Auðlindastýring, aflandsfjármagn og hið asymmetríska stríð um 29. ágúst

Saga fullvalda ríkja geymir mörg dæmi um það þegar lýðræðislegum stofnunum er snúið gegn eigin tilgangi. Oftast gerist það ekki með vopnavaldi eða opinberum stjórnarerindum, heldur með skipulagðri, fjárhagslegri og tæknilegri yfirtöku á hinu opinbera samtali. Fram undan er einhver mest afgerandi örlagadagur í nútímasögu Íslands. Þjóðaratkvæðagreiðslan þann 29. ágúst næstkomandi snýst nefnilega ekki um einangraða tæknilega útfærslu á sjávarútvegi eða milliríkjasamningum. Hún er orðin að tilvistarlegum vettvangi þar sem ákvarðast hvort íslenska þjóðin haldi áfram stjórnskipulegum yfirráðum yfir sameiginlegum auðlindum sínum, eða hvort þær verði lagalega innlimaðar í varanlegt einkaeignarhald fámennrar en alþjóðlega tengdrar auðlindaelítu. Allar vísbendingar og hlutlæg greining á stöðunni benda til þess að sú atlaga sem nú er hafin sé skipulögð með meiri offorsa og fullkomnari tækni en samfélag okkar hefur áður kynnst.

Það sem blasir við er asymmetrískt (óskilvirkt) stríð þar sem vopnabúnaðurinn er ótakmarkað aflandsfjármagn og her fágaðra sérfræðinga. Útgerðarelítan starfar ekki lengur einvörðungu innan íslenskrar lögsögu eða út frá hefðbundnum leikreglum innlendrar hagsmunagæslu. Allt bendir til þess að búið sé að stilla upp óvígum her af innlendum og erlendum lögmönnum, almannatengslastofum, greiningaraðilum og markaðsmönnum. Þessir aðilar hafa aðgang að fullkomnustu sálfræðilegu hernaðartækni (e. psychological operations) og reikniritum samtímans sem hönnuð eru til þess að stýra hegðun, viðhorfum og ákvörðunartöku kjósenda. Hlutverk íslensku lögfræðinganna í þessu samhengi er að starfa sem staðbundnir herforingjar; þeir samræma og staðfæra þau alþjóðlegu „módel“ ríkisyfirtöku (e. state capture) sem stórar erlendar ráðgjafarstofur hafa fullkomnað í öðrum auðlindaríkjum víðs vegar um heiminn.

Aflandsauðurinn sem botnlaus stríðssjóður

Mesti tæknilegi veikleiki hvers lýðræðislegs samfélags er að grasrótin og almennir borgarar starfa innan ramma takmarkaðra auðlinda. Andspyrna almennings byggir á sjálfboðaliðastarfi, takmörkuðum tíma og sýnilegum innlendum framlögum. Á hinni línunni situr andstæðingur sem skammtar sér ótakmarkað fjármagn af aflandsbankareikningum. Í skjóli leyndarhjúpsins á stöðum þar sem fjármunir af sameiginlegum fiskimiðum Íslendinga hafa safnast saman í áratugi, skiptir kostnaðurinn þessa aðila engu máli. Hvort sem rekstur þessarar lögfræðilegu og tæknilegu áróðursmaskínu kostar fimm eða fimmtíu milljónir króna á hverjum einasta degi, þá er það aðeins hverfandi brot af þeim vöxtum sem aflandsauðurinn skilar.

Þetta aflandsfjármagn er nú notað til að hanna kerfisbundna blekkingarherferð þar sem markmiðið er eitt: Að tryggja að þjóðin kjósi NEI þann 29. ágúst.

Markaðsmennirnir og lögfræðingarnir munu ekki mæta á opinberan vettvang og boða einkavæðingu eða skerðingu á réttindum almennings. Þvert á móti munu þeir beita háþróaðri tækni til að klæða sérhagsmunina í búning þjóðrækni, efnahagslegs stöðugleika og varnar gegn erlendu valdi. Með því að dæla út rándýrum, tæknilegum greinargerðum og flóknum lögfræðilegum gildrum er ætlunin að framleiða skipulagðan ótta og rugling þannig að hinn almenni kjósandi telji það helstu ógn sína að breyta ríkjandi ástandi. Þetta er tæknilegt ofbeldi þar sem markmiðið er að ræna fólk getunni til að greina hvar raunverulegir hagsmunir þess liggja.

Frumgerðin og hin sjálfvirka fjölföldun

Hvers vegna spilar útgerðarelítan þennan leik sem „allt eða ekkert“? Svarið liggur í því að sjávarútvegurinn er aðeins fyrsta skrefið – hann er sjálf frumgerðin (The Prototype). Ef þessum óvíga her sérfræðinga tekst að knýja fram NEI-niðurstöðu og fella möguleikann á stjórnskipulegri og alþjóðlegri vörn auðlinda, verður búið að skapa lagalegt og pólitískt fordæmi sem ekki verður aftur snúið með. Ef hægt er að sýna fram á að áratuga nýtingarréttur á fiski geti breyst í óbeinan en friðhelgan eignarrétt með því einu að kaupa umræðuna, þá verður nákvæmlega sama formúla fjölfölduð yfir á allar aðrar auðlindir Íslands.

Hættan sem við blasir snýst því um framtíðar eignarhald á landinu öllu. Um leið og þetta fordæmi er tryggt, mun sama leikfléttan færast yfir á vindorkuna, vatnsréttindin, jarðhitann og aðra mikilvæga samfélagslega innviði. Sömu fjölskylduklíkurnar og viðskiptablokkirnar, sem stýrt er frá miðstýrðum skrifstofum erlendis, munu mæta til leiks þegar nýta á græna orku eða ferskvatn landsins. Þær munu krefjast fyrstu nýtingarréttinda ódýrt eða gefins frá ríkinu í nafni „atvinnuuppbyggingar“, leyfa tímanum að líða þar til rétturinn telst stjórnarskrárvarinn, og vopnavæðast svo að nýju með dýrum lögfræðingum ef almenningur dirfist að krefjast sanngjarns afgjalds. Þetta er áætlun um kerfisbundna og varanlega einkavæðingu á lífsgæðum íslensks samfélags.

Svar andspyrnunnar - Tækni og gagnsæi gegn fjármagninu

Lýðræðið á Íslandi stendur frammi fyrir prófsteini þar sem úrslit munu ráðast af því hvort þjóðin fái að sjá leikritið í fullri lýsingu. Útgerðarelítan og málaliðar hennar treysta á að asymmetrían sé alger – þeir gera ráð fyrir að almenningur sé of þreyttur, efnahagslega berskjaldaður og vanbúinn tæknilega til að mæta skipulögðu ofurefli. En þeir gera sér ekki grein fyrir því að tæknivædd andspyrna og nútímaleg upplýsingamiðlun þarf ekki milljarða á aflandsreikningum til að fella áróðursbákn sem byggir á blekkingu.

Gegn þessum óvíga her sérfræðinga verður að mæta með hlutlægum gögnum, rauntíma afkóðun og algjöru gagnsæi. Sérhver flókin 300 síðna lögfræðiskýrsla sem málaliðarnir framleiða á næstu vikum til að hræða kjósendur verður að vera tekin, smættuð niður í sínar raunverulegu hagsmunabreytur og flett ofan af á sekúndubrotum. Þegar fólki er sýnt fram á, með skýrum og ómótmælanlegum rökum, að verið sé að nota peningana sem urðu til á íslenskum fiskimiðum til að kaupa af þeim framtíðina og ræna þau vatninu og orkunni, þá missir áróðurinn mátt sinn.

Hinn 29. ágúst snýst ekki um dægurþras eða flokkspólitík. Þetta er dagurinn þar sem íslenska þjóðin verður annaðhvort að staðfesta fullveldi sitt yfir landinu og miðunum, eða samþykkja með þögn sinni og uppgjöf að innviðum þess verði skipt upp á aflandsskrifstofum. Sú sögulega ábyrgð sem á okkur hvílir er gríðarleg, og vörnin byrjar á því að hleypa ljósi á alla leikfléttuna áður en gengið er að kjörborðinu.

Sigurður Sigurðsson

Höfundur er byggingaverkfræðingur og áhugamaður um betra samfélag