Vinna að því að fella niður kol­efnis­gjöld á strand­siglingar

Eyjólfur Ármannsson, innviðaráðherra, hefur lagt mikla áherslu á strandsiglingar til vöruflutninga til þess að létta álag á vegakerfi landsins. Starfshópur sem hann skipaði í fyrra lagði fram ýmsar tillögur til þess að styrkja forsendur slíkra siglinga í febrúar.

Innviðaráðuneytið vinnur nú með fjármála- og efnahagsráðuneytinu og umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu að því að framkvæma tillögu starfshópsins um að kolefnisgjöld af reglubundnum strandsiglingum verði lögð af, að því er kemur fram í skriflegu svari þess við fyrirspurn Vísis. 

Gjöldin verði lögð af þar til komnar verði fram „raunhæfar lausnir til orkuskipta í siglingum stærri skipa“.

Minna hefur þó orðið úr tillögu starfshópsins um að ríkisstjórnin beitti sér fyrir því að skip í strandsiglingum yrðu utan evrópska viðskiptakerfisins með losunarheimildir (ETS). Eyjólfur ráðherra sagði í vor að hann ætlaði að beita sér fyrir því að þau gjöld yrðu „felld niður“.

Þegar Eyjólfur kynnti stöðu aðgerða sem starfshópurinn lagði til fyrir samráðherrum sínum í síðustu viku var aðeins talað um að stjórnvöld könnuðu efnahagsleg áhrif kerfisins á mögulega strandflutninga.

Ranglega var sagt í skýrslu starfshópsins að innanlandsflug á Íslandi væri undanþegið ETS-kerfinu. Það hefur þvert á móti fallið undir kerfið frá upphafi.

Vilja strandsiglingar inn í aðgerðaáætlun í loftslagsmálum

ETS-kerfið nær yfir losun skipa, flugvéla og iðnaðar á Íslandi en samkvæmt því þurfa fyrirtæki að kaupa losunarheimildir vegna þeirrar losunar gróðurhúsalofttegunda sem þeir valda með starfsemi sinni. Losun gróðurhúsalofttegunda er orsök þeirra loftslagsbreytinga sem nú eiga sér stað á jörðinni.

Ekki er ljóst á hvaða grundvelli íslensk stjórnvöld gætu á einhvern hátt fellt niður kostnað íslenskra strandsiglingaútgerða vegna ETS-kerfisins. Ráðuneytið vísaði til leiðbeininga Eftirlitsstofnunar EFTA um ríkisaðstoð vegna loftslagsmála þegar sjóflutningar losi minna en samgöngumátar á landi þegar Vísir grennslaðist fyrir um ummæli ráðherrans í apríl.

„Innviðaráðherra væntir þess að þeir möguleikar verði skoðaðir til hlítar,“ sagði í svari ráðuneytisins þá.

Ekkert kemur fram í svari ráðuneytisins eftir ríkisstjórnarfundinn í síðustu viku um hvort að þessi möguleiki sé til skoðunar. Hins vegar segir þar að ráðuneytin þrjú sem vinna saman að því að fella niður kolefnisgjöldin eigi í samráði um að umræða og „mögulegar greiningar á raunhæfi og loftslagsávinningi“ strandsiglinga fari fram.

Markmið slíkrar umræðu og greiningar væri að skoða hvort að efling strandsiglinga verði færð inn sem aðgerð í aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftslagsmálum.

Afnema vitagjald og láta hafnir liðka til fyrir strandsiglingum

Af öðrum tillögum starfshópsins segist innviðaráðuneytið ætla að leggja að nýju fram frumvarp um að skip í strandsiglingum þurfi ekki að greiða svonefnt vitagjald í haust en slíkt frumvarp náði ekki fram að ganga á síðasta þingi.

Einnig er til skoðunar hvort hægt sé að gera höfnum mögulegt að styðja betur við strandflutninga.

Þá er Vegagerðinni falið að hraða mati á kostnaði og ábata vegna landflutninga við þjóðvegakerfið þannig að því ljúki ekki síðar en á næsta ári. Í samvinnu við Vegagerðina og Hafnasamband Íslands ætlar ráðuneytið að fylgjst með þróun vöruflutninga og gera tillögur um viðbrögð stjórnvalda eftir því sem ástæða þykir til.