Landsleikar RÚV!

Um helgina var nýr spurningaþáttur RÚV, Landsleikarnir, frumsýndur í beinni útsendingu á laugardagskvöldi. Þar etja sveitarfélög víðs vegar um landið kappi og slíkur þáttur hefur augljóslega burði til að skapa stemningu, samstöðu og heilbrigða keppni meðal landsmanna.

En einn hópur sat að stórum hluta hjá.

Enginn texti fylgdi þættinum.

Ekki í beinu útsendingunni. Ekki í endursýningu daginn eftir. Og ekki heldur í Sarpinum. (athugað sérstaklega 28.09.26 kl 12:15)

Þetta olli skiljanlegum vonbrigðum meðal heyrnarlausra og heyrnarskertra. Það vakti líka athygli mína að í athugasemdum áhorfenda kom fram að fleirum þótti erfitt að heyra hvað spyrjendur og keppendur sögðu. Hljóðið virðist því ekki einu sinni fullnægjandi fyrir alla heyrandi áhorfendur.

Þarna hefði textun hjálpað miklu fleirum en aðeins heyrnarlausum og heyrnarskertum.

Hvað segja skyldur RÚV?

RÚV er fjölmiðill í almannaþágu og starfsemi þess er að verulegu leyti fjármögnuð af opinberu fé. RÚV starfar jafnframt samkvæmt þjónustusamningi við ríkið þar sem sérstök áhersla er lögð á aðgengi.

Í gildandi þjónustusamningi RÚV er meðal annars fjallað sérstaklega um aðgengi heyrnarlausra og heyrnarskertra. Þar kemur fram að íslensku sjónvarpsefni sem tekið er upp fyrir fram skulu fylgja skjátextar og að unnið skuli að því að bjóða upp á texta með öllu tali á vef.

Lög um Ríkisútvarpið kveða einnig á um að heyrnarskertum skuli veittur aðgangur að fjölmiðlaþjónustu RÚV, meðal annars með textun.

Því vaknar eðlilega spurning:

Hvernig samræmist það þessum skyldum að stór íslenskur dagskrárliður sé sýndur í beinni, endursýndur og settur í Sarpinn án textunar?

Aðgengi má ekki vera krókaleið

Það er líka annað sem þarf að ræða.

Leiðirnar til að nálgast texta hjá RÚV eru nú þegar mismunandi eftir því hvernig fólk horfir á sjónvarpið. Sumir þurfa að velja sérstaka textarás, til dæmis rás 888. Aðrir horfa í gegnum RÚV-appið og þurfa þar að virkja texta sérstaklega í valmynd.

Hjá dreifingaraðilum hefur aðgengi að texta einnig verið misjafnt.

Fyrir fólk sem þekkir kerfið vel kann þetta að vera einfalt. Fyrir marga aðra er þetta óþarflega flókið.

Áhorfandinn á ekki að þurfa að vita hvaða rás, hvaða app, hvaða valmynd eða hvaða dreifingaraðila þarf til þess að fá aðgang að töluðu máli í dagskrá RÚV.

Textun á að vera einföld, stöðug og fyrirsjáanleg.

Í tilfelli Landsleiksins var vandinn enn skýrari: textamöguleikinn var einfaldlega ekki til staðar.

Landsleikur fyrir hverja?

Þegar RÚV framleiðir stóran laugardagsþátt sem ber heitið Landsleikurinn og byggir á þátttöku sveitarfélaga alls landsins, þá hlýtur markmiðið að vera að ná til landsmanna sem víðast.

Þá ætti aðgengi ekki að vera aukaatriði sem leyst er síðar.

Það ætti að vera hluti af framleiðslunni frá upphafi.

Ef þátturinn heitir Landsleikarnir er því kannski rétt að spyrja:

Eru allir landsmenn með í leiknum?

Höfundur er fyrrverandi þingmaður og hefur verið heyrnarlaus frá átta ára aldri.