Spá hóf­legum hag­vexti næstu árin

Viðskiptaráð hefur gefið út skýrsluna The Icelandic Economy. Skýrslan er gefin út bæði á ensku og í íslenskri þýðingu en í henni er farið yfir íslenskt hagkerfi og stöðu efnahagsmála hérlendis. Meðal annars er þar fjallað um þróun helstu skammtímahagvísa, stöðu og horfur í efnahagslífinu, utanríkisviðskipti, verðbólguþróun og gengi gjaldmiðla, auk annarra atriði sem varða efnahagsmál.

Hóflegur vöxtur

Í samantekt skýrslunnar á vef Viðskiptaráðs segir að eftir sögulegt hagvaxtarskeið í kjölfar viðsnúnings eftir COVID-faraldurinn, hafi hagkerfið tekið að kólna. Hagvöxtur hafi mælst 1,3 prósent árið 2025, þá geri spár ráð fyrir 1,6 prósenta hagvexti árið 2026 og að hagvöxtur verði að jafnaði 2 prósent árin tvö þar á eftir.

Aukning í atvinnuleysi sé annað merki um kólnun í hagkerfinu, en samkvæmt vinnumarkaðskönnun Hagstofu Íslands hafi árstíðarleiðrétt atvinnuleysi verið 7,6 prósent á fyrsta ársfjórðungi þessa árs. Hluta þeirrar aukningar megi rekja til umbóta í mælingum á atvinnuleysi meðal innflytjenda. Engu að síður sé skráð atvinnuleysi á uppleið og merki um að fyrirtæki haldi aftur af sér þegar kemur að ráðningum.

Ýmsar áskoranir í ferðaþjónustu

Þá segir að ferðaþjónustan hafi náð sér á strik eftir heimsfaraldurinn og hlutdeild hennar í landsframleiðslu hafi numið 8,8 prósentum árið 2025, og hafi ekki mælst hærri, þrátt fyrir ýmsar áskoranir. 

Megi þar einkum nefna fall flugfélagsins Play, sem hafi valdið framboðsskelli á flugferðum til og frá landinu undir lok árs 2025. Þá hafi átökin í Mið-Austurlöndum valdið verðhækkunum á eldsneyti með tilheyrandi áhrifum á rekstrarkostnað flugfélaga. 

Sólmyrkvinn í ágúst veiti greininni byr í seglinn með aukinni eftirspurn til landsins. Ísland sé dýr áfangastaður í samanburði við önnur lönd, sem rýri samkeppnishæfni greinarinnar.

Aðrar útflutningsgreinar utan grunnatvinnuvega þjóðarinnar, það er sjávarútvegs, ferðaþjónustu og álframleiðslu, hafi staðið undir 24 prósentum af útflutningstekjum þjóðarbúsins en aðeins ferðaþjónusta vegi þyngra. Til að tryggja efnahagslegan stöðugleika þarf að fjölga útflutningsstoðum og tryggja hagfelld rekstrarskilyrði greina sem eru ekki háðar náttúruauðlindum. Vel menntað vinnuafl og hvetjandi umhverfi til nýsköpunar styðja við það markmið.

Efst á fjórum listum

Ísland standi framarlega á mörgum samfélagslegum mælikvörðum. Landið standi fremst þegar kemur að jafnrétti kynja, friði, lífskjörum og sé annað hamingjusamasta land í heimi, á eftir Finnlandi.

Ísland sé í 22. sæti af 70 löndum á samkeppnishæfnislista IMD og það sé sjö sætum neðar en í fyrra. Þrátt fyrir lækkunina í ár hafi samkeppnishæfni aukist verulega frá árinu 2010, þegar Ísland sat í 30 sæti.