Dagur, bannað að plata!

Fyrrum borgarstjóri og núverandi þingmaður Samfylkingarinnar dregur fram í grein á Vísi í dag tólf ára gamla skýrslu með eftirfarandi fullyrðingum:

„Verður ekki önnur ályktun dregin en að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland.“

Það er hins vegar athyglisvert að greinarhöfundur lætur vera að fjalla um eina helstu niðurstöðu skýrslunnar sem er eftirfarandi:

„Vitanlega kemur kostnaður á móti. Það er fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þó íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Líklegt er að í kjölfarið muni fylgja meiri breytileiki í atvinnuleysi samfara hagsveiflum þó langtíma atvinnustig ætti ekki að verða fyrir áhrifum. Þá liggur einnig fyrir að samhliða upptöku evru verða töluverðar stofnanabreytingar að eiga sér stað þar sem hærri nafnlaunahækkanir hérlendis en erlendis munu draga verulegan dilk á eftir sér með verri samkeppnisstöðu og síðan kreppu. ESB er samband fullvalda ríkja og Íslendingar munu áfram þurfa að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn, og það mun velta á þeim hvernig til tekst að vinna úr nýju stofnanafyrirkomulagi.“

Úttekt Alþjóðamálastofnunar um aðildarviðræður Íslands við ESB.

Staðreyndin er sú að með inngöngu í myntbandalag er sjálfstæðri peningastefnu fórnað þar sem kostnaðurinn við hagstjórnarmistök sem kemur niður á samkeppnishæfni Íslands, birtist einkum í formi atvinnuleysis en ekki gengissveiflna.

Dæmi um slík mistök blasa við í dag þar sem skattahækkanir núverandi ríkisstjórnar munu draga úr samkeppnishæfni þjóðarbúsins – Ísland er þegar háskattaríki í alþjóðlegum samanburði.

Þá er áhugavert að ofangreind skýrsla byggir á samanburði á úreltri peningastefnu sem var rekin í gjaldeyrishöftum og hefur síðan verið endurskoðuð og tekið miklum breytingum í samræmi við tillögu sérfræðihóps sem núverandi seðlabankastjóri sat í ásamt undirritaðri og Illuga Gunnarssyni.

Framtíð íslenskrar peningastefnu: Endurskoðun á ramma peningastefnu.

Sá mikli „velferðarábati“ sem á að nást með inngöngu í ESB samkvæmt þingmanni Samfylkingar byggir semsagt á efnahagsumhverfi sem er fyrir löngu liðið undir lok. Greinin hunsar með öllu þá farsælu þróun sem orðið hefur á íslenskri peningastefnu frá þeim tíma.

Almennt eru þjóðartekjur, atvinnuleysi, atvinnuþátttaka, tekjujöfnuður og fátækt þeir hlutlægu mælikvarðar sem horft er til þegar velferð er metin. Ísland er í hópi tekjuhæstu þjóða heims, atvinnuleysi að jafnaði lágt í samanburði við Evrópusambandsríki og atvinnuþátttaka nánast hvergi hærri. Þá er tekjujöfnuður sá mesti í heimi og fátækt lítil.

Með öðrum orðum þá er velferð nánast hvergi meiri en á Íslandi og okkur tókst að vera fremst meðal ríkja án inngöngu í Evrópusambandið.

Það væri áhugavert að sjá haldbær rök fyrir því hvernig upptaka evru muni bæta þessa þegar framúrskarandi mælikvarða!

Höfundur er bæjarstjóri Kópavogs, hagfræðingur og áhugamanneskja um velferð á Íslandi.