Hver ber á­byrgð þegar læknar hverfa frá starf­semi sjúkra­húss?

Það er kominn tími til að spyrja spurninga sem mér finnst hafa týnst í umræðunni um SÁÁ:

Hver ber faglega ábyrgð þegar starfsmannadeila leiðir til þess að læknar hverfa frá sjúkrahúsi og hætta skapast á að starfsemin raskist verulega?

Hvernig gat ágreiningur um stjórnun og framtíð forstjóra þróast þannig að hætta skapaðist á að sjúkrahús þyrfti að stöðva starfsemi vegna skorts á tryggðri læknisfræðilegri ábyrgð?

Aðalspurningin er þó þessi:

Hvað með sjúklingana?

Hvers vegna hefur kastljósið að svo miklu leyti beinst að stjórn SÁÁ en minna að þeirri faglegu og siðferðilegu ábyrgð sem fylgir því að yfirgefa starfsemi þar sem sjúklingar eru háðir samfellu í þjónustunni?

Það er einnig eðlilegt að spyrja um viðbrögð heilbrigðisyfirvalda. Hvers vegna hefur ekki verið kallað eftir skýrum svörum frá framkvæmdastjóra lækninga um hvernig tryggja átti samfellu í þjónustu við sjúklinga við brotthvarf hennar?

Viðbrögð landlæknis

Landlæknir gaf SÁÁ tvo virka daga til að tryggja að sérfræðilæknir tæki faglega ábyrgð á starfseminni. Að öðrum kosti gat komið til stöðvunar á starfsemi sjúkrahússins. Til allrar hamingju tókst á síðustu stundu að tryggja slíka sérfræðilæknisábyrgð.

Á sama tíma hafa aðrir læknar hjá SÁÁ meldað sig veika í mótmælaskyni. Slíkar fjarvistir hafa áhrif á mönnun og starfsemi Vogs og geta haft áhrif á þá þjónustu sem unnt er að veita sjúklingum.

Hvernig gat ágreiningur um starfshætti forstjóra þróast svo langt að sjúkrahúsið Vogur stæði frammi fyrir mögulegri stöðvun starfsemi?

Því meiri faglega ábyrgð sem einstaklingar bera, þeim mun ríkari er ástæða til að gera þá kröfu að þeir svari fyrir ákvarðanir sínar og afleiðingar þeirra. Þá hlýtur einnig að mega spyrja hvernig þeir sem tóku ákvarðanir um að hverfa frá störfum eða vera frá vinnu mátu ábyrgð sína gagnvart sjúklingum og samfellu þjónustunnar.

SÁÁ stillt upp við vegg

Fyrrverandi framkvæmdastjóri lækninga SÁÁ hefur opinberlega sagst vilja koma aftur til starfa gegn því að fyrrverandi forstjóri verði ráðinn aftur. Svo verður auðvitað ekki, enda hefur nýtt fólk verið ráðið í þessar stöður. Samt heldur atlagan gegn SÁÁ áfram og stjórn samtakanna kennt um að vilja ekki afhenda starfsmönnum stjórnun starfseminnar.

Hugsum okkur nákvæmlega sömu atburðarás á Landspítalanum.

Yfirlæknir hjartadeildar gerir kröfu um ákveðna niðurstöðu í stjórnunar- eða starfsmannamáli. Niðurstaðan verður önnur. Yfirlæknirinn segir upp og aðrir læknar mæta ekki til vinnu í mótmælaskyni. Nokkrum dögum síðar tilkynnir landlæknir að finna verði sérfræðilækni til að bera faglega ábyrgð á deildinni – annars geti þurft að stöðva starfsemina.

Myndi almenningur sætta sig við að þetta væri fyrst og fremst útskýrt sem ágreiningur lækna við stjórnendur? Auðvitað ekki.

Faglegt sjálfstæði getur ekki þýtt að fagfólk hafi síðasta orðið þegar það vill ráða – en ábyrgðin færist síðan alfarið yfir á stjórnina þegar afleiðingar ákvarðana þess ógna starfseminni.

Vogur er sjúkrahús. Þar eru sjúklingar, ekki peð í stjórnunar- eða starfsmannadeilu.

Þegar ágreiningur er kominn á það stig að landlæknir telur nauðsynlegt að tryggja faglega ábyrgð til að koma í veg fyrir stöðvun starfseminnar, er tímabært að hætta að spyrja eingöngu hver hafi rétt fyrir sér í deilunni.

Framkvæmdastjórn SÁÁ þarf að svara fyrir sínar ákvarðanir og þá ábyrgð sem henni fylgir. En sama krafa hlýtur að eiga við um alla aðra sem komið hafa að málinu – þar með talið fagfólk og þau yfirvöld og embætti sem hafa eftirlit með heilbrigðisþjónustunni.

Eru allir þeir sem komið hafa að þessari deilu tilbúnir að horfast í augu við eigin ábyrgð, eigin ákvarðanir og þær afleiðingar sem þær kunna að hafa haft fyrir sjúklinga og starfsemi SÁÁ?

Þetta snýst ekki um að finna einn sökudólg. Það snýst um að allir hlutaðeigandi séu tilbúnir að svara fyrir sitt hlutverk og læra af því sem gerðist.

Spurningin sem heilbrigðisyfirvöld verða að svara er að lokum miklu einfaldari:

Hver á að standa vörð um sjúklingana?

Höfundur er fyrrverandi áfengis- og vímuefnaráðgjafi og stjórnarmaður í aðalstjórn SÁÁ.