Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson Í lok ágúst verður þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem kosið verður um hvort hefja skuli á ný viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu (ESB). Fyrri viðræður um aðild Íslands að ESB hófust árið 2009 en voru síðan settar á ís af þáverandi ríkistjórn án þess að leita samþykkis Alþingis fyrir þeirri ákvörðun. Skoðun 27.7.2026 16:31
Tími varanlegra undanþága er liðinn Það er þrálátur misskilningur í umræðu um hugsanlega aðild nýrra ríkja að Evrópusambandinu að hægt sé að „velja og hafna“ úr regluverki sambandsins. Oft er vísað til Danmerkur eða Bretlands (fyrir Brexit) sem dæmi um ríki sem sömdu sig frá stórum málaflokkum eins og evrunni eða varnarsamstarfi. Raunin er hins vegar sú að sögulegur gluggi fyrir slíkar varanlegar undanþágur, eða opt-outs, er endanlega lokaður. Skoðun 27.7.2026 16:00
Málefnið liggur á götunni Um samfélag sem keppist við að fordæma en gleymir að hlusta, skilja og leysa vandann Skoðun 27.7.2026 14:00
Finnska fordæmið – aðlögun að afnámi tollverndar eða umbreytingu stuðningskerfis? Skoðun 27.7.2026 13:31
Erlent vald er vesen Orðið vesen er ekki íslenskt - það barst hingað frá dönsku, „væsen“. Á þeim öldum þegar Ísland laut stjórn Danakonungs var orðið notað um embættiskerfi einveldisins og þróaðist svo í að vera notað fyrir ríkisstofnanir eins og t.d. Skattevæsenet. Skoðun 27.7.2026 11:00
Hvernig getum við stöðvað innbrotaölduna í Reykjavík? Undanfarna daga hefur innbrotaalda í Reykjavík vakið mikla athygli. Tugir innbrota hafa verið tilkynntir á skömmum tíma, sérstaklega í miðborginni, og bæði íbúar og atvinnurekendur hafa lýst yfir áhyggjum. Skoðun 27.7.2026 10:32
Finnar elska ESB Þegar ESB-aðild er rædd á Íslandi er Finnland uppáhaldshryllingssagan. Landið gekk í ESB árið 1995, tók upp evru, og glímir nú við yfir 10% atvinnuleysi. Sjáið? segja nei-menn. Þetta bíður okkar. En enginn spyr Finnana sjálfa. Skoðun 27.7.2026 10:02
Kúnstin að naga blýanta ,,Það er örugglega fínt að naga blýanta þar“ sagði gamall kunningi sem ég hafði ekki hitt lengi, þegar ég sagði honum að ég ynni í mennta- og barnamálaráðuneytinu. Margir kannast við slík viðhorf gagnvart starfsfólki Stjórnarráðsins. Skoðun 27.7.2026 09:31
Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Ein helstu rök, og mögulega þau einu haldbæru, sem andstæðingar ESB-aðildar nota fyrir því að halda í íslensku krónuna, er sá „sveigjanleiki“ sem hún veitir okkur. Röksemdin er sú að þegar illa árar í landinu getum við fellt gengið. Skoðun 27.7.2026 09:16
Upplýst lýðræði - Lærdómurinn af einni leiðréttingu Umfjöllun um stór samfélagsmál á að vera eðlilegur vettvangur fyrir skiptar skoðanir, vandaða rannsóknarblaðamennsku og málefnalega gagnrýni. Þegar tæpt er á grundvallarhagsmunum þjóðarinnar - líkt og samskiptum Íslands við Evrópusambandið og undirstöðum íslensks sjávarútvegs - aukast kröfurnar til allra viðkomandi: ráðherra, embættismanna og þeirra fjölmiðla sem miðla upplýsingum til almennings. Leiðrétting Vísis á þriðjudag, á frétt frá 9. júlí um meint samtöl utanríkisráðherra við forsætisráðherra Hollands, dregur fram áleitnar spurningar um hvernig opinberri umræðu er stýrt á Íslandi. Skoðun 27.7.2026 08:00
Fullyrðingar utanríkisráðherra um samningssvigrúm Íslands Utanríkisráðuneytið hefur á undanförnum dögum tekið virkan þátt í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst með efni á eigin upplýsingaveitum. Þegar stjórnvöld kjósa að beita opinberum miðlum sínum með þeim hætti aukast kröfur um að upplýsingarnar séu nákvæmar, rekjanlegar og byggðar á frumheimildum. Það á ekki síst við þegar um er að ræða umdeilt pólitískt álitaefni þar sem kjósendur eiga að geta tekið upplýsta afstöðu. Skoðun 26.7.2026 12:30
Þreifað á „pakkanum“ Kannastu ekki við svipinn á stríðstrúðnum?„Hvað er í pakkanum?“ Viltu ekki örugglega sjá það? Sennilega hefur enginn auglýsingasálfræðingur hannað betri áróðursherferð en þetta. Því að hver man ekki eftir því að hafa langað að kíkja í pakkann, þegar við vorum börn að bíða eftir jólunum? Skoðun 26.7.2026 11:01
Er Ísland Manchester City og ESB Sheffield United „Við erum í meistaradeild. Evrópusambandið í núverandi formi er í besta falli að keppa um miðja aðra deild,“ sagði Halldór Benjamín Þorbergsson, forsvarsmaður Áfram Íslands, við stofnun samtakanna. Samtökin vilja að þjóðin hafni áframhaldandi aðildarviðræðum í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst. Röksemdin virðist þessi: Ísland standi efnahagslega svo miklu framar nágrannaþjóðum sínum að náið samstarf við þær myndi draga okkur niður. Skoðun 26.7.2026 10:30
Varanlegar undanþágur eru möguleiki Í umræðunni um mögulegar aðildaviðræður Íslands að ESB hafa andstæðingar aðildar fullyrt að ótímabundnar undanþágur séu ekki í boði.Því langar mig að koma á framfæri minni reynslu af möguleikum á að fá varanlegar undanþágur þegar lönd sækja um aðild að ESB og skrifa þar út frá reynslu minni þegar Finnland sótti um og fékk inngöngu í ESB 1995. Skoðun 26.7.2026 10:02
Hvernig lögum við vanstillt stjórnmál? Ég ætla að leyfa mér að byrja á orðum sem í mínum huga eru skýr sannindi:Eftir 29. ágúst þá erum við annað hvort á leið inn í ESB — eða ekki.(Þótt vissulega verði hægt að sveigja af leið, fyrst um sinn.) Skoðun 26.7.2026 09:01
Gjaldþrotasaga flugfélaga er alvarleg áminning um skaða krónunnar Íslendingar búa á eyju. Flugið er því ekki munaður heldur einn mikilvægasti grunninnviður þjóðarinnar. Ferðaþjónusta, útflutningur, atvinnulíf og tengsl okkar við umheiminn byggjast á traustum flugsamgöngum. Skoðun 26.7.2026 08:32
Einfaldasta sagan er ekki alltaf sú sanna Það tók mig langan tíma að átta mig á því að hugurinn hefur ótrúlega þörf fyrir skýringar. Hann þolir illa tómarúm. Þegar eitthvað gerist sem við skiljum ekki vill hann fylla í eyðurnar sem fyrst. Skoðun 25.7.2026 08:31
Það er ekki nóg að tala um geðheilbrigði. Það er kominn tími á aðgerðir Það er mikið talað um geðheilbrigðismál hér á Íslandi. Það er talað um mikilvægi þess að leita sér hjálpar, um að grípa fólk snemma og um að bati sé mögulegur þegar réttur stuðningur er til staðar. Skoðun 25.7.2026 08:02
Hver fer í slíkar „samningaviðræður“? Hver fer í viðræður sem snúast um það að uppfylla skilyrði mótaðilans áður en samningur liggur fyrir og hvort hann verði samþykktur? Það er hins vegar nákvæmlega það sem viðræður um inngöngu í Evrópusambandið fela í sér. Skoðun 25.7.2026 07:30
Sættum okkur ekki við atvinnuleysi Umræður um kosti og galla inngöngu í Evrópusambandið hafa að miklu leyti snúist um væntan ávinning fyrir almenning sem stundum virðist þó ekki endilega byggja á staðreyndum. Skoðun 25.7.2026 07:00
Íslenskir vefir á faraldsfæti Í fyrri grein fjallaði ég um hljóðlát endalok séríslensku vefumsjónarkerfanna og lofaði að kafa næst í gögnin. Hér koma þau. Ég studdist við tvær ólíkar mælingar: BuiltWith, sem greinir hvaða tækni keyrir vefsíður í hverju landi, og Semrush, sem mælir hvert leitaráhuginn stefnir, bæði hér heima og á heimsvísu. Fyrri mælingin segir okkur hvar markaðurinn er, sú síðari hvert hann er að fara. Saman teikna þær mynd sem kom mér á óvart á nokkrum stöðum. Skoðun 24.7.2026 11:00
Ég er ekki Evrópusinni Ég styð aðild af ást á Íslandi en ekki á Evrópu. Síðustu mánuði hef ég verið virkur í umræðunni um mögulega aðild Íslands að ESB sem formaður Ungra Evrópusinna. Skoðun 24.7.2026 09:00
Hjarðarbólsoddi Hjarðarbólsoddi í Kolgrafafirði á Snæfellsnesi var ein fegursta náttúrusmíðin á ströndum Íslands. Öldur og straumar höfðu um teinaldir lagað ströndina þar í bárugarða sem hljóta að hafa gripið auga hvers sem þennan stað leit. Ekki spillir tilkomumikið örnefni. Skoðun 24.7.2026 08:30
Þetta snýst um aðild Utanríkisráðherra og aðrir fylgjendur aðildar Íslands að Evrópusambandinu halda því fram að kosningarnar 29. ágúst snúist eingöngu um að sjá hvað er í boði fyrir Ísland. Þetta er rangt. Skoðun 24.7.2026 08:01
Standast orkufyrirtæki ríkisins grundvallargildi fjármálaráðherra? Þann 22. júlí birti fjármálaráðuneytið „Ársskýrslu ríkisfyrirtækja 2025“. Í ávarpi ráðherra með skýrslunni segir m.a: Það er „eðlilegt og sjálfsagt að ríkið geri sanngjarna kröfu um arðsemi“. Skoðun 24.7.2026 07:39