STEM menntun þarf langtímasýn

Skilaboðin frá Evrópu eru skýr: STEM menntun þarf að færast úr stökum skammtímaverkefnum yfir í heildstæða langtímauppbyggingu.

Ný skýrsla Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Promoting STEM Education in Schools, dregur fram að STEM menntun í Evrópu glímir enn við kerfislegar hindranir: brotakennda stjórnsýslu, kennaraskort, stífar námskrár, ójafnt aðgengi að innviðum, vannýtt tækifæri í óformlegu námi og veikt mat á árangri. Hún bendir jafnframt á leiðina fram á við: heildstæðar STEM stefnur, öflugri stuðning við kennara, þverfaglegt og verkefnamiðað nám, betri innviði og langtímasamstarf milli skóla, háskóla, atvinnulífs, samfélagsaðila og stjórnvalda.

Í litlu og dreifðu menntakerfi eins og okkar verður þörfin enn skýrari. Ef öll börn og ungmenni eiga að fá raunveruleg tækifæri til að kynnast vísindum, tækni, verkfræði, stærðfræði og skapandi lausnaleit, þurfum við meira en stök verkefni, átaksverkefni eða áhuga fárra einstaklinga.

Ef börn á landsbyggðinni fá færri tækifæri til verklegs, skapandi og tæknitengds náms en börn í stærri þéttbýliskjörnum er það ekki aðeins menntamál, það er byggðamál. Ef stelpur sjá sig síður fyrir sér í tækni, verkfræði eða vísindum er það ekki aðeins einstaklingsbundið val, það er menningarmál. Ef kennara skortir tíma, stuðning, búnað eða tengslanet til að samþætta STEM á skapandi og þverfaglegan hátt er það ekki áhugaleysi, það er kerfisvandi.

Við þurfum heildstæða STEM-stefnu fyrir Ísland, mótaða þvert á ráðuneyti, skólastig, sveitarfélög, rannsóknir, atvinnulíf og samfélag, með skýra langtímasýn að leiðarljósi.

STEM menntun snýst ekki aðeins um störf framtíðarinnar. Hún snýst um forvitni, gagnrýna hugsun, lausnaleit, nýsköpun og sjálfbærni - og um trú ungs fólks á eigin getu til að skilja og móta heiminn. Hún snýst líka um lýðræði, þátttöku og jöfn tækifæri.

Næsta mikilvæga skref fyrir Ísland er skýr samhæfing og markvisst samstarf. Víða erlendis hefur vistkerfisnálgun í STEM menntun (STEM Learning Ecosystems) reynst áhrifarík leið til að færa STEM menntun úr einangruðum verkefnum yfir í markvisst samstarf um langtímauppbyggingu. Sú nálgun er þó ekki óþekkt hér á landi; hún hefur þegar verið innleidd í íslensku samhengi með samfélagslegum STEM námvistkerfum á Húsavík og í Borgarbyggð.

Spurningin er ekki hvort STEM skipti máli, heldur hvort Ísland ætli að byggja upp þá stefnu, samhæfingu og innviði sem þarf til að öll börn og ungmenni fái raunveruleg tækifæri til að taka þátt í framtíðinni.

Höfundur er meðstofnandi STEM Íslands, forstöðukona STEM Húsavíkur og hefur unnið að uppbyggingu samfélagslegra STEM námvistkerfa á Íslandi.