Það er pláss fyrir einn aldraðan ein­stak­ling í stofunni hjá mér

Eins og komið hefur fram í umræðunni undanfarna daga hefur staða Landspítalans aldrei verið verri. Spítalinn hefur verið á hæsta viðbúnaraðstigi alla daga í rúmt ár. Sífellt eru ný met slegin í fjölda þeirra sem liggja á bráðamóttökunni og komast hvorki lönd né strönd. Fólk hefur verið vistað í bílskýlum og fundarherbergjum, gluggalausum margbýlum, á göngum og víðar. Enn hefur ekki tekist að setja lausn þessa vanda í þann forgang sem alvarleiki hans krefst. Það þarf að setja neyðaráætlun í gang, sambærilegt því sem gert var í COVID faraldrinum, og bregðast við án frekari tafa.

Á meðan bráðamóttakan er stappfull upp í rjáfur fjölgar einnig þeim eldri einstaklingum sem liggja á legudeildum Landspítalans, hafa lokið þar meðferð en þurfa að bíða vikum eða mánuðum saman eftir hjúkrunarrými. Anna Björg Jónsdóttir yfirlæknir öldrunarlækninga á Landspítala skýrði frá því á Vísi þann 29. janúar s.l. að nýtt met hefði verið slegið í þessum efnum, en yfir hundrað einstaklingar bíða nú innan veggja Landspítalans eftir hjúkrunarrými. Á sama hátt og á bráðamóttökunni hefur þessi tala farið síhækkandi á undanförnum árum, þrátt fyrir stöðugar ábendingar og neyðarköll frá spítalanum um að staðan sé ósjálfbær.

Í minnisblaði Landspítalans til heilbrigðisráðuneytisins nú í byrjun árs eru hafðar uppi hugmyndir um að bregðast við vandanum með því að tvímenna tímabundið í herbergjum íbúa hjúkrunarheimila. Þessi hugmynd verður að teljast með ólíkindum. Eigum við að halda áfram að ýta þessum vanda á undan okkur í stað þess að horfast loksins í augu við hann? Vandinn er nú kominn á óbærilegt stig á bráðamóttökunni og legudeildum Landspítala. Er þá vænlegt að flytja hann út á hjúkrunarheimilin líka, í stað þess að bregðast við og lagfæra stöðuna? Í þessu samhengi ber að halda því til haga að hjúkrunarheimili eru heimili þeirra sem þar búa og því lítill munur á því að leggja ókunnugt fólk inn á herbergi íbúa hjúkrunarheimila og á herbergi á öðrum heimilum í landinu. Er næsta skref mögulega að leggja aldrað fólk inn á heimili landsmanna almennt? Mér sýnist að ég eigi pláss fyrir a.m.k. einn aldraðan einstakling í stofunni hjá mér.

Því ber að fagna að heilbrigðisráðherra tali nú tæpitungulaust um skort á hjúkrunarrýmum, sem er uppsafnaður vandi til margra ára. Því ber líka að fagna að stjórnvöld ætli að gera stórátak í þessum efnum, samhliða uppbyggingu þjónustu við eldra fólk í heimahúsum. Á sama tíma verður að bregðast sérstaklega við þrengslunum á Landspítalanum. Það er óhugsandi að spítalinn geti tekið á sig 4 milljarða aðhaldskröfu við þessar aðstæður. Húsnæði bráðamóttökunnar er hannað fyrir 36 sjúklinga, ekki 100. Starfsemi hennar getur ekki farið fram við óbreyttar aðstæður í a.m.k. 4 ár í viðbót þar til nýi spítalinn opnar. Legudeildarrými spítalans eru líka of fá, óháð útskriftarvandanum sem hann glímir nú við og leggst ofan á þrengslin. Í nýjustu skýrslu OECD um stöðu íslensks heilbrigðiskerfis kemur fram að Ísland er með helmingi færri sjúkrarúm en meðaltalið í Evrópusambandinu. Það er því ekki nóg að fjölga hjúkrunarrýmum, það þarf að horfa á kerfið í heild, bæði hvað varðar húsnæði og mannafla. Gera þarf áætlanir um innviðauppbyggingu heilbrigðiskerfisins út frá raunverulegri þörf samfélagsins. Hefja þarf endurreisn þess af myndugleik, enda hafa landsmenn ítrekað sett heilbrigðiskerfið í fyrsta sæti þegar kemur að þeim málaflokkum sem við viljum setja í forgang.

Höfundur er formaður Læknafélags Íslands.