annað en eigin árangur.

Það er kominn tími til að ríkisstjórnin hífi upp um sig í efnahagsmálunum. Bókun 35 gerir það ekki fyrir hana.

Höfundur er bæjarstjóri.