Vilja af­nema áminningar­skyldu sem undan­fara upp­sagnar opin­berra starfs­manna

Áform þess efnis hafa verið birt í samráðsgátt stjórnvalda en þau kalla á breytingar á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Í tilkynningu frá Stjórnarráðinu eru breytingarnar sagðar liður í að stofnanir ríkisins geti „skapað starfsfólki öruggt og heilsusamlegt umhverfi.“ Ákvörðun um uppsögn og lausn um stundarsakir verði áfram stjórnvaldsákvarðanir.

„Þannig er tryggt að ákvarðanir munu áfram þurfa að byggja á málefnalegum sjónarmiðum sem samræmist réttmætisreglu stjórnsýslulaga og að meðalhófs verði gætt. Starfsfólk ríkisins er í lykilhlutverki við að veita góða opinbera þjónustu og mikilvægt að stofnanir ríkisins laði að og búi yfir hæfu starfsfólki til þess að sinna opinberri þjónustu. Þannig næst fram hagkvæmni í ríkisrekstri og bætt þjónusta samfélaginu til heilla,“ segir í tilkynningunni.

Í yfirlýsingu frá ASÍ, BHM, BSRB, Fíh og KÍ eru áform ríkisstjórnarinnar gagnrýnd harðlega og stjórnvöld sögð „þverbrjóta leikreglur vinnumarkaðarins.“ Fyrirhugaðar breytingar feli í sér einhliða skerðingu á réttindum launafólks og fordæmalaust sé að stjórnvöld taki einhliða ákvörðun um breytingar á grundvallarréttindum vinnandi fólks án samráðs við verkalýðshreyfinguna.

Mikið rætt um réttindi opinberra starfsmanna

Nokkur umræða hefur farið fram um réttindi opinberra starfsmanna undanfarin misseri. Hafa fulltrúar Viðskiptaráðs til að mynda vakið máls á því hversu erfitt það getur verið fyrir stjórnendur opinberra stofnanna að segja upp starfsfólki vegna uppsagnar­verndar og viðbótarverndar í stjórnsýslulögum.   

Í vor skilaði hagræðingarhópur sextíu tillögum til ríkisstjórnarinnar en meðal þeirra var ein sem snýr að því að aðlaga lög um opinbera starfsmenn að almennum vinnumarkaði. Var til að mynda lagt til að ákvæði um áminningar í starfi sem undanfara brottreksturs yrði fellt á brott í ákveðnum tilfellum. Þannig myndi myndast meiri sveigjanleiki fyrir ríkisstofnanir til að mæta breyttum aðstæðum, að mati hagræðingarhópsins.

Kolbrún Halldórsdóttir, formaður BHM, sagði að hagræðingartillagan kæmi greinilega frá hagsmunahópum í atvinnulífinu. Umræða um afnám áminningarskyldunnar væri ekki ný af nálinni.

„En það sem er alvarlegt er auðvitað að það liggja engir útreikningar eða greiningar á bak við þessa tilteknu tillögu um þessa áminningarskyldu, og ekkert sagt um það hvað muni sparast í ríkiskerfinu ef þessi áminningarskylda verður afnumin,“ sagði Kolbrún í tengslum við tillögur hagræðingahópsins í mars. 

Núgildandi ráðningarvernd samræmist ekki markmiðum laga

Fjármála- og efnahagsráðuneytið segir að sú ráðningarvernd sem núverandi starfsmannalög mæli fyrir um samræmist hvorki upphaflegu markmiðum laganna um bætta þjónustu við almenning og að tryggt sé að hæft starfsfólk sinni almannaþjónustu. Jafnframt samræmist það ekki núverandi markmiðum stjórnvalda um bætt starfsumhverfi til handa starfsfólki ríkisins.

„Vísast í þessu samhengi einkum til þess að upphaflega var áminningunni ekki ætlað að vera undanfari uppsagnar eða lausnar um stundarsakir en það breyttist í meðförum þingsins. Má því segja að löggjöfin sé að þessu leyti í þversögn við upphaflegt markmið sem snéri m.a. að því að auka hagkvæmni í ríkisrekstrinum og stuðla að bættri þjónustu hins opinbera,“ segir ráðuneytið um breytingaáformin. 

Falli áminningarskylda á brott muni starfsmenn áfram njóta málsmeðferðarreglna stjórnsýslulaga vegna uppsagna eða lausnar um stundarsakir sem rekja megi til starfsmannsins. Þá muni nefnd sem starfar á grundvelli starfsmannalaga áfram hafa skilgreint hlutverk í tilviki embættismanna vegna sérstöðu þeirra. Þannig verði embættismenn ekki leystir frá störfum að fullu nema að undangengnu áliti þeirra nefndar.

Fréttin hefur verið uppfærð.