Engin miskunn hjá Reykja­víkur­borg

Nú hefur nýr meirihluti Reykjavíkurborgar ákveðið að loka svæði fyrir hjólhýsabúa á Sævarhöfða og reka fólkið burt. En hvert á það að fara?

„Engin miskunn hjá Magnúsi“ segir gamalt orðatiltæki. Mér varð hugsað til þess þegar ég las þessi nýjustu tíðindi af aðstæðum hjólhýsabúa.

Flokkur fólksins hefur barist fyrir stöðu þessa hóps árum saman. Ég fór sjálf á Sævarhöfða sumarið 2024 til að kynna mér aðstæður og brá illa við. Aðstæðurnar voru vægast sagt ekki mannsæmandi og ég skrifaði þá að fólkinu væri í raun gert að búa á sorphaug. Þangað hafði því verið komið fyrir í tímabundnu neyðarúrræði árið á undan. Þessi tímabundna ráðstöfun varð hins vegar að árum.

Sævarhöfði hefur aldrei verið boðleg lausn til framtíðar. Um það virðast raunar flestir sammála. Fólk á ekki að þurfa að búa til lengdar við hávaða, mengun og óöryggi á svæði sem var aldrei hugsað undir heimili þess.

Í vor, á vakt síðasta meirihluta í borginni, var gerður samningur við Samtök hjólabúa um aðgang að landi í Gufunesi. Samningurinn var samþykktur í apríl og undirritaður í maí. Loksins virtist lausn vera í sjónmáli. Aðeins nokkrum vikum síðar ákvað nýr meirihluti Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Framsóknar, með stuðningi Miðflokksins, að sópa þessari lausn út af borðinu.

Íbúarnir fá tvo mánuði til að yfirgefa Sævarhöfða og engin önnur lóð er í boði. Þessu fólki er í raun vísað út á Guð og gaddinn. Það finnst mér ekki aðeins kaldranalegt heldur ómanneskjulegt.

Fólkið hverfur ekki

Það er auðvelt að loka svæði, segja upp samningi og strika út reit á korti. En það er ekki hægt að strika út fólk.

Hjólhýsabúar eru ekki einsleitur hópur. Sum þeirra kjósa þetta búsetuform. Önnur hafa takmarkaða möguleika á húsnæðismarkaði. Þarna er meðal annars vinnandi fólk og lífeyrisþegar. Fyrir marga hefur hjólhýsið verið heimili þeirra árum saman, það búsetuform sem þeir ráða við eða hafa valið sér.

Biðlistar eftir félagslegu húsnæði eru langir og almenni leigumarkaðurinn er mjög mörgum fjárhagslega ofviða. Tjaldsvæði eru ekki ætluð til fastrar búsetu. Eftir stendur því sú kalda staðreynd að fólkinu er gert að yfirgefa svæðið án þess að því sé boðinn annar staður til að búa á.

Hér vaknar líka stærri spurning. Hversu fjölbreytt má Reykjavík vera? Við tölum gjarnan fallega um fjölbreytileika og samfélag fyrir alla. En fjölbreytileiki snýst ekki bara um það sem fellur snyrtilega inn í skipulag borgarinnar. Hann reynir fyrst á þegar samfélagið þarf að sýna sveigjanleika, til dæmis gagnvart ólíkum búsetuformum.

Hvar ber hnífinn niður?

Nýr meirihluti í Reykjavík hefur boðað mikla hagræðingu og hefur að eigin sögn aðeins kynnt fyrstu skrefin í þeim efnum. Flestir eru sammála um að hagræða verði í rekstri borgarinnar. Í tíð minni í borgarstjórn í tæplega sjö ár kallaði ég eftir því að tekið yrði til í borgarkerfinu, ýmist hagrætt eða skorið niður. Sem dæmi hafði bruðlið á þjónustu- og nýsköpunarsviði farið fyrir brjóstið á mér og fjölmörgum öðrum árum saman.

En það skiptir öllu máli hvar niðurskurðarhnífurinn ber niður.

Við höfum séð áform meirihlutans í Reykjavíkurborg um niðurskurð í frístundastarfi og félagsmiðstöðvum. Nú er samningi um nýjan stað fyrir hjólhýsabúa sagt upp og gamla svæðinu lokað án þess að annað sé í boði.

Það veldur mér áhyggjum ef hér er að birtast mynstur þar sem fyrst er skorið niður hjá þeim sem hafa minnsta svigrúmið og veikustu röddina. Hjá efnaminna fólki og börnum.

Hagræðing má ekki verða annað orð yfir það að þrengja að fólki sem nú þegar býr við þröngan kost.

Ef meirihluti Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Framsóknarflokks telur Gufunes ekki ganga verður hann að svara því hvert hjólhýsabúar eiga að fara. Hjólhýsabúarnir eru fólk, ekki skipulagsvandi.

Það er ekki nóg að loka svæðinu, segja upp samningnum og láta þar við sitja. Þeir sem taka ákvörðun um að fólk verði að víkja með heimili sín verða líka að hafa svar við því hvert það á að fara og hvar það á að búa.

Borg sem segist vera fyrir alla getur ekki strikað út fólkið sem þar býr.

Höfundur er þingkona Flokks fólksins