Hverjum voru ráð­herrann og RÚV að refsa?

Staðfest hefur verið að alls 35 lönd taki þátt í Eurovision í Austurríki í maí 2026. Þar á meðal eru stofnaðilar keppninnar Frakkland, Þýskaland, Ítalía, Stóra-Bretland, öll Norðurlöndin, öll Eystrasaltslöndin og gestgjafarnir, Austurríki. Upphaflegi tilgangur Eurovision-söngvakeppninnar var fyrst og fremst afþreying, en einnig pólitískur, tæknilegur og menningarlegur.

Eurovision er menningarlegt friðarverkefni

Eurovision var stofnuð af Evrópska útvarpssambandinu (EBU), og fyrsta keppnin var haldin í Lugano í Sviss árið 1956. Markmiðin voru að sameina Evrópu eftir seinni heimsstyrjöldina og að skapa sameiginlega evrópska menningarupplifun með því að efla samkennd og samvinnu milli þjóða. Með öðrum orðum, að sýna fram á að lönd gætu keppt sín á milli án vopna. Á þann hátt má segja að Eurovision hafi verið eins konar menningarlegt friðarverkefni.

Eurovision var einnig tæknilegt tilraunaverkefni, sem fólst í því að sýna beinar útsendingar samtímis milli landa og að samhæfa sjónvarpskerfi ólíkra ríkja. Keppnin átti einnig að sýna fram á að evrópskt samstarf í fjölmiðlum væri mögulegt.

Hvað með Ísrael?

Margir spyrja nú hvers vegna Ísrael taki þátt í Eurovision-keppninni? Ástæðan er sú að keppnin er skipulögð af Evrópska útvarpssambandinu (EBU), en ekki af Evrópusambandinu eða með tilliti til landafræði Evrópu, og vegna þess að Ísrael er aðili að EBU. Sú aðild ræðst af útvarps- og fjarskiptasamstarfi en ekki af landfræðilegri staðsetningu. Sama á við um önnur lönd, eins og Ástralíu og áður Marokkó.

Hvað með þátttöku Íslands?

Logi Einarsson, ráðherra menningar-, nýsköpunar- og háskólamála, sagði að það væri hans persónulega skoðun að Ísland ætti ekki að taka þátt í Eurovision-keppninni, „það sé óheppilegt við núverandi aðstæður“ þ.e. vegna þess að Ísrael hafi ekki verið meinuð þátttaka í keppninni. Áður hafði utanríkisráðherra Íslands, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, lýst því yfir að það væri „óeðlilegt að Ísrael fengi að taka þátt í Eurovision-keppninni“ og sagðist vilja að Ísland beitti sér á vettvangi Samtaka evrópskra sjónvarpsstöðva gegn þátttöku Ísraela.

Eftir höfðinu dansa limirnir. Þann 10. desember 2025 ákvað pólitískt skipuð stjórn Ríkisútvarpsins (RÚV) að Ísland tæki ekki þátt í Eurovision í maí 2026. Fulltrúar Miðflokks og Sjálfstæðisflokks lýstu sig mótfallna þessari ákvörðun RÚV:

Í bókun þremenninganna segir svo:

„Í ljósi fyrri umfjöllunar á stjórnarfundum RÚV í aðdraganda þessarar ákvörðunar lýsum við enn og aftur þeirri afstöðu okkar að við teljum það ekki vera í verkahring RÚV taka pólitískar ákvarðanir. Eurovision er alþjóðleg söngvakeppni sem haldin er árlega undir kjörorðinu „United by Music“. Eurovision er ekki vettvangur til að senda hvers konar pólitísk skilaboð á milli ríkja.

Á lögmætum vettvangi EBU hefur verið tekin sú ákvörðun að víkja ekki Ísrael úr keppninni og er það t.d. í samræmi við ákvarðanir alþjóðlegra íþróttasamtaka um þátttökurétt Ísraels í íþróttamótum. Þá hefur mikill meirihluti þjóða Evrópu þegar tilkynnt um þátttöku sinna ríkja í Eurovision. Samkvæmt lögum um RÚV ber RÚV að stuðla að menningarlegri fjölbreytni í starfsemi sinni og metfjöldi laga hefur þegar borist í íslenska hluta söngvakeppninnar.

Með framangreint og margt fleira í huga styðjum við ekki tillögu um að RÚV sniðgangi Eurovision vegna þátttöku Ísraels í keppninni.“

Hverjum er verið að refsa?

Ísland hefur tekið þátt í Eurovision-keppninni allt frá árinu 1986.Ísland er örríki, og í ljósi þess má telja árangur landsins mjög góðan, þar sem það hefur tvisvar sinnum náð 2. sæti (Selma og Jóhanna Guðrún). Eurovision-keppnin er stærsti lifandi tónlistarviðburður heims, með á bilinu 100–180 milljónir áhorfenda. Fyrir íslenska listamenn þýðir þetta tafarlausan aðgang að alþjóðlegum tónlistarmarkaði, ásamt mikilli umfjöllun í erlendum miðlum sem annars væri torfengin. Þátttaka Íslands leiðir einnig til aukins streymis og aukinna tekna á streymisveitum og samfélagsmiðlum, sem og til fleiri bókana íslenskra tónlistarmanna.

Íslendingar munu sitja sem límdir við sjónvarpsskjáinn dagana 12., 14. og 16. maí 2026. Þá verður þáttaröðin „Hvað getum við gert?“ endursýnd, þar sem Stjörnu-Sævar vekur á ný ótta meðal ungs fólks á Íslandi með boðskap loftslagskirkjunnar um loftslagsvá og svonefnda „hamfarahlýnun“. Þáttagerðin hlaut ríflegt framlag úr loftslagssjóði Evrópusambandsins.

Kristileg siðfræði boðar kærleika, miskunn og sjálfsafneitun. Hefnd er hafnað í kristinni siðfræði. Fyrirgefning er ekki valkostur heldur siðferðileg skylda. Í íslam er heimilt að bregðast við ranglæti með réttlátri og lögbundinni refsingu, en fyrirgefning og þolinmæði eru taldar siðferðilega æðri. Til að finna hugmyndina um hefndarskyldu þarf því að leita aftur til heiðinna siða.

Í maí 2026 munu íbúar 35 Evrópulanda skemmta sér við tónlist og söng en Íslendingar verða þá hins vegar límdir við skjá RÚV, uggandi yfir dramatískum loftslagsboðskap svonefndrar „loftslagskirkju“.

Fyrir hvað er verið að refsa okkur Íslendingum?

Höfundur er tónlistarmaður.

ref.

https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-09-radherra-telur-oheppilegt-ad-island-taki-thatt-i-eurovision-461101

https://www.visir.is/g/20252717286d/-skritid-og-o-edli-legt-ad-israel-fai-ad-vera-med-i-euro-vision

https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-10-thrju-i-stjorninni-voru-osammala-eurovision-akvorduninni-461261

https://www.ruv.is/oflokka-eldra-efni/sterk-vidbrogd-vid-hvad-hofum-vid-gert