Kópa­vogur er klár – en þið?

Verðbólga og háir vextir hafa verið eitt stærsta hagsmunamál íslenskra heimila undanfarin ár. Umræðan snýst gjarnan um hvað Seðlabankinn eigi að gera og hvenær vextir geti lækkað. Ábyrgðin á verðbólgunni liggur hins vegar ekki eingöngu hjá Seðlabankanum heldur hefur hið opinbera, ríki og sveitarfélög, mikil áhrif líka með gjaldskrám, álögum og umfangi opinberrar þjónustu.

Tekið af skarið

Á þessu ári tók Kópavogsbær ákvörðun um að takmarka hækkanir á gjaldskrám sem snúa að barnafjölskyldum við 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands. Þótt ákvörðunin leiði til lægri tekna sveitarfélagsins en ella snýst ákvörðunin fyrst og fremst um pólitíska forgangsröðun. Við í bæjarstjórn Kópavogs teljum mikilvægt að sveitarfélagið leggi sitt af mörkum í baráttunni við verðbólguna. Hóflegri gjaldskrárhækkanir verja ráðstöfunartekjur heimilanna og draga úr verðbólguþrýstingi og stuðla um leið að því að kjarasamningar haldi og við þá sameiginlegu viðleitni að skapa skilyrði fyrir lægri verðbólgu og vöxtum.

Kópavogur er tilbúinn að halda áfram

Nú er vinna við fjárhagsáætlun Kópavogsbæjar fyrir árið 2027 að hefjast og hefur bæjarráð Kópavogs lýst yfir þverpólitískum vilja til þess að hækkanir á gjaldskrám sem snúa að barnafjölskyldum verði áfram takmarkaðar við 2,5% á næsta ári, haldi kjarasamningar og ríkið og önnur sveitarfélög séu tilbúin að taka þátt í sambærilegu átaki. Kópavogur getur lagt sitt af mörkum en eitt sveitarfélag leysir ekki verðbólguvandann – ef við ætlum að ná raunverulegum árangri þarf hið opinbera að ganga í takt.

Athafnir þurfa að fylgja orðum

Stjórnmálamenn geta ekki talað fyrir lægri verðbólgu og vöxtum á sama tíma og þeir hækka álögur og gjaldskrár langt umfram verðbólgumarkmið. Þar þurfa orð og athafnir að fara saman.

Ef við ætlum að biðja heimilin um að sýna aðhald, fyrirtækin um hófsemi í verðlagningu og aðila vinnumarkaðarins um að standa vörð um forsendur kjarasamninga verður hið opinbera að vera tilbúið að gera slíkt hið sama. Það er ekki trúverðugt að tala um sameiginlega baráttu gegn verðbólgu en velta síðan auknum kostnaði hins opinbera beint út í verðlagið.

Þess vegna er mikilvægt að ríkið og sveitarfélög landsins setjist yfir sínar gjaldskrár fyrir árið 2027 og setji sér sameiginlegt markmið: að halda hækkunum eins nálægt 2,5% verðbólgumarkmiði Seðlabankans og mögulegt er.

Aðhald þarf ekki að þýða verri þjónustu

Stundum er látið eins og aðeins séu tveir kostir í rekstri hins opinbera: annaðhvort að hækka skatta og gjöld eða skera niður þjónustu. Það er ekki rétt nálgun.

Kjörnir fulltrúar sveitarfélaga bera ábyrgð á því að nýta skattfé íbúa eins vel og mögulegt er. Við eigum stöðugt að leita leiða til að einfalda stjórnsýslu, bæta rekstur, nýta tæknina betur og forgangsraða fjármunum í þá þjónustu sem skiptir íbúana mestu máli.

Það er hægt að reka sveitarfélag af ábyrgð en um leið standa vörð um góða grunnþjónustu. Reynslan í Kópavogi sýnir að fjárhagslegt aðhald og hóflegar álögur geta farið saman. Það er sú stefna sem við viljum halda áfram að fylgja.

Fleiri þurfa að stíga fram

Við í Kópavogi höfum þegar stigið skrefið og takmarkað gjaldskrárhækkanir fyrir barnafjölskyldur við verðbólgumarkmið Seðlabankans og erum tilbúin að gera slíkt hið sama árið 2027. Nú hvetjum við ríkið og önnur sveitarfélög til að koma með okkur. Það yrðu sterk skilaboð ef opinberir aðilar gætu sameinast um að halda aftur af gjaldskrárhækkunum á næsta ári og sent um leið skilaboð til heimilanna um að hið opinbera ætli að verja ráðstöfunartekjur þeirra. Þannig væru skilaboð til vinnumarkaðarins skýr um að við ætlum að standa vörð um forsendur kjarasamninga og leggja okkar af mörkum til að ná verðbólgunni niður.

Verðbólgubaráttan verður ekki unnin með yfirlýsingum einum saman – hún krefst ákvarðana. Í Kópavogi höfum við tekið okkar ákvörðun sem var þverpólitísk á alla stjórnmálaflokka bæjarráðsins.

Við erum klár, ef þið eruð klár.

Höfundur er bæjarstjóri Kópavogs.