„Fullt af augljósum árekstrum þarna“ Magnús Jochum Pálsson skrifar 2. desember 2024 20:33 Eiríkur Bergmann, stjórnmálafræðiprófessor, segir fullt af augljósum árekstrum í stjórnarmyndunarviðræðum Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins. Það eigi þó líka við um alla aðra meirihlutamöguleika. Vísir/Arnar Eiríkur Bergmann stjórnmálafræðiprófessor segir að ekki þurfi formlegt umboð til að fara í viðræður um stjórnarmyndun. Fullt af augljósum árekstrum megi sjá í myndun SCF-meirihluta. Í slíkum meirihluta sé lengst á milli Flokks fólksins og Viðreisnar. Eiríkur ræddi við Kolbein Tuma Daðason fréttaþul í kvöldfréttum Stöðvar 2 um stjórnarmyndunarviðræður og fréttir af útstrikun Dags B. Eggertssonar sem færist niður í þriðja sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Horfa má á viðtalið eftir tvær mínútur og þrjátíu sekúndur í klippunni hér að neðan. Þar á undan má sjá viðtal við Heimi Örn Herbertsson, oddvita yfirkjörstjórnar í Reykjavík suður. Tilfærslur vegna útstrikana óalgengar en þó nokkrar Þetta er pínu óvenjulegt að þetta gerist, þetta hefur ekki gerst mjög oft? „Mig rekur í minni að Björn Bjarnason hafi farið niður um sæti og Guðlaugur Þór eftir hrun. En þetta er ekki algengt, nei,“ segir Eiríkur Bergmann. Og hefur svosem ekki áhrif? „Hefur ekki áhrif í þessu tilviki þar sem Dagur fer beint upp í annað sætið eftir útgöngu Þórðar Snæs.“ Björn Bjarnason og Árni Johnsen færðust báðir niður um sæti í Alþingiskosningum 2007 vegna útstrikana en komust samt inn á þing, Björn í Reykjavík suður en Árni í Suðurkjördæmi. Jóhannes í Bónus hafði þá tekið út heilsíðuauglýsingar í dagblöðum og hvatt kjósendur til að strika út Björn. Í Alþingiskosningum 2009 var Guðlaugur Þór Þórðarson strikaður út 1933 sinnum og fór úr efsta sæti í Reykjavík suður í annað sætið. Þá féll Árni Johnsen úr öðru sæti í Suðurkjördæmi í það þriðja. Þeir komust þó báðir á þing. Viðræður fyrir myndun Valkyrjustjórnar Formenn flokkanna funduðu með Höllu Tómasdóttur forseta Íslands í dag vegna myndunar næstu ríkisstjórnar. Viðræður ákveðinna flokka virðast þó þegar hafnar. Það er ekki komið formlegt stjórnarmyndunarumboð en það virðist deginum ljósara að Kristrún og Þorgerður eru byrjaðar að tala saman. Hvernig sérð þú þetta? „Þær þurfa ekkert sérstakt stjórnarmyndunarumboð til að hefja stjórnarmyndunarviðræður. Ef það myndast meirihluti á þinginu byrja þeir að tala saman sem telja sig geta unnið saman. Það virðist vera sem þessir þrír flokkar, miðað við orð formannnanna, ætli sér að hefja slíkar viðræður.“ Gjá milli Ingu og Þorgerðar Sérðu fyrir þér að það ætti að geta gengið smurt eða eru einhverjir augljósir árekstrar fram undan? „Fullt af augljósum árekstrum þarna eins og í öllum öðrum samsetningum sem mögulegar eru eftir þetta kjör. Það eru sex flokkar á þinginu, það er engin tveggja flokka stjórn, þú þarft þrjá flokka í allar mögulegar samsetningar og það eru augljósir ásteytingarsteinar hjá öllum,“ segir Eiríkur. „Það er kannski lengst á milli Flokks fólksins, krafna hans um verulegar breytingar hér í bótakerfum, skattheimtu, meðferð ríkisfjár, endurdreifingu gæða, og Viðreisnar sem leggur meiri atvinnulífsáherslu, er ekki ginnkeyptur fyrir skattahækkunum en manni virðist að forystumenn beggja þessara flokka hafi gætt sín verulega á að segja ekki neitt sem víkkar þá gjá sem augljóslega er á milli þessara flokka.“ Möguleiki sem myndaðist á kosninganótt Bjarni Benediktsson nefndi það í dag að það þyrfti ekkert formlegt umboð, flokkarnir geta talað saman og þannig gæti Sjálfstæðisflokkur, Miðflokkur og jafnvel Flokkur fólksins farið og myndað meirihluta. „Hver sá sem getur talið upp í 32 getur myndað ríkisstjórn. Þannig er það bara. Það kemur eingöngu til kasta forseta ef ekki myndast meirihluti á þinginu.“ Þannig þetta dæmi á Bessastöðum var bara hálfgert bíó? „Nei, nei, þetta skiptir stjórnskipunarlega töluvert miklu máli en hlutverkið er ekki efnislegt nema þingmennirnir geti ekki komið sér niður að þessu sjálfi. Stjórnarmyndunarumboð skiptir engu máli ef fyrir liggur meirihluti en í þeim tilvikum, sem við höfum séð í nýliðinni sögu Íslands, getur þetta skipt máli þegar glittir í stjórnarkreppu en enn sem komið er ekkert slíkt í spilunum og þessi möguleiki myndaðist eiginlega á kosninganótt,“ segir Eiríkur Bergmann. Samfylkingin Viðreisn Alþingiskosningar 2024 Sjálfstæðisflokkurinn Flokkur fólksins Forseti Íslands Alþingi Mest lesið Sæstrengur milli Eistlands og Finnlands rofinn Erlent Töldu að ævilöng vesælmennska biði „barnanna á mölinni“ Innlent Girnist Panama-skurðinn, Grænland og Kanada Erlent Erfiður tími þegar dóttirin kom út sem trans Innlent Þau kvöddu á árinu 2024 Erlent Hellisheiðin opin en lokað á Holtavörðuheiði Innlent Strætó rann á bíl og ruslaskýli Innlent Dregur úr vindi en áfram vetrarveður Veður Jólakindin Djásn á Stokkseyri Innlent Standa vaktina á jóladag: „Þetta er bara eins og hina dagana“ Innlent Fleiri fréttir Hellisheiðin opin en lokað á Holtavörðuheiði Strætó rann á bíl og ruslaskýli Töldu að ævilöng vesælmennska biði „barnanna á mölinni“ Jólakindin Djásn á Stokkseyri Standa vaktina á jóladag: „Þetta er bara eins og hina dagana“ Standa vaktina við lokunarpósta á jóladag Flugferðir hafnar að nýju í Keflavík Þak fauk nánast af hlöðu Fagna jólunum í Betlehem í skugga stríðs Hellisheiði og Þrengsli opna ekki fyrr en á morgun Aðeins ein flugvél lent í Keflavík í dag Útköll víða vegna óveðurs Erfiður tími þegar dóttirin kom út sem trans Gott að geta sagt „þú ert hjartanlega velkominn“ Appelsínugular viðvaranir og jólaboð hjá Hjálpræðishernum Á vaktinni við lokunarpósta alla jólanótt Tveir vörðu jólanótt í fangaklefa Gleðileg jól, kæru lesendur Vegir víða um land gætu lokast með litlum fyrirvara Varað við ferðalögum víða um land Margir á síðasta snúningi með jólapakkana Í sumum tilfellum eina hátíðlega stund dagsins Men Tolla komið í leitirnar: „Sannkölluð jólasaga“ Vonskuveður og þau sem eru á síðasta snúningi Fjúgandi hálka í kirkjugörðum Reykjavíkur Stolið hálsmen Tolla dúkkaði upp tuttugu árum síðar Nóg að gera hjá slökkviliðinu í nótt Mette óskaði Kristrúnu til hamingju Aðfangadagur: Hvar er opið og hve lengi? „Skiptir sannleikurinn engu máli?“ Sjá meira
Eiríkur ræddi við Kolbein Tuma Daðason fréttaþul í kvöldfréttum Stöðvar 2 um stjórnarmyndunarviðræður og fréttir af útstrikun Dags B. Eggertssonar sem færist niður í þriðja sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Horfa má á viðtalið eftir tvær mínútur og þrjátíu sekúndur í klippunni hér að neðan. Þar á undan má sjá viðtal við Heimi Örn Herbertsson, oddvita yfirkjörstjórnar í Reykjavík suður. Tilfærslur vegna útstrikana óalgengar en þó nokkrar Þetta er pínu óvenjulegt að þetta gerist, þetta hefur ekki gerst mjög oft? „Mig rekur í minni að Björn Bjarnason hafi farið niður um sæti og Guðlaugur Þór eftir hrun. En þetta er ekki algengt, nei,“ segir Eiríkur Bergmann. Og hefur svosem ekki áhrif? „Hefur ekki áhrif í þessu tilviki þar sem Dagur fer beint upp í annað sætið eftir útgöngu Þórðar Snæs.“ Björn Bjarnason og Árni Johnsen færðust báðir niður um sæti í Alþingiskosningum 2007 vegna útstrikana en komust samt inn á þing, Björn í Reykjavík suður en Árni í Suðurkjördæmi. Jóhannes í Bónus hafði þá tekið út heilsíðuauglýsingar í dagblöðum og hvatt kjósendur til að strika út Björn. Í Alþingiskosningum 2009 var Guðlaugur Þór Þórðarson strikaður út 1933 sinnum og fór úr efsta sæti í Reykjavík suður í annað sætið. Þá féll Árni Johnsen úr öðru sæti í Suðurkjördæmi í það þriðja. Þeir komust þó báðir á þing. Viðræður fyrir myndun Valkyrjustjórnar Formenn flokkanna funduðu með Höllu Tómasdóttur forseta Íslands í dag vegna myndunar næstu ríkisstjórnar. Viðræður ákveðinna flokka virðast þó þegar hafnar. Það er ekki komið formlegt stjórnarmyndunarumboð en það virðist deginum ljósara að Kristrún og Þorgerður eru byrjaðar að tala saman. Hvernig sérð þú þetta? „Þær þurfa ekkert sérstakt stjórnarmyndunarumboð til að hefja stjórnarmyndunarviðræður. Ef það myndast meirihluti á þinginu byrja þeir að tala saman sem telja sig geta unnið saman. Það virðist vera sem þessir þrír flokkar, miðað við orð formannnanna, ætli sér að hefja slíkar viðræður.“ Gjá milli Ingu og Þorgerðar Sérðu fyrir þér að það ætti að geta gengið smurt eða eru einhverjir augljósir árekstrar fram undan? „Fullt af augljósum árekstrum þarna eins og í öllum öðrum samsetningum sem mögulegar eru eftir þetta kjör. Það eru sex flokkar á þinginu, það er engin tveggja flokka stjórn, þú þarft þrjá flokka í allar mögulegar samsetningar og það eru augljósir ásteytingarsteinar hjá öllum,“ segir Eiríkur. „Það er kannski lengst á milli Flokks fólksins, krafna hans um verulegar breytingar hér í bótakerfum, skattheimtu, meðferð ríkisfjár, endurdreifingu gæða, og Viðreisnar sem leggur meiri atvinnulífsáherslu, er ekki ginnkeyptur fyrir skattahækkunum en manni virðist að forystumenn beggja þessara flokka hafi gætt sín verulega á að segja ekki neitt sem víkkar þá gjá sem augljóslega er á milli þessara flokka.“ Möguleiki sem myndaðist á kosninganótt Bjarni Benediktsson nefndi það í dag að það þyrfti ekkert formlegt umboð, flokkarnir geta talað saman og þannig gæti Sjálfstæðisflokkur, Miðflokkur og jafnvel Flokkur fólksins farið og myndað meirihluta. „Hver sá sem getur talið upp í 32 getur myndað ríkisstjórn. Þannig er það bara. Það kemur eingöngu til kasta forseta ef ekki myndast meirihluti á þinginu.“ Þannig þetta dæmi á Bessastöðum var bara hálfgert bíó? „Nei, nei, þetta skiptir stjórnskipunarlega töluvert miklu máli en hlutverkið er ekki efnislegt nema þingmennirnir geti ekki komið sér niður að þessu sjálfi. Stjórnarmyndunarumboð skiptir engu máli ef fyrir liggur meirihluti en í þeim tilvikum, sem við höfum séð í nýliðinni sögu Íslands, getur þetta skipt máli þegar glittir í stjórnarkreppu en enn sem komið er ekkert slíkt í spilunum og þessi möguleiki myndaðist eiginlega á kosninganótt,“ segir Eiríkur Bergmann.
Samfylkingin Viðreisn Alþingiskosningar 2024 Sjálfstæðisflokkurinn Flokkur fólksins Forseti Íslands Alþingi Mest lesið Sæstrengur milli Eistlands og Finnlands rofinn Erlent Töldu að ævilöng vesælmennska biði „barnanna á mölinni“ Innlent Girnist Panama-skurðinn, Grænland og Kanada Erlent Erfiður tími þegar dóttirin kom út sem trans Innlent Þau kvöddu á árinu 2024 Erlent Hellisheiðin opin en lokað á Holtavörðuheiði Innlent Strætó rann á bíl og ruslaskýli Innlent Dregur úr vindi en áfram vetrarveður Veður Jólakindin Djásn á Stokkseyri Innlent Standa vaktina á jóladag: „Þetta er bara eins og hina dagana“ Innlent Fleiri fréttir Hellisheiðin opin en lokað á Holtavörðuheiði Strætó rann á bíl og ruslaskýli Töldu að ævilöng vesælmennska biði „barnanna á mölinni“ Jólakindin Djásn á Stokkseyri Standa vaktina á jóladag: „Þetta er bara eins og hina dagana“ Standa vaktina við lokunarpósta á jóladag Flugferðir hafnar að nýju í Keflavík Þak fauk nánast af hlöðu Fagna jólunum í Betlehem í skugga stríðs Hellisheiði og Þrengsli opna ekki fyrr en á morgun Aðeins ein flugvél lent í Keflavík í dag Útköll víða vegna óveðurs Erfiður tími þegar dóttirin kom út sem trans Gott að geta sagt „þú ert hjartanlega velkominn“ Appelsínugular viðvaranir og jólaboð hjá Hjálpræðishernum Á vaktinni við lokunarpósta alla jólanótt Tveir vörðu jólanótt í fangaklefa Gleðileg jól, kæru lesendur Vegir víða um land gætu lokast með litlum fyrirvara Varað við ferðalögum víða um land Margir á síðasta snúningi með jólapakkana Í sumum tilfellum eina hátíðlega stund dagsins Men Tolla komið í leitirnar: „Sannkölluð jólasaga“ Vonskuveður og þau sem eru á síðasta snúningi Fjúgandi hálka í kirkjugörðum Reykjavíkur Stolið hálsmen Tolla dúkkaði upp tuttugu árum síðar Nóg að gera hjá slökkviliðinu í nótt Mette óskaði Kristrúnu til hamingju Aðfangadagur: Hvar er opið og hve lengi? „Skiptir sannleikurinn engu máli?“ Sjá meira