Sakaði ráðherra um rangfærslur og útúrsnúning

Stjórnarandstaðan hefur sótt hart að Jóni Gunnarssyni, dómsmálaráðherra, og ríkisstjórninni vegna tæplega tvö hundruð hælisleitenda sem stendur til að vísa úr landi og nýs frumvarps til útlendingalaga sem hún telur þrengja rétt þeirra sem sækjast eftir alþjóðlegri vernd.

Arndís K. Gunnarsdóttir, þingmaður Pírata, sagði lýjandi í umræðunni um þessi mál að þurfa að eyða púðri í að leiðrétta það sem hún kallaði rangfærslur ráðherrans. Þau Jón voru gestir í þættinum Sprengisandi á Bylgjunni í morgun.

Á meðal þess sem hefur verið deilt um eru aðstæður flóttafólks í Grikklandi sem öllum heimildum ber saman um að séu bágbornar.

Jón hafði þá sagt að á meðan samstarfsríki Íslands teldu í lagi að senda fólk til Grikklands ætlaði hann ekki að setja sig í dómarastöðu og ákveða annað. Líkti hann því að hann gripi inn í mál hælisleitenda við það að ráðherra gripi inn í einstök barnaverndarmál.

„Ef stjórnvöld fara að grípa inn í einstök mál þá er bara komin lagaleg óvissa,“ sagði Jón.

Arndís benti á að önnur Evrópuríki væru í sömu stöðu varðandi endursendingar til Grikklands. Þar séu einnig miklar efasemdir og mótmæli. Dómstólar í einstökum löndum hafi síðan skorið úr um að það sé ekki boðlegt að senda fólk til Grikklands.

Hún fullyrti að það væri ekki mat á aðstæðum fólks í Grikklandi sem réði ákvörðun íslenskra stjórnvalda um að senda fólk til Grikklands, heldur ótti við að hingað kæmu of margir ef því væri hætt. Reynslan sýndi þó að sá ótti væri úr lausu lofti gripinn.

Fáir eða engir sem sækist eftir tímabundnu atvinnuleyfi

Jón var spurður að því hvort að hann teldi núverandi lög um útlendinga og hælisleitendur góð. Hann sagði að frumvarpið sem hann hefur lagt fram bætti reglurnar mikið. Hins vegar taldi hann mikið um að epli væru borin saman við appelsínu í umræðunni þegar talað væri um atvinnumöguleika hælisleitenda á Íslandi.

Þegar fólk sé í umsóknarferli geti það sótt um bráðabirgðaatvinnuleyfi.

„Þeir eru mjög fáir ef þeir eru einhverjir,“ sagði Jón um þann fjölda sem sæki um slíkt leyfi en sló þann varnagla að hann ætti eftir að fá staðfestar tölur um það.

Ef hælisleitendur séu á vinnumarkaði eins og talað sé um sé það væntanlega upp til hópa svört atvinnustarfsemi.

Arndís kallaði þetta algeran útúrsnúning. Það eina sem fólk sem sækti um alþjóðlega vernd á íslandi sæktist eftir væri atvinnu- og dvalarleyfi. Það taki stjórnvöld þrjá mánuði að afgreiða umsóknir um tímabundin atvinnuleyfi og þau séu bundin slíkum skilyrðum að nær enginn hælisleitandi geti uppfyllt þau.

„Enginn atvinnuleitandi bíður í þrjá mánuði eftir því að vita hvort þú megir vinna vinnu sem kannski tekur einn mánuð og svo veit hann ekki hvenær þú verður fluttur af landinu. Þetta er ekki raunhæfur möguleiki fyrir fólk til að sækja sér atvinnu,“ sagði hún.

Tilslakanir á atvinnuleyfum hjálpi ekki flóttafólki

Grundvallarmisskilningur er í gangi að mati Jóns þar sem blandað sé saman neyðarkerfi fyrir flóttafólk annars vegar og dvalar- og atvinnuleyfum hins vegar. Sjálfur telji hann lögin um það síðarnefnda alltof ströng og að hann vilji gera fólki, hvaðan sem það kemur, auðveldara að búa og starfa hér á landi.

Verndarkerfið sé aftur á móti ætlað fyrir fólk í bráðri hættu sem leitar sér verndar í öðru landi. Frumvarp hans að nýjum útlendingalögum eigi að einfalda kerfið og létta á því til að hægt sé að sinna betur þeim sem raunverulega þurfi að sækja um vernd.

Arndís lýsti verulegum efasemdum um að ríkisstjórnin myndi leggja fram frumvarp sem myndi gera fólki alls staðar að úr heiminum kleift að sækja um vinnu á Íslandi en fagnaði að til stæði að gera kerfið liðlegra. 

Það myndi þó ekki hjálpa flóttamönnum. Öll dvalar- og atvinnuleyfi geri ráð fyrir því að fólk finni vinnu áður en það kemur til landsins. 

„Fólk í þessari stöðu sem verður bara að gjöra svo vel að fara er ekki með neinn prentara neins staðar. Það situr bara einhvers staðar í forarsvaðinu í Grikklandi. Það þarf bara að gjöra svo vel, koma sér eitthvern veginn eitthvert og finna svo út úr því. Þetta kerfi er það sem þau eiga að sækja í. Þau eru að fara nákvæmlega rétta leið. “