Intuens lagði land­lækni

Greint var frá því í mars að Intuens hefði höfðað mál á hendur landlækni eftir að embættið tók í annað sinn þá ákvörðun um að heimila ekki slíkar myndgreiningarannsóknir án tilvísunar frá lækni. Málið á sér nokkuð langa sögu en Intuens kom fyrst til skoðunar hjá landlæknisembættinu árið 2023, eftir að fyrirtækið hóf að bjóða upp á svokallaða heilskimun, segulrannsókn á öllum líkamanum, án þess að krefjast tilvísunar frá lækni.

Landlæknir neitaði að heimila rannsóknirnar árið 2024 en sú ákvörðun var kærð til heilbrigðisráðuneytisins, sem komst að þeirri niðurstöðu að annmarkar hefðu verið á ákvörðun embættisins. Málið var þá tekið fyrir á ný en landlæknisembættið komst aftur að sömu niðurstöðu. Intuens höfðaði mál gegn embættinu í kjölfarið, þar sem þess er krafist að ákvörðun þess verði felld úr gildi. Landlæknir fer fram á að kröfu Intuens verði hafnað.

Skorti viðhlítandi lagastoð

Í dómi héraðsdóms segir að rökstuðningur landlæknis fyrir ákvörðun sinni sé á köflum fremur óljós. Landlæknir hafi vísað til faglegra krafna en ekki til annarra skilyrða í heilbrigðislöggjöf. Vísar héraðsdómur til þess að atvinnufrelsi sé verndað samkvæmt stjórnarskrá og atvinnustarfsemi á sviði heilbrigðisþjónustu sé þar ekki undanskilin. Því sé um stjórnvaldsákvörðun að ræða.

Hæstiréttur hafi áður áréttað að lagafyrirmæli sem ætlað sé að liggja til grundvallar skerðingu atvinnufrelsis þurfi að vera skýr og verði ekki túlkuð með rýmri hætti, viðkomandi borgara í óhag. Segir héraðsdómur það sé fjarri lagi að það sjónarmið landlæknis fáist staðist að lög setji honum ekki tilteknar skorður um það hvenær honum sé unnt að synja beiðnum þeirra sem hyggjast stunda rekstur heilbrigðisþjónustu.

Þá sé ekki lengur vísað til sjónarmiða um kostnað eða gagnsemi í gildandi lögum. Segir héraðsdómur að í samræmi við þetta beri jafnframt að hafna málatilbúnaði landlæknis um að sjónarmið um kostnað geti falist í hugtakinu faglegar kröfur, en á því var byggt í niðurstöðukafla ákvörðunar stefnda þar sem fjallað var um að sú faglega krafa gildi að þeir sem gangist undir skimunarrannsóknir beri að öllu jöfnu aðeins takmarkaðan kostnað af starfseminni.

„Í samræmi við framangreinda niðurstöðu skorti viðhlítandi lagastoð fyrir íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun stefnda. Er hér um að ræða slíkan ógildingarannmarka að ekki verður hjá því komist að fella hina umþrættu ákvörðun úr gildi.“