Atvinnuleysi á Íslandi það mesta á Norðurlöndunum Margrét Helga Erlingsdóttir skrifar 18. febrúar 2021 14:50 Hagfræðingur segir að of mikil einhæfni í atvinnulífinu sé á meðal helstu ástæðna þess að atvinnuleysi mælist nú í hæstu hæðum á Íslandi. Ákjósanlegra sé að hafa fleiri stoðir undir atvinnulífinu svo hægt sé að standast skakkaföll sem óhjákvæmilega verða stundum í vissum atvinnugreinum. Vísir/Vilhelm Hér á landi mælist atvinnuleysi mest í samanburði við hinar norrænu þjóðirnar. Atvinnuleysi á Íslandi mældist 11,6% í janúar. Þetta er í fyrsta skipið sem Ísland ber þennan titil í atvinnumálum sé miðað við síðustu áratugi. Ari Skúlason hagfræðingur hjá Landsbankanum segir einhæfni í íslensku atvinnulífi aðallega um að kenna. Þörf sé á fleiri stoðum undir atvinnulífið svo hægt sé að verjast betur skakkaföllum sem óhjákvæmlega verða í einstökum greinum. Fram til ársins 2008 var atvinnuleysi að jafnaði minnst á Íslandi í samanburði við hin Norðurlöndin. Ari segir að í gegnum nokkra áratugi hafi íslenska hagkerfið einkennst af litlu atvinnuleysi en mikilli verðbólgu. „Síðan fór verðbólgan að lækka árið 1990 en atvinnuleysið hækkaði ekki samhliða því þannig að við höfðum alltaf mjög mikla áherslu á atvinnumál. Andspænis samdrætti og kreppu þá var allt gert til að reyna að halda atvinnuástandinu góðu. Það var gert með gengisfellingu sem bitnaði síðan á fólki með öðrum hætti en atvinnumálaáherslan var alltaf sterk.“ Ari segir að fyrsta alvarlega áfallið í atvinnumálum hafi verið í kjölfar bankakreppunnar 2008 þar sem atvinnuleysi jókst. Mest mældist atvinnuleysi bankakreppunnar 9,3% í febrúar og mars 2009. Atvinnuleysið sveið mest innan greina á borð við byggingariðnað og fjármálageirans. Ari Skúlason hagfræðingur birti í morgun nýja samantekt um samanburð á atvinnuleysi á Norðurlöndunum. Ísland kemur ekki vel út í þeim samanburði.Vísir/Stöð 2 Ari segir ljóst að Íslendingar hafi verið búnir að koma sér upp fjármálakerfi sem hafi verið „allt of, allt of stórt“ fyrir íslenska hagkerfið. Þrátt fyrir að á þessum tímapunkti hafi farið að síga á ógæfuhliðina í atvinnumálum var staðan samt betri en í mörgum hinna Norðurlandaþjóðanna. Ari segir að með tilkomu ferðaþjónustuiðnaðarins síðustu ár hafi skapast fjöldi starfa. „Það er fyrst og fremst ferðaþjónustan sem tekur við því atvinnulausa fólki þannig að það skapast mjög mikið af störfum í ferðaþjónustu og þegar hún lendir í skakkaföllum þá fáum við þetta gífurlega atvinnuleysi sem við stöndum frammi fyrir núna.“ Þegar svo stór grein lendi í áföllum þá bitni það á hagkerfinu öllu líkt og raun bar vitni árið 2020. Tímabundið var aukning atvinnuleysis mest á Íslandi og í Noregi þar sem hlutabætur höfðu veigameira hlutverk en á hinum Norðurlöndunum. „Þetta er eiginlega allt steindautt núna“ „En þegar hlutabótakerfið verður minna, frá miðju ári 2020 þá heldur atvinnuleysið áfram að aukast hér á landi. Hjá hinum Norðurlöndunum þá annað hvort stendur það í stað eða lækkar jafnvel frá miðju ári. Við höfum töluvert mikla sérstöðu sem helgast náttúrulega fyrst og fremst af stöðunni í ferðaþjónustunni og tengdum greinum. Þetta er eiginlega allt steindautt núna.“ Ari bætir þó við að hann sé þess fullviss um að ferðaþjónustan taki við sér á ný og að ferðavilji aukist samfara betri árangri í baráttunni við kórónuveiruna. Betri staða á hinum Norðurlöndunum skýrist af fjölbreyttara atvinnulífi Ari segir að síðustu áratugi hafi umræða um efnahagsmál einkennst af mikilli áherslu á fjölbreyttara atvinnulífi. Þrátt fyrir hávært ákall hafi Íslendingar ekki haft erindi sem erfiði. Mikil þörf sé á fleiri stoðum undir atvinnulífið, ekki síst til að verjast óvæntum skakkaföllum. „Við sjáum það mjög vel á þessum samanburði að hinum Norðurlöndunum tekst miklu betur að verja sig fyrir faraldrinum en okkur því við erum með svo mörg egg í sömu körfunni sem tengist faraldrinum beint.“ Efnahagsmál Vinnumarkaður Tengdar fréttir Margir eiga erfitt með að ná endum saman Um fjórðungur launafólks innan ASÍ og BSRB á erfitt með að ná endum saman samkvæmt nýrri könnun Vörðu – rannsóknastofnunar vinnumarkaðarins. 9. febrúar 2021 18:15 Atvinnuþátttaka aldrei verið minni en í fyrra Atvinnuþátttaka fólks á aldrinum 16-74 ára hefur aldrei mælst minni en á árinu 2020. Þetta sýna mælingar í vinnumarkaðsrannsókn sem fjallað er um á vef Hagstofu Íslands í dag en mælingar á atvinnuþátttöku hófust árið 1991. 4. febrúar 2021 10:09 Spá Seðlabankans um fjölda ferðamanna lækkar enn frekar Seðlabanki Íslands spáir því nú að ríflega 700 þúsund ferðamenn komi til landsins í ár sem eru færri en gert var ráð fyrir í nóvember. Til samanburðar komu 480 þúsund ferðamenn til landsins á síðasta ári. Fram kemur í nýjasta hefti Peningamála að útflutningshorfur fyrir þetta ár hafi almennt versnað frá síðustu spá. 3. febrúar 2021 12:30 Mest lesið „Dökk að utan en mjólkurhvít að innan“ Innlent Vilja búa til „friðarfána“ svo ekki þurfi að flagga erlendum fánum Innlent Þjóðin sé orðin þreytt á málþófi Innlent Björguðu ketti sem var fastur inni í Teslu Innlent Lýst eftir Ólafi í Búlgaríu Innlent Skorar á verktaka að lækka íbúðaverð Innlent Leggja til breytingar á gatnamótum í kjölfar banaslyss Innlent Tókst ekki að flýja lögreglu og var gómaður með þrjá hnífa og meint eiturlyf Innlent Fjallað um Skjöld Íslands í forsíðugrein stórblaðs Innlent „Erfið stund en mikilvæg“ Innlent Fleiri fréttir Vilja búa til „friðarfána“ svo ekki þurfi að flagga erlendum fánum „Dökk að utan en mjólkurhvít að innan“ Þjóðin sé orðin þreytt á málþófi Tókst ekki að flýja lögreglu og var gómaður með þrjá hnífa og meint eiturlyf Leikskólabörn sungu með 89 ára harmonikuleikara í Garðabæ Skorar á verktaka að lækka íbúðaverð Björguðu ketti sem var fastur inni í Teslu Varnaðarorð sálfræðings, auðveldari leið inn á húsnæðismarkað og bangsakvöld Lýst eftir Ólafi í Búlgaríu Þyrlan kölluð út vegna beinbrotinnar göngukonu Vesturbæjarlaug opnar enn á ný Fjallað um Skjöld Íslands í forsíðugrein stórblaðs Skjálfti fannst í byggð Ólafur orðinn nýr þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins „Erfið stund en mikilvæg“ Kjötsúpu í boði á Hvolsvelli fyrir alla sem vilja Þorgerður á óformlegum fundi ESB Austurland í áfalli, uppstokkun í Valhöll og kjötsúpa fyrir alla Vann fyrir opnum tjöldum hjá bæði saksóknara og PPP Hvirfilbylur við Vatnsleysuströnd Framkvæmdir við Fjallaböðin í fullum gangi Leggja til breytingar á gatnamótum í kjölfar banaslyss Náðu fullum þrýstingi í nótt Drengurinn fannst heill á húfi Kjúklingaræktandi fær á baukinn en MAST líka Guðrún tilnefnir Ólaf Adolfsson sem formann þingflokksins Þyrla kölluð úr og ríflega hundrað björgunarsveitarmenn: Leita að týndum tólf ára dreng við Ölfusborgir Guðrún hrókerar í þingflokknum Leita að týndum tólf ára dreng í Ölfusborgum Hildur segir af sér til að forðast átök Sjá meira
Ari Skúlason hagfræðingur hjá Landsbankanum segir einhæfni í íslensku atvinnulífi aðallega um að kenna. Þörf sé á fleiri stoðum undir atvinnulífið svo hægt sé að verjast betur skakkaföllum sem óhjákvæmlega verða í einstökum greinum. Fram til ársins 2008 var atvinnuleysi að jafnaði minnst á Íslandi í samanburði við hin Norðurlöndin. Ari segir að í gegnum nokkra áratugi hafi íslenska hagkerfið einkennst af litlu atvinnuleysi en mikilli verðbólgu. „Síðan fór verðbólgan að lækka árið 1990 en atvinnuleysið hækkaði ekki samhliða því þannig að við höfðum alltaf mjög mikla áherslu á atvinnumál. Andspænis samdrætti og kreppu þá var allt gert til að reyna að halda atvinnuástandinu góðu. Það var gert með gengisfellingu sem bitnaði síðan á fólki með öðrum hætti en atvinnumálaáherslan var alltaf sterk.“ Ari segir að fyrsta alvarlega áfallið í atvinnumálum hafi verið í kjölfar bankakreppunnar 2008 þar sem atvinnuleysi jókst. Mest mældist atvinnuleysi bankakreppunnar 9,3% í febrúar og mars 2009. Atvinnuleysið sveið mest innan greina á borð við byggingariðnað og fjármálageirans. Ari Skúlason hagfræðingur birti í morgun nýja samantekt um samanburð á atvinnuleysi á Norðurlöndunum. Ísland kemur ekki vel út í þeim samanburði.Vísir/Stöð 2 Ari segir ljóst að Íslendingar hafi verið búnir að koma sér upp fjármálakerfi sem hafi verið „allt of, allt of stórt“ fyrir íslenska hagkerfið. Þrátt fyrir að á þessum tímapunkti hafi farið að síga á ógæfuhliðina í atvinnumálum var staðan samt betri en í mörgum hinna Norðurlandaþjóðanna. Ari segir að með tilkomu ferðaþjónustuiðnaðarins síðustu ár hafi skapast fjöldi starfa. „Það er fyrst og fremst ferðaþjónustan sem tekur við því atvinnulausa fólki þannig að það skapast mjög mikið af störfum í ferðaþjónustu og þegar hún lendir í skakkaföllum þá fáum við þetta gífurlega atvinnuleysi sem við stöndum frammi fyrir núna.“ Þegar svo stór grein lendi í áföllum þá bitni það á hagkerfinu öllu líkt og raun bar vitni árið 2020. Tímabundið var aukning atvinnuleysis mest á Íslandi og í Noregi þar sem hlutabætur höfðu veigameira hlutverk en á hinum Norðurlöndunum. „Þetta er eiginlega allt steindautt núna“ „En þegar hlutabótakerfið verður minna, frá miðju ári 2020 þá heldur atvinnuleysið áfram að aukast hér á landi. Hjá hinum Norðurlöndunum þá annað hvort stendur það í stað eða lækkar jafnvel frá miðju ári. Við höfum töluvert mikla sérstöðu sem helgast náttúrulega fyrst og fremst af stöðunni í ferðaþjónustunni og tengdum greinum. Þetta er eiginlega allt steindautt núna.“ Ari bætir þó við að hann sé þess fullviss um að ferðaþjónustan taki við sér á ný og að ferðavilji aukist samfara betri árangri í baráttunni við kórónuveiruna. Betri staða á hinum Norðurlöndunum skýrist af fjölbreyttara atvinnulífi Ari segir að síðustu áratugi hafi umræða um efnahagsmál einkennst af mikilli áherslu á fjölbreyttara atvinnulífi. Þrátt fyrir hávært ákall hafi Íslendingar ekki haft erindi sem erfiði. Mikil þörf sé á fleiri stoðum undir atvinnulífið, ekki síst til að verjast óvæntum skakkaföllum. „Við sjáum það mjög vel á þessum samanburði að hinum Norðurlöndunum tekst miklu betur að verja sig fyrir faraldrinum en okkur því við erum með svo mörg egg í sömu körfunni sem tengist faraldrinum beint.“
Efnahagsmál Vinnumarkaður Tengdar fréttir Margir eiga erfitt með að ná endum saman Um fjórðungur launafólks innan ASÍ og BSRB á erfitt með að ná endum saman samkvæmt nýrri könnun Vörðu – rannsóknastofnunar vinnumarkaðarins. 9. febrúar 2021 18:15 Atvinnuþátttaka aldrei verið minni en í fyrra Atvinnuþátttaka fólks á aldrinum 16-74 ára hefur aldrei mælst minni en á árinu 2020. Þetta sýna mælingar í vinnumarkaðsrannsókn sem fjallað er um á vef Hagstofu Íslands í dag en mælingar á atvinnuþátttöku hófust árið 1991. 4. febrúar 2021 10:09 Spá Seðlabankans um fjölda ferðamanna lækkar enn frekar Seðlabanki Íslands spáir því nú að ríflega 700 þúsund ferðamenn komi til landsins í ár sem eru færri en gert var ráð fyrir í nóvember. Til samanburðar komu 480 þúsund ferðamenn til landsins á síðasta ári. Fram kemur í nýjasta hefti Peningamála að útflutningshorfur fyrir þetta ár hafi almennt versnað frá síðustu spá. 3. febrúar 2021 12:30 Mest lesið „Dökk að utan en mjólkurhvít að innan“ Innlent Vilja búa til „friðarfána“ svo ekki þurfi að flagga erlendum fánum Innlent Þjóðin sé orðin þreytt á málþófi Innlent Björguðu ketti sem var fastur inni í Teslu Innlent Lýst eftir Ólafi í Búlgaríu Innlent Skorar á verktaka að lækka íbúðaverð Innlent Leggja til breytingar á gatnamótum í kjölfar banaslyss Innlent Tókst ekki að flýja lögreglu og var gómaður með þrjá hnífa og meint eiturlyf Innlent Fjallað um Skjöld Íslands í forsíðugrein stórblaðs Innlent „Erfið stund en mikilvæg“ Innlent Fleiri fréttir Vilja búa til „friðarfána“ svo ekki þurfi að flagga erlendum fánum „Dökk að utan en mjólkurhvít að innan“ Þjóðin sé orðin þreytt á málþófi Tókst ekki að flýja lögreglu og var gómaður með þrjá hnífa og meint eiturlyf Leikskólabörn sungu með 89 ára harmonikuleikara í Garðabæ Skorar á verktaka að lækka íbúðaverð Björguðu ketti sem var fastur inni í Teslu Varnaðarorð sálfræðings, auðveldari leið inn á húsnæðismarkað og bangsakvöld Lýst eftir Ólafi í Búlgaríu Þyrlan kölluð út vegna beinbrotinnar göngukonu Vesturbæjarlaug opnar enn á ný Fjallað um Skjöld Íslands í forsíðugrein stórblaðs Skjálfti fannst í byggð Ólafur orðinn nýr þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins „Erfið stund en mikilvæg“ Kjötsúpu í boði á Hvolsvelli fyrir alla sem vilja Þorgerður á óformlegum fundi ESB Austurland í áfalli, uppstokkun í Valhöll og kjötsúpa fyrir alla Vann fyrir opnum tjöldum hjá bæði saksóknara og PPP Hvirfilbylur við Vatnsleysuströnd Framkvæmdir við Fjallaböðin í fullum gangi Leggja til breytingar á gatnamótum í kjölfar banaslyss Náðu fullum þrýstingi í nótt Drengurinn fannst heill á húfi Kjúklingaræktandi fær á baukinn en MAST líka Guðrún tilnefnir Ólaf Adolfsson sem formann þingflokksins Þyrla kölluð úr og ríflega hundrað björgunarsveitarmenn: Leita að týndum tólf ára dreng við Ölfusborgir Guðrún hrókerar í þingflokknum Leita að týndum tólf ára dreng í Ölfusborgum Hildur segir af sér til að forðast átök Sjá meira
Margir eiga erfitt með að ná endum saman Um fjórðungur launafólks innan ASÍ og BSRB á erfitt með að ná endum saman samkvæmt nýrri könnun Vörðu – rannsóknastofnunar vinnumarkaðarins. 9. febrúar 2021 18:15
Atvinnuþátttaka aldrei verið minni en í fyrra Atvinnuþátttaka fólks á aldrinum 16-74 ára hefur aldrei mælst minni en á árinu 2020. Þetta sýna mælingar í vinnumarkaðsrannsókn sem fjallað er um á vef Hagstofu Íslands í dag en mælingar á atvinnuþátttöku hófust árið 1991. 4. febrúar 2021 10:09
Spá Seðlabankans um fjölda ferðamanna lækkar enn frekar Seðlabanki Íslands spáir því nú að ríflega 700 þúsund ferðamenn komi til landsins í ár sem eru færri en gert var ráð fyrir í nóvember. Til samanburðar komu 480 þúsund ferðamenn til landsins á síðasta ári. Fram kemur í nýjasta hefti Peningamála að útflutningshorfur fyrir þetta ár hafi almennt versnað frá síðustu spá. 3. febrúar 2021 12:30
Þyrla kölluð úr og ríflega hundrað björgunarsveitarmenn: Leita að týndum tólf ára dreng við Ölfusborgir