Flestir Trump-tollarnir dæmdir ó­lög­legir

Niðurstaðan er meiriháttar áfall fyrir Trump en hann hefur beitt tollum, og hótunum um að beita ríki þeim, í gríð og erg frá því að hann tók aftur við sem forseti í fyrra.

Margir tollanna byggðust á ákvæðum laga um valdheimildir forseta í efnahagsneyð. Sex af níu dómurum við hæstarétt töldu Trump ekki mega beita lögunum til þess að leggja tollana á.

Á meðal þeirra tolla sem hæstiréttur telur ólöglega eru svonefndir „gagnkvæmir“ tollar Bandaríkjastjórnar á önnur ríki, þar á meðal Ísland. Trump tilkynnti um þá í apríl en hefur ítrekað krukkað í þeim og hótað frekari tollum síðan.

Einnig eru tollar sem Trump lagði á Kanada, Kína og Mexíkó vegna meints aðgerðaleysis þeirra gegn innflutningi á fentanýli til Bandaríkjanna dæmdir ólöglegir.

Þetta á ekki við um tolla sem Trump lagði á innflutt stál og ál en þeir studdust við önnur lagaákvæði.

Þrír íhaldsmenn á öðru máli

Niðurstaðan kemur að ýmsu leyti á óvart þar sem dómarar sem voru skipaðir af repúblikönum eru í afgerandi meirihluta í réttinum. 

Hann hefur fram að þessu gefið Trump verulegt svigrúm til athafna sem sést ekki hvað síst í að dómurinn leyfði tollunum að standa í nærri því ár á meðan málið velktist um fyrir dómstólum þrátt fyrir að hann hafi nú komist að því að þeir væru skýrt brot á stjórnarskrá.

Þrír íhaldssömu dómaranna, þar á meðal forsetinn John Roberts, stóðu að meirihlutaálitinu ásamt frjálslyndu dómurunum þremur. Íhaldsmennirnir Brett Kavanaugh, Samuel Alito og Clarence Thomas voru á öðru máli. Þeir tveir síðastnefndu eru taldir mestu íhaldsmennirnir við réttinn.

Niðurstaða meirihlutans var að stjórnarskrá Bandaríkjanna væri skýr um að það væri þingsins, ekki framkvæmdavaldsins, að leggja á tolla.

Neyðarlögin sem Trump beitti fyrir sig fjalla ekki beint um tolla heldur veita forseta tæki til þess að setja reglur um inn- og útflutning á neyðartímum. Enginn forseti í sögu Bandaríkjanna hafði beitt þeim til þess að leggja á tolla með þessum hætti áður en Trump gerði það.

AP-fréttastofan segir að verslunarrisar eins og Costco bíði nú í röðum eftir að krefja alríkisstjórnina um endurgreiðslu á milljörðum dollara í tolla sem hún hefur þegar innheimt ólöglega.

Trump hefur ítrekað haldið því fram að erlend ríki greiði tollana þó að það sé í reynd bandarísk innflutningsfyrirtæki og á endanum neytendur sem bera kostnaðinn við þá.

Fréttin verður uppfærð.