Fær engar upp­lýsingar um lög­reglu­mál sonar síns

„Það er vissulega erfitt að opna sig um þá þjónustu sem veitt er á sambýlum sem rekin eru af velferðasviði Reykjavíkurborgar. En í þessum rekstri er margt sem við fjölskyldan höfum ítrekað kvartað yfir til sviðsins en yfirleitt alltaf án árangurs,“ segir Hildur Sigurðardóttir, móðir mannsins, í samtali við Vísi.

Sonur Hildar, sem er 37 ára gamall, er fjölfatlaður og notast við hjólastól. Hann þarf aðstoð við allar athafnir daglegs lífs og hefur búið á Hólmasundi síðan árið 2009, em sambýlið er rekið af Reykjavíkurborg.

Að sögn Hildar er sonur hennar með þroska á við þriggja eða fjögurra mánaða gamalt barn en er engu að síður sjálfráða samkvæmt lögum.

„Hann er algjörlega upp á aðra kominn. Hann er mjög fatlaður bæði andlega og líkamlega, og getur ekki tjáð sig.“

Hræddur, verkjaður og aumur

Fyrra slysið átti sér stað þann 7. ágúst síðastliðinn.

„Það gerðist þegar það var verið að færa hann úr baðstól yfir í hjólastól. Hann var settur í segl, sem er svona poki sem er síðan settur í lyftara til að koma honum í og úr hjólastólnum. Hann dettur úr seglinu. Það er ekkert kallkerfi eða neitt til staðar, þannig að starfsmaðurinn hleypur frá honum til að ná í hjálp. Skilur hann eftir gæslulausan.“

Að sögn Hildar féll sonur hennar við það aftur fyrir sig og skall á gólfið úr talsverðri hæð.

„Þeir sem voru yfir vaktinni á heimilinu hringdu á sjúkrabíl, og á lögregluna, af því að þetta er svokallað vinnuslys. Hann var sendur á bráðamóttökuna og við förum beint þangað. Hann fór í rannsóknir á bráðamóttökunni og reyndist sem betur fer ekki brotinn. Hann fer síðan aftur heim og við fjölskyldan hans skiptumst á að vakta hann og passa upp á hann.“

Þegar tíu dagar voru liðnir frá slysinu átti annað slys sér stað.

Hildur bendir á að þessum tíma hafi verið mikið um sumarafleysingafólk á heimilinu, starfsfólk sem hafi sökum sparnaðar fengið ófullnægjandi þjálfun.

„Starfsmaður í sumarafleysingum fer með hann út að ganga, og vinur starfsmannsins er af einhverjum ástæðum með í för. Þeir eru að aka honum í hjólastólnum niður steintröppur þegar hann dettur fram úr stólnum, skellur fram fyrir sig og dettur þarna niður tröppurnar. Þetta gerðist þrátt fyrir að það væri fimm punkta öryggisbelti á stólnum. Það var hringt í okkur á meðan það var verið að bíða eftir sjúkrabílnum. Okkur var tjáð að þetta væri bara minniháttar slys og það væri allt í lagi með hann. En síðan kemur í ljós að hann er mjög illa farinn. Hann var axlabrotinn og marinn um allan líkamann og skrámaður. Hann var hræddur, allur í kippum, verkjaður og aumur og vildi bara hafa fólkið sitt hjá sér,“segir Hildur en fjölskyldan sat yfir syni hennar í rúman hálfan mánuð eftir að áföllin dundu yfir. Að sögn Hildar var þeim á einum tímapunkti boðin heimahjúkrun en hún segir það einfaldlega ekki duga til.

„Okkur var ekki boðin nein önnur aðstoð, eins og afleysingu í yfirsetu. Pabbi hans vakti yfir honum á nóttunni og ég á daginn. Þetta var nánast full vinna, og við erum bæði um sjötugt. Núna er honum farið að líða aðeins betur og við höfum aðeins getað slakað á taumnum.“

Þarf sjálfur að greiða fyrir læknishjálp

Frá því að síðara atvikið gerðist hefur sonur Hildar orðið fyrir flogaköstum sem ekki hefur orðið vart við áður og gætu hugsanlega verið afleiðingar þess, að hennar sögn.

Fyrra slysið var að sögn Hildar ekki tilkynnt til Gæða- og eftirlitsstofnunar velferðarmála. Eftir hið síðara voru bæði slysin hins vegar tilkynnt. Þann 20. ágúst síðastliðinn sendi Reykjavíkurborg lögreglunni beiðni um rannsókn á atvikinu.

Að sögn Hildar hefur Reykjavíkurborg hefur ekki haft nein samskipti að fyrra bragði við fjölskylduna.

„Velferðarsvið hefur hunsað okkur algjörlega. Það er enginn sem hefur talað við okkur eða veitt okkur aðstoð. Við megum ekkert vita nánar um hvað gerðist eða hvernig þetta átti sér stað. Þegar ég bað um að fá að sjá mynd af tröppunum tjáði forstöðumaður heimilisins mér að lögfræðingur velferðarsviðs hefði bannað þeim að veita okkur upplýsingar. Samkvæmt skilaboðum frá lögfræðingum þeirra eru þessar uppplýsingar einungis fyrir velferðarsvið. Þau sögðust ekki geta veitt neinar upplýsingar um hvað hefði gerst af því að þetta væri lögreglumál. 

Einu samskiptin að fyrra bragði voru frá mannauðsráðgjafa sem þurfti að fá að vita hvort sonur minn væri ekki með einhverja tryggingu. Rukkun fyrir sjúkrabílum, CT skanna, og röntgenmyndatöku var síðan send í heimabankann hans.“

Mörg önnur dæmi

Fjölskyldan hefur leitað til Flóka Ásgeirssonar lögmanns vegna málsins og ætlar að leita réttar síns.

Hafa þau krafist þess að Reykjavíkurborg bregðist við framangreindum atvikum með því því að bæta það tjón sem af þeim hefur hlotist og tryggja að sambærileg atvik endurtaki sig ekki. Þau hyggjast fara fram á miskabætur fyrir hönd sonar Hildar og sömuleiðis að Reykjavíkurborg leiti leiða til að rétta hlut þeirra, aðstandenda hans, en sem fyrr segir hafa þau þurft að taka að sér umönnun hans að stóru leyti undanfarnar vikur.

Þau hafa sömuleiðis farið fram á að óháður aðili framkvæmi óháða úttekt á starfsemi Hólmasunds, og þjónustu við son Hildar, og tryggi fullnægjandi mönnun til að mæta aukinni þjónustuþörf hans næstu mánuði.

Að sögn Hildar eru þetta ekki einu áföllin sem sonur hennar hefur orðið fyrir á Hólmasundi.

„Þau eru mörg. Og sum hver ljót,“ segir hún og bætir við að á þeim fjórtán árum sem sonur hennar hefur dvalið á sambýlinu hafi fjölskyldan margsinnis farið fram á margvíslegar úrbætur.

„Skráningar og tilkynningar slysa og óhappa sem verða á staðnum er ábótavant. Heimilisfólk Hólmasunds er með einstaklingsbundin fjölþættan vanda vegna fötlunar sinnar og mörg þeirra eru að nota flókin hjálpartæki, sem krefst mikillar þekkingar og færni til þess að þau séu notuð rétt. Mér er ekki kunnugt um að námskeið eða sérstök kennsla sem lýtur að þessum þáttum hafi nokkurn tíma farið fram á heimilinu.. Nýbyrjað starfsfólk fær eina til þrjár vaktir í aðlögun til að kynnast og læra hverjar eru helstu þarfir íbúans og hvernig á að uppfylla þær, þar með talið notkun hjálpartækja, mataræði viðkomandi, fatnaður, tómstundir, sáramyndanir, viðbrögð við flogaköstum og svona mætti lengi telja. Verkferlar um umgengni og ábyrgð á eigum íbúa Hólamsunds er mjög á reiki og allir starfsmenn heimilisins hafa aðgang að debet kortum íbúa, sem er mikil vanvirðing við eigur þessara einstaklinga.

Við höfum gengið endalaust á milli staða og stofnana. Allir hafa sýnt þessu skilning og sýnt vilja til að hjálpa en svo gerist aldrei neitt. Við höfum til dæmis margbeðið um að vera með í ráðum við val á starfsfólki sem á að sinna honum, enda erum við að tala um starfsfólk sem er að sinna öllum hans grunnþörfum.Við höfum líka bent á það ítrekað, aftur og aftur, að það verði að fjölga stöðugildum. Fólk hlustar en svo gerist aldrei neitt. 

Mín upplifun er að þessi aðilar eru alltaf í vörn. Og það er eins og þeim sé alveg sama, alveg sama um þessa þjónustu sem þau eiga að veita.“

Ekkert eftirlit

Hildur segir algerlega óviðunandi hversu lítið, eða nánast ekkert eftirlit sé með rekstri sambýla á vegum velferðarsviðs Reykjavíkurborgar.

Hún bendir á að sonur hennar hafi búið á Hólmasundi síðan árið 2009. Á þeim tíma hafi aldrei verið framkvæmdar neinar þjónustukannanir og ekkert notendasamráð.

Hún tekur fram að það sé ekki við starfsfólk sambýlisins að sakast, þau séu upp til hópa yndislegt og harðduglegt fólk, með hjartað á réttum stað og reyni sitt besta við óviðunandi vinnuaðstæður. Vandinn liggi hjá velferðarsviði og borginni.

„Málið er að það er ekkert innra né ytra eftirlit með þessum rekstri. Eftirlitið felst í því að forstöðumenn láta starfsfólk velferðarsviðs vita hvernig reksturinn gengur. Það er ekkert eftirlit með meðferð og aðbúnaði þessa fólks. Viljum við búa í samfélagi sem býður upp á þetta? Þetta er svo jarðarsettur hópur, sem hefur svo fáa talsmenn.“

„Ég get ekki tjáð mig um þetta mál. Ég hef ekki heimild til að tjá mig um einstaklingsmál,“ sagði Rannveig Einarsdóttir sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar þegar Vísir óskaði eftir viðbrögðum vegna málsins. Rannveig staðfesti engu að síður að málið væri komið inn á borð lögreglu.