Hvað ertu hræddur við, Jón Pétur Zimsen? Óðinn Freyr Baldursson skrifar 1. júní 2026 09:32 Þegar rök eru á þrotum þá grípur maður í þvælu. Þetta er augljóst í grein Jóns Péturs Zimsen þar sem hann hálfpartinn svarar grein minni um evrópskan her. Eitt verð ég þó að hrósa honum fyrir, titillinn “Hermenn Viðreisnar" er bæði fyndinn og sniðugur. Byrjum á því að gera upp mistök mín. Í minni grein kallaði ég Andrius Kubilius “þingmann" en ekki varnarmálastjóra. Mín mistök og ég biðst velvirðingar á þeim. En eftir situr fremur innihaldslaus grein frá háttvirtum þingmann, sem í raun og veru sannar mitt mál frekar en hans. Jón Pétur eyðir stórum hluta greinar sinnar í að telja upp forystumenn sem hafa lýst yfir stuðningi við evrópskan her: von der Leyen, Juncker, Merkel, Macron, Sánchez, Strack Zimmermann, Verhofstadt. Hér liggur samt vandinn, það var aldrei deiluefnið. Ég sagði sjálfur að hugmyndin eigi sér áhrifamikla talsmenn en að hún sé ekki samþykkt stefna sambandsins. Það er einmitt aðgreiningin sem öll grein mín snerist um. Háttvirtur þingmaður hefur því eytt heilli grein í að lengja lista yfir stuðningsmenn hugmyndar. Hann hefur samt ekki fært fram eina einustu samþykkt, eina einustu bindandi ákvörðun né einn einasta sáttmála sem segir að ESB her sé á dagskrá. Það er einföld ástæða fyrir því: það er ekki til nein samþykkt, ákvörðun né sáttmáli. Listi yfir fólk sem vill eitthvað er ekki það sama og ákvörðun um að gera það. Þennan greinarmun þekkjum við vel úr íslenskum stjórnmálum. Sterkasta dæmið um þetta er reyndar að finna í hans eigin grein. Jón Pétur bendir á að ESB hafi þegar viðbragðssveitir undir eigin fána, eins og það sé sönnun þess að sambandsher sé í smíðum. En þessar sveitir hafa verið til frá árinu 2007. Á þeim tæpu tuttugu árum, nánast alla mína ævi, hafa þær aldrei, ekki einu sinni, verið sendar í hernaðaraðgerð. Þrátt fyrir að aðstæður hafi ítrekað kallað eftir hraðri evrópskri viðbragðsaðgerð: Kongó 2006 & 2008, Chad 2007 og í Líbýu 2011, náðist ekki samstaða aðildarríkja, eða þau völdu að setja saman aðrar sérsmíðaðar herdeildir frekar en að nota sveitirnar sem byggðar voru upp einmitt í þessum tilgangi. Þetta er ekki sönnun þess að sambandsher sé á leiðinni, heldur fyrir nákvæmlega þeirri reglu sem ég lýsti: fullveldi ríkjanna stöðvar þetta í reynd, sama hversu mikið einstakir forystumenn vilja annað. Eftir stendur svo það sem Jón Pétur hefur enn ekki svarað. Ég benti á að hann reiðir sig á varnartryggingu Bandaríkjanna sem hann viðurkennir sjálfur í sömu grein að sé að breytast. Hann svarar því til að lega Íslands geri stöðu okkar aðra en annarra Evrópuríkja. Það má vel vera þegar kemur að hernaðarlegum vörnum. En það var aldrei kjarni minn. Kjarni minn var efnahagslegt öryggi og um það þegir hann enn. Í heimi þar sem tollar og viðskiptaþvinganir eru orðin eitt beittasta þvingunartæki samtímans snýst öryggi smáþjóðar ekki bara um hermenn og herskip. Það snýst líka um hvort hægt sé að loka á markaði hennar á einni nóttu. Hér eru svo staðreyndirnar, ekki einungis mín skoðun heldur niðurstöður nýrrar skýrslu sem fjármála- og efnahagsráðuneytið lét gera fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Skýrslan sýnir svart á hvítu hve berskjaldað íslenska hagkerfið er gagnvart erlendum áföllum: 77% af vöruútflutningi okkar fer til EES ríkja, fjármagnsflæði Íslands hefur síðasta aldarfjórðung verið þrisvar til fjórum sinnum sveiflukenndara en hjá öðrum samanburðarríkjum, og við þurfum að liggja með gjaldeyrisforða upp á 20% af landsframleiðslu, um 10 prósentustigum hærra en evrusvæðisríki að meðaltali. Þetta er verðið sem 400 þúsund manna ríki greiðir fyrir að standa eitt utan stærstu efnahagsblokkar álfunnar. Hér er svarið við spurningu Jóns Péturs, “hverju ætti ESB að bæta við varnir?" - fullur aðgangur að 450 milljóna manna innri markaði, samningsstyrkur sem örríki getur ekki skapað eitt og sér, og vörn gegn því að lenda á milli stórvelda í tollastríði. Það er spurningin sem skiptir Ísland máli, og ég bíð enn eftir svari háttvirts þingmanns við henni. Því spyr ég þingmanninn: hvað er það sem þú ert svona hræddur við í samningaviðræðunum? Íslendingar eiga betra skilið frá forsvarsmönnum okkar á Alþingi, tölum út frá staðreyndum, ekki reyna búa til ótta til að fá þitt á framfæri. Höfundur er formaður Ungra Evrópusinna. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Skóli án aðgreiningar má missa sín Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun Telur Samfylkingin að Mette Frederiksen sé rasisti? Elliði Vignisson Skoðun Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun Að segja satt frá og gera það strax! Álfheiður Ingadóttir Skoðun Í framlínu náttúruverndar í 50 ár Magnús Hallur Jónsson Skoðun Þátttaka skiptir máli – alþjóðlegur dagur iðjuþjálfunar Þóra Leósdóttir Skoðun Loftbrú og Ölfusárbrú eru mikilvægari en börn Grímur Atlason Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson Skoðun Ofbeldi kemur ekki úr vegabréfi. Það sprettur af fátækt, útilokun og lygum Ian McDonald Skoðun Skoðun Skoðun Skóli án aðgreiningar má missa sín Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir skrifar Skoðun Reykjavíkurborg pissar í skóinn sinn – og kallar það hagræðingu Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Atlaga að fátækt Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson skrifar Skoðun Loftbrú og Ölfusárbrú eru mikilvægari en börn Grímur Atlason skrifar Skoðun Hvernig tala ég við barnið mitt um netið? Skúli Bragi Geirdal skrifar Skoðun Ríkið þrengir að frelsi og samkeppni á fjölmiðlamarkaði Gísli Stefánsson skrifar Skoðun Árangursrík stjórnsýsla – Heilsa eldri borgara – nýtum það sem virkar Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Öll börn eru hluti af liðinu Thelma Dögg Grétarsdóttir skrifar Skoðun Heljarhestar um veturnætur Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Grafið undan faglegu starfi – Skipulagsbreytingar á starfi félagsmiðstöðva frá sjónarhorni starfsmanns Ari Orrason skrifar Skoðun Telur Samfylkingin að Mette Frederiksen sé rasisti? Elliði Vignisson skrifar Skoðun Við eigum matreiðslumenn í fremstu röð Þórir Erlingsson skrifar Skoðun Verum duglegri að sjá hvert annað Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Málshraðasögur Dvalarleyfi Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Þátttaka skiptir máli – alþjóðlegur dagur iðjuþjálfunar Þóra Leósdóttir skrifar Skoðun Hugsjónasvelta Reykjavík Líf Magneudóttir ,Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Málverkið og mælikvarðinn - Um litadýrð, líffræði og fegurð Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Um Stafræna heilsu: Karp er best með forsjá Alma D. Möller skrifar Skoðun Piparsveinar fagna nýútkominni skýrslu um strandveiðar Kjartan Sveinsson skrifar Skoðun Loftbrúin fjarlægist skosku leiðina Berglind Harpa Svavarsdóttir skrifar Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson skrifar Skoðun Þingmaðurinn sem ruglaði saman gagnrýni og andstöðu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Að segja satt frá og gera það strax! Álfheiður Ingadóttir skrifar Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar Skoðun Takk fyrir, ferðamaður! Björgvin Jóhannesson skrifar Skoðun Sérstaða Íslands: forskot eða fjötur um fót? Hugrún Elvarsdóttir skrifar Skoðun Í framlínu náttúruverndar í 50 ár Magnús Hallur Jónsson skrifar Skoðun Frumkvöðull snýst gegn eigin hugmyndum Sigurjón Þórðarson skrifar Sjá meira
Þegar rök eru á þrotum þá grípur maður í þvælu. Þetta er augljóst í grein Jóns Péturs Zimsen þar sem hann hálfpartinn svarar grein minni um evrópskan her. Eitt verð ég þó að hrósa honum fyrir, titillinn “Hermenn Viðreisnar" er bæði fyndinn og sniðugur. Byrjum á því að gera upp mistök mín. Í minni grein kallaði ég Andrius Kubilius “þingmann" en ekki varnarmálastjóra. Mín mistök og ég biðst velvirðingar á þeim. En eftir situr fremur innihaldslaus grein frá háttvirtum þingmann, sem í raun og veru sannar mitt mál frekar en hans. Jón Pétur eyðir stórum hluta greinar sinnar í að telja upp forystumenn sem hafa lýst yfir stuðningi við evrópskan her: von der Leyen, Juncker, Merkel, Macron, Sánchez, Strack Zimmermann, Verhofstadt. Hér liggur samt vandinn, það var aldrei deiluefnið. Ég sagði sjálfur að hugmyndin eigi sér áhrifamikla talsmenn en að hún sé ekki samþykkt stefna sambandsins. Það er einmitt aðgreiningin sem öll grein mín snerist um. Háttvirtur þingmaður hefur því eytt heilli grein í að lengja lista yfir stuðningsmenn hugmyndar. Hann hefur samt ekki fært fram eina einustu samþykkt, eina einustu bindandi ákvörðun né einn einasta sáttmála sem segir að ESB her sé á dagskrá. Það er einföld ástæða fyrir því: það er ekki til nein samþykkt, ákvörðun né sáttmáli. Listi yfir fólk sem vill eitthvað er ekki það sama og ákvörðun um að gera það. Þennan greinarmun þekkjum við vel úr íslenskum stjórnmálum. Sterkasta dæmið um þetta er reyndar að finna í hans eigin grein. Jón Pétur bendir á að ESB hafi þegar viðbragðssveitir undir eigin fána, eins og það sé sönnun þess að sambandsher sé í smíðum. En þessar sveitir hafa verið til frá árinu 2007. Á þeim tæpu tuttugu árum, nánast alla mína ævi, hafa þær aldrei, ekki einu sinni, verið sendar í hernaðaraðgerð. Þrátt fyrir að aðstæður hafi ítrekað kallað eftir hraðri evrópskri viðbragðsaðgerð: Kongó 2006 & 2008, Chad 2007 og í Líbýu 2011, náðist ekki samstaða aðildarríkja, eða þau völdu að setja saman aðrar sérsmíðaðar herdeildir frekar en að nota sveitirnar sem byggðar voru upp einmitt í þessum tilgangi. Þetta er ekki sönnun þess að sambandsher sé á leiðinni, heldur fyrir nákvæmlega þeirri reglu sem ég lýsti: fullveldi ríkjanna stöðvar þetta í reynd, sama hversu mikið einstakir forystumenn vilja annað. Eftir stendur svo það sem Jón Pétur hefur enn ekki svarað. Ég benti á að hann reiðir sig á varnartryggingu Bandaríkjanna sem hann viðurkennir sjálfur í sömu grein að sé að breytast. Hann svarar því til að lega Íslands geri stöðu okkar aðra en annarra Evrópuríkja. Það má vel vera þegar kemur að hernaðarlegum vörnum. En það var aldrei kjarni minn. Kjarni minn var efnahagslegt öryggi og um það þegir hann enn. Í heimi þar sem tollar og viðskiptaþvinganir eru orðin eitt beittasta þvingunartæki samtímans snýst öryggi smáþjóðar ekki bara um hermenn og herskip. Það snýst líka um hvort hægt sé að loka á markaði hennar á einni nóttu. Hér eru svo staðreyndirnar, ekki einungis mín skoðun heldur niðurstöður nýrrar skýrslu sem fjármála- og efnahagsráðuneytið lét gera fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Skýrslan sýnir svart á hvítu hve berskjaldað íslenska hagkerfið er gagnvart erlendum áföllum: 77% af vöruútflutningi okkar fer til EES ríkja, fjármagnsflæði Íslands hefur síðasta aldarfjórðung verið þrisvar til fjórum sinnum sveiflukenndara en hjá öðrum samanburðarríkjum, og við þurfum að liggja með gjaldeyrisforða upp á 20% af landsframleiðslu, um 10 prósentustigum hærra en evrusvæðisríki að meðaltali. Þetta er verðið sem 400 þúsund manna ríki greiðir fyrir að standa eitt utan stærstu efnahagsblokkar álfunnar. Hér er svarið við spurningu Jóns Péturs, “hverju ætti ESB að bæta við varnir?" - fullur aðgangur að 450 milljóna manna innri markaði, samningsstyrkur sem örríki getur ekki skapað eitt og sér, og vörn gegn því að lenda á milli stórvelda í tollastríði. Það er spurningin sem skiptir Ísland máli, og ég bíð enn eftir svari háttvirts þingmanns við henni. Því spyr ég þingmanninn: hvað er það sem þú ert svona hræddur við í samningaviðræðunum? Íslendingar eiga betra skilið frá forsvarsmönnum okkar á Alþingi, tölum út frá staðreyndum, ekki reyna búa til ótta til að fá þitt á framfæri. Höfundur er formaður Ungra Evrópusinna.
Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun
Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun
Skoðun Reykjavíkurborg pissar í skóinn sinn – og kallar það hagræðingu Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson skrifar
Skoðun Árangursrík stjórnsýsla – Heilsa eldri borgara – nýtum það sem virkar Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar
Skoðun Grafið undan faglegu starfi – Skipulagsbreytingar á starfi félagsmiðstöðva frá sjónarhorni starfsmanns Ari Orrason skrifar
Skoðun Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson skrifar
Skoðun Um traust, ábyrgð og fagmennsku í listsamkeppnum Markús Þór Andrésson,Anna Rún Tryggvadóttir skrifar
Skoðun Árangur LEB er ótvíræður – en fátækt eldri borgara er þjóðarskömm Björn Snæbjörnsson skrifar
Norðurlönd gætu misst Grænland og Færeyjar ef endurskoðun Helsingforssamningsins dregst á langinn Maiken Poulsen Englund,Lars Barfoed,Torbjörn Nyström,Sara Fleischer,Hrannar Björn Arnarsson Skoðun
Starfsfólk Reykjavíkurborgar er ekki tilraunaverkefni Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir,Þorkell Heiðarsson Skoðun