Lands­liðið svitnaði undir vökulu auga vísinda­manna

Öll svitnum við, þó mismikið, en hverjum gæti hafa dottið það í hug að hægt væri að vinna mikilvæg gögn? Það skiptir kannski meðaljón eins og undirritaðan íþróttafréttamann minna máli en þegar talað er um afreksfólk okkar í íþróttum gæti þetta haft þau áhrif að bæta þeirra frammistöðu. Þess vegna eru vísindamenn á vegum GSSI mættir hingað til lands að framkvæma eins konar svitapróf á leikmönnum íslenska karlalandsliðsins í fótbolta.

„Við gerum ýmsar mælingar sem gera okkur kleift að mæla hversu miklum vökva leikmenn íslenska landsliðsins tapa á æfingunni,“ segir Vlad Sabou, einn af vísindamönnum Gatorade Sports and Science Institute, sem mættu hingað til lands til að gera prófanir á leikmönnum landsliðsins en þessi próf hafa verið framkvæmd hjá nokkrum af stærstu félagsliðum heims í fótboltanum á borð við Manchester City og Barcelona.

„Þetta er eitthvað sem í vísindagreinum er einnig kallað svitahraði (e. sweat rate). Það er að segja, hversu miklum vökva leikmaður tapar á hverri klukkustund af æfingu. Í seinni hlutanum munum við síðan komast að magni blóðsalta (e. electrolytes) í svitanum, þá sérstaklega styrk sódíums í svitanum.“

Rétt vökvun íþróttamanns sé mikilvæg til þess að styðja frammistöðu hans.

„Hins vegar hafa þessir leikmenn mismunandi vökvaþörf. Jafnvel þótt tveir eða þrír leikmenn séu á nákvæmlega sömu æfingunni getur vökvaþörf þeirra verið mjög ólík. Þeir geta verið ólíkir hvað varðar svitahraða. Sumir leikmenn tapa kannski minni vökva á meðan aðrir tapa meiri, en þeir geta líka verið ólíkir hvað varðar hversu miklum blóðsöltum þeir tapa og þá sérstaklega hversu miklu sódíum þeir tapa. Það er líka mikilvægt. Við fáum bæði gildin úr prófunum sem við erum að gera í dag. Í lok þessara prófa fá leikmennirnir og þjálfarateymi landsliðsins einstaklingsbundin gildi fyrir hvern leikmann og komast þar með að því hversu miklum vökva hver leikmaður tapar og hversu miklu sódíum hann tapar. Hægt er að nýta þær upplýsingar í framhaldinu til að þróa sérsniðnar vökvunaráætlanir fyrir hvern leikmann.“

Getur haft mjög góð áhrif

Arnór Snær Guðmundsson er styrktarþjálfari íslenska karlalandsliðsins og veitir okkur innsýn í það hvernig þessar mælingar geti gagnast landsliðinu og leikmönnum þess í framhaldinu.

„Þetta er náttúrulega getur bætt frammistöðu og dregur úr líkum á krömpum og öðru slíku þegar fer að líða á leiki. Fyrst og fremst eru krampar yfirleitt afleiðing ofþornunar eða vöntunar á söltum í líkamanum. Þetta er bara mjög mikilvægur þáttur í því að við séum kannski að draga úr því að menn séu að fá krampa seint í leikjum og maður geti haldið áfram að tryggja að frammistaða leikmanna taki ekki á sig högg í gegnum leikinn.“

Svitanum safnað saman

Svitahraði hvers leikmanns fyrir sig er mældur með því að vigta leikmenn fyrir og eftir æfingu. Á meðan á æfingu stendur er vökvainntaka þeirra einnig mæld og hvort þeir kasti af sér þvagi eða ekki. Svita hvers leikmanns fyrir sig er safnað í gegnum sérstaka plástra sem settir voru á þá fyrir æfingu.

„Eins og þú sérð hér eru bæði vatnsflöskurnar og Gatorade-flöskurnar hér á borðinu merktar með nöfnum hvers og eins leikmanns fyrir sig. Við höfum beðið leikmennina um að drekka aðeins vökva úr annarri hvorri þessara tveggja flaskna. Það er svo undir þeim komið hvort þeir vilji aðeins neyta vatns, hvort þeir vilji aðeins neyta Gatorade, eða hvort þeir vilji neyta blöndu af hvoru tveggja. Og það er vitað að þessir tveir drykkir geta stutt við vökvun og frammistöðu á mismunandi hátt.

Vatn getur verið frábært til að bæta upp vökvann sem þeir tapa. Hins vegar, þegar þeir neyta Gatorade, bæta þeir upp vökva, en þeir bæta líka upp blóðsöltin sem þeir tapa. Ofan á það inniheldur Gatorade einnig kolvetni, sem veitir orku fyrir vöðvana sem eru að vinna á æfingunni. Þannig að Gatorade veitir þennan viðbótarávinning. En það er svo undir leikmönnunum komið hvort þeir vilja aðeins neyta annars hvors drykksins eða blöndu af báðum, byggt á því hver einstaklingsbundin markmið þeirra eru fyrir þá æfingu.

Er einhvern tímann of mikið af gögnum fyrir ykkur í teyminu til að vinna með?

„Það er alltaf auðvelt að hafa of mikið af gögnum,“ segir Arnór styrktarþjálfari. „Við erum örugglega að safna of miklu af gögnum nú þegar. En hérna, við reynum að vera svona skynsamir í því að taka, þú veist, hvaða gögn við erum virkilega að eyða tíma í að skoða til að passa upp á leikmennina. Þannig að við reynum að takmarka okkur við það sem okkur finnst skipta máli og við náum að hafa utanumhaldið nógu gott.“

Rétt vökvaðir landsliðsmenn Íslands hefja leik í Þjóðadeild UEFA á Laugardalsvelli á laugardaginn kemur í leik gegn Eistlandi sem sýndur verður í beinni útsendingu á Sýn Sport og hefst klukkan fjögur.