Nú er tíminn!

Tónlist er kennd í grunnskólum. Morgunsöngur þar sem börn eru böðuð upp úr tungumálinu og auka við orðaforða sinn. Taktþjálfun sem er ekki bara skemmtileg heldur styrkir líka lestrarfærni. Samspil á trommur, tréspil, ukulele, hljómborð og fleiri hljóðfæri sem stuðlar að samvinnu, sköpun og skráð með hefðbundinni nótnaskrift eða grafískt. Tónlist og tölvur þar sem lært er að vinna með raftónlist. Virk hlustun þar sem tónlist er greind og skoðuð með tilfinningalegri skynjun eða tónlistarlegum formerkjum. Uppsetning á söngleikjum, hinu fullkomna kennsluformi, þar sem hægt er að finna öllum verkefni við hæfi. Árstíðabundin tónlist sem er sungin, myndgerð eða gefin merking með hreyfingu og dansi. Kórstarf þvert á árganga þar sem nemendur þjálfa ekki aðeins rödd sína og tjáningu gegnum tónlist, leiki og samsköpun heldur auka samhliða því félagsfærni sína og hæfileika til að vinna saman.

Þessi upptalning er aðeins brotabrot af fjölbreyttu tónlistarstarfi grunnskólanna. Nýtur barnið þitt einhvers af ofangreindu eða fer það jafnvel á mis við tónlistarkennslu í grunnskóla?

Tónlist er ekki kennd í öllum grunnskólum. Því miður eru vísbendingar um að tónmennt sé aðeins kennd í sem nemur öðrum hverjum grunnskóla. Skólastjórnendum er í sjálfsvald sett hvaða list og verkgreinar þau setja í forgang. Í einum grunnskóla Reykjavíkur er sem dæmi starfandi deildarstjóri tónlistar og sköpunar. Nemendur þess skóla, sem flest eru fjöltyngd, blómstra í hljóðfæranámi og söng og unnu meðal annars Skrekk árlega hæfileikakeppni grunnskólanna nú í vor. Skólinn er dæmi um hversu megnugir grunnskólar eru ef stjórnendur hafa skilning á áhrifamætti tónlistar.

Á vorin planta skólastjórnendur niður laukum sínum og vænta uppskeru með næsta skólaári. Á teikniborði þeirra nú eru þær námsgreinar sem settar verða í forgang í haust og þar með hvaða kennurum verður auglýst eftir til að ná tilsettum markmiðum. Nú er því tíminn til að huga að því hvers konar skóla við viljum bjóða börnunum okkar.

Foreldrum er tíðrætt um kostnað og fyrirhöfn í tengslum við tómstundir barna sinna. Það vill gleymast að innan grunnskólans fyrirfinnast list og verkgreinar sem börn fá innan lögbundins skóladags. Áherslur mótast með samtali milli skólastjórnenda, nemenda og allra þeirra sem láta sig varða nám grunnskólabarna.

Biðlistar eru í tónlistarskóla og skólahljómsveitir. Hundruðir barna á Íslandi komast ekki að í tónlistarnámi á hverju ári. Til samanburðar má spyrja sig hvenær barni væri vikið frá íþróttastarfi. Börnum skyldi ekki mismunað eftir áhugasviði. Inni í grunnskólanum eru hins vegar engir biðlistar. Þar er farvegur til að skapa jöfn tækifæri í námi.

Þeim sem er annt um að börn fái tónlistarkennslu hafa nú tækifæri til að láta í sér heyra, spyrja skólastjórnendur hvort tónmennt eða kór séu kennd í viðkomandi skóla. Eftirspurn hefur áhrif. Ef við höldum því ekki á lofti að tónlistarkennsla innan grunnskólans skipti máli þá getur önnur námsgrein allt eins haft forgang.

Tónlist þroskar samspil hugar og handar, sálar og líkama. Tónlist hefur sameiningarafl, opnar hjörtun, jafnar taugakerfið og dreifir gleði. Skóli sem hefur tónlistarkennara á sínum snærum, að ekki sé talað um kór, býr yfir skólabrag sem einkennist af samkennd og samvinnu. Alþjóðlegar kannanir sýna fram á að þessa eiginleika skorti meðal íslenskra nemenda. Tónlistarkennsla í grunnskólum er fyrir öll börn og ef eftirspurnin er til staðar þá svara stjórnvöld kallinu. Nú er tíminn!

Höfundur er formaður Tónmenntakennarafélags Íslands.