„Það er ekki leið­togi“

Lögheimilisskráningar eru stærsta kosningamálið í Grímsnes- og Grafningshreppi fyrir kosningarnar á laugardaginn. Tveir listar verða þar í framboði, annars vegar A-listi og hins vegar listi Betri sveitar sem hefur talað máli eigenda frístundahúsa sem finnst þau ekki hafa fengið sambærilega þjónustu og aðrir íbúar hreppsins. 

Fjóla St. Kristinsdóttir, sveitarstjóri Grímsnes- og Grafninghrepps, var til viðtals um málið í hádegisfréttum Bylgjunnar. Fjóla var ráðin sem sveitarstjóri hreppsins fyrr á þessu ári en hún var áður bæjarstjóri Árborgar og er ennþá bæjarfulltrúi þar.

Segir sveitarstjórann ekki óháða

Ekki er leyfilegt að skrá lögheimili sitt í húsi sem skilgreint er sem frístundahús. Þess í stað hafa sumir farið þá leið að skrá lögheimili sitt með ótilgreint heimilisfang í hreppnum sem er í samræmi við lög. 

Í viðtalinu sagði Fjóla að fyrir kosningarnar á laugardag væru 132 skráðir með ótilgreint heimilisfang í Grímsnes- og Grafningshreppi samanborið við 26 fyrir kosningarnar árið 2026.

„Svo eru auðvitað framundan kosningar og það er hópur af fólki sem býr í sínum sumarhúsum og hefur boðið fram í fyrsta skipti sérlista. Það fylgir því framboði fólk sem er að skrá sig ótilgreint í hús,“ sagði Fjóla meðal annars í viðtalinu.

Andrés Bertelsen, oddviti Betri sveitar, segir Fjólu ekki óháða í umræðunni.

„Sveitarstjórinn okkar, sem er þá okkar allra væntanlega, er að fara með pólitískum hætti að gagnrýna framboð innan sveitarfélags sem hún er ekki skráð í,“ segir Andrés en sjálf býr Fjóla í Árborg.

„Mótframboðið er búið að lýsa yfir að hún sé þeirra sveitastjórnarefni.“

„Hvaða fjölgun?“

Hann segir tölur Fjólu um fjölda íbúa með ótilgreint heimilisfang fyrir síðustu kosningar vera réttar. Það skýrist hins vegar af því að þá hafi hreppurinn verið með í gangi kæru um hvort slík skráning væri leyfileg.

„Það var mál sem þau fóru fram með til að fá úr skorið hvort þetta væri leyfilegt og þá var sett stopp á skráningu. Þá kom í ljós að sveitarfélög hafa ekkert með það að gera. Þrátt fyrir það þá sendi sveitarfélagið bréf á Þjóðskrá og óskaði eftir að allir með ótilgreint heimilisfang yrðu fluttir aftur í sveitarfélagið sem þeir skráðu sig úr,“ segir Andrés og bætir við að svar Þjóðskrár hafi verið á sömu leið og áður. 

Þá hafi sveitarfélagið kært til dómsmálaráðuneytisins sem hafi svarað að sveitarfélagið hafi ekkert með lögheimilisskráningu að gera. Hann segir fjölgun ótilgreindra hafi orðið jafnt og þétt yfir kjörtímabilið. 

„Í desember 2024 eru 103 skráðir með ótilgreint heimilisfang og í desember síðastliðnum 140. Í apríl fengum við upplýsingar um að þetta væru 148 einstaklingar. Sveitarstjórinn kemur fram og segir frá gríðarlegri fjölgun á ótilgreindum. Hvaða fjölgun?,“ spyr Andrés og bætir við að fjölgunin í sveitarfélaginu sé svo sannarlega ekki bara komin frá þeim sem eru skráðir með ótilgreint heimilisfang.  

„Hún kemur hér fram og málar framboðið upp eins og þessi fjölgun um átta einstaklinga sé að fara að hafa úrslitavald um hvernig þessar kosningar fari.“

Tekur undir orð sveitarstjórans

Vísir hefur undir höndum skjáskot úr umræðuhópi sumarbústaðaeigenda þar sem fólki er leiðbeint hvernig það eigi að skrá sig á kjörskrá fyrir kosningarnar. Jafnframt er tekið fram að vilji það ekki hafa lögheimili í sveitarfélaginu áfram geti það skráð sig þaðan að kosningum loknum.

Fjóla sveitarstjóri sagði grafalvarlegt ef verið væri að hvetja fólk til að skrá lögheimili sitt í sveitarfélaginu fyrir kosningar en til baka að þeim loknum. Það væri ekki siðferðislega rétt.

Þau orð tekur Andrés undir.

„Að sjálfsögðu er það ekki siðferðislega rétt. En það er bara nóg að skoða tölurnar til að sjá að það er ekkert slíkt í gangi. Svo er líka hægt að tala um að það er fullt af fólki sem býr í sveitarfélaginu en er með skráð lögheimili sitt í Mosfellsbæ eða Kópavogi en býr raunverulega hér eða úti á Spáni. Það fólk er að borga útsvar til annarra sveitarfélaga en raunverulega nýta þjónustu allra hérna,“ segir hann.

„Það er sturlað að við séum í alvörunni að borga útsvar hérna og þetta sé viðmótið sem við erum að fá.“

Leiðtoginn á ekki að búa til gjá á milli hópa

Andrés hefur engar áhyggjur af fækkun íbúa eftir kosningar.

„Það sem ég myndi frekar halda að gerist er að það fjölgi. Að það sé fólk sem sér að þetta er hægt sem við erum að segja, að það geti átt heima hérna, verið með skráð lögheimili og raunverulega fengið þjónustuna sem sveitarfélagið er skylt til að veita.“

Hann eigi erfitt með fólk sem segi að engar lausnir séu í boði.

„Við búum í breyttu samfélagi með búsetu. Þegar einhver segir að það sé ekki hægt að gera eitthvað. Hvað meinar þú? Farðu bara eftir lögum og reglum,“ og bætir við að klárt mál sé að búið sé að leggja steina í götu eigenda frístundahúsa.

Hann er hins vegar bjartsýnn fyrir kosningarnar á laugardag.

„Við héldum kosningafund núna á laugardag, það voru 86 sem mættu þannig að ég held að við séum að fara að taka þrjá sveitastjórnarmenn.“

Og ná þar með hreinum meirihluta?

„Já, mín tilfinning er það. Ef maður gæti ekki haft gleði í þessu þá hefur maður ekkert í þetta að gera. Þegar maður býður sig fram þarf maður að þola gagnrýnina, maður þarf að læra að hlusta á hana og þá sem hafa eitthvað að segja. Leiðtoginn í sveitarstjórn er manneskja sem á að byggja brýr og sameina hópa, búa til traust innan samfélagsins.“

„Það er ekki manneskja sem á að búa til gjá á milli aðila innan sveitarfélagsins, það er ekki leiðtogi.“