Á­skorun til Hand­knatt­leiks­sam­bands Ís­lands: Ekki keppa við lið Ís­raels um sæti í Evrópu­móti kvenna í hand­bolta í apríl 2025

Íþróttir og mannréttindi

Í lögum Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands segir: „Með því að blanda saman íþróttum, menningu og menntun er leitast við að skapa lífshætti sem byggjast á áreynslugleði, menntunarlegu gildi góðs fordæmis, samfélagslegri ábyrgð og virðingu fyrir alþjóðlega viðurkenndum mannréttindum.“

Í íþróttasáttmála Evrópuráðsins (6. grein) segir: „Allir hagsmunaaðilar skulu virða og vernda alþjóðlega viðurkennd mannréttindi og grundvallarfrelsi [...] þeirra sem taka þátt í eða verða fyrir áhrifum af íþróttatengdri starfsemi.“

„Íþróttaiðkun er mannréttindi. Hver einstaklingur skal hafa aðgang að íþróttaiðkun án nokkurrar mismununar að því er varðar alþjóðlega viðurkennd mannréttindi.“

EUROMED mannréttindasamtökin, sem starfa í 30 löndum með 68 félagasamtök innanborðs (þ.á.m. Amnesty International og Human Rights Watch) hafa krafist aðgerða af hálfu Alþjóða Olympíunefndarinnar og FIFA í ljósi þess að Ísraelsher hefur drepið yfir 270 palistínska íþróttamenn, eyðilagt rúmlega áttatíu prósent af íþróttamannvirkjum á Gazasvæðinu. Ísraelsher hefur eyðilagt knattspyrnuvelli, íþróttamiðstöðvar, 22 sundlaugar, 12 yfirbyggða íþróttasali fyrir körfubolta, blak og handbolta. Sex tennisleikvangar hafi verið sprengdir og eyðilagðir, 28 líkamsræktarstöðvar hafa einnig verið lagðar í rúst.

Í ljósi allra þessara brota gegn mannréttindum íþróttafólks í Palestínu er það skylda íþróttafélaga og íþróttasambanda um allan heim að grípa til aðgerða gagnvart Ísrael og framfylgja þannig lögum og sáttmálum alþjóða íþróttahreyfingarinnar.

Það er ekki stjórnmálastarfsemi að vinna gegn þjóðarmorði, það er mannúð - það er samfélagsleg ábyrgð og virðing fyrir alþjóðlega viðurkenndum mannréttindum.“

Sniðganga gegn Ísrael

Samtök Palestínumanna hafa sent beiðni til allra þjóða um að styðja baráttu þeirra með þátttöku í sniðgönguherferð gegn Ísrael. Sniðganga á sviði viðskipta, fjárfestinga, menningar og íþrótta er friðasamleg baráttuleið og sterkasta leiðin fyrir almenning og félagasamtök til að leggja baráttunni fyrir mannréttindum Palestínuþjóðarinnar lið.

Félagið Ísland - Palestína hefur send frá sér áskorun til HSÍ og telur að með sama hætti og íþróttahreyfingin hefur útilokað Rússland og Belarus frá þátttöku í íþróttamótum vegna árásar þeirra gegn Úkraínu, þá beri HSÍ að aflýsa fyrirhuguðum leik gegn liði Ísraels.Norska knattspyrnusambandið berst fyrir því að Ísrael verði rekið úr FIFA vegna þjóðarmorðs Ísraels á Gaza.

Ísrael hefur brotið alþjóðalög

• Ísrael hefur með framferði sínu brotið lög og samninga um mannréttindi sem gilda í milliríkjasamskiptum og kveðið er á í Stofnsamþykkt Sameinuðu þjóðanna.
• Ísrael hefur hersetið land Palestínumanna í 76 ár.
• Ísrael hefur byggt ólöglegar landtökubyggðir á landi Palestínu og Sýrlands.
• Ísrael hefur drepið a.m.k. 50,000 Gazabúa, þar af yfir 18,000 börn í yfirstandandi árás. Þúsundir eru enn grafin undir rústum heimila sinna. Bandarískir læknar sem hafa starfað á Gaza telja að allt að 119,000 Gazabúar hafi fallið og þar af um 67,000 vegna hungurs og vosbúðar. (https://www.gazahealthcareletters.org/usa-letter-oct-2-2024)
• Ísrael ræðst gegn stofnunum SÞ, hindrar starfsemi þeirra, eyðileggur eignir og drepur starfsmenn samtakanna, en enginn her hefur drepið jafn marga starfsmenn SÞ eins og her Ísraels.
• Ísrael eyðileggur sjúkrahús bæði á Gaza og í Líbanon, drepur og handtekur lækna, hjúkrunarfræðinga og annað starfsfólk heilsgæslunnar á Gaza.

Flugskeytaárásir og stórskotalið Ísraelshers hefur eyðilagt rúmlega helming sjúkrahúsa á Gaza, 87% heimila, 88% skóla, 68% allra samgöngumannvirkja og 68% landbúnaðarsvæða á Gaza eru ónothæf.

• Ísrael hindrar aðflutning matar, lyfja, vatns, og annarra nauðþurfta til íbúa Gaza.
• Ísraelsher hefur drepið yfir 200 fréttamenn á Gaza.

Hvert stefnir?

Stjórnvöld Ísraels hyggjast stækka ólöglegar landránsbyggðir í Gólanhæðunum í Sýrland, á Vesturbakkanum og á Gazaströndinni.

Ísraelsstjórn hefur engar áætlanir um framtíð Palestínumanna og framtíð Ísraelsmanna sjálfra aðrar en áframhaldandi landrán, kúgun og manndráp.

Þetta sýnir að þrátt fyrir tímabundið vopnahlé mun ástandið eingöngu versna nema alþjóðasamfélagið, samtök almennings og alþýða um allan heim grípi í taumana.

Afstaða alþjóðadómstóla og alþjóðlegra mannréttindasamtaka

Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn (ICC) hefur gefið út handtökuskipun gegn forsætisráðherra Ísraels og fyrrum varnarmálaráðherra sökum þess að stjórnvöld Ísraels hafa beitt aðferðum í hernaði sem eru glæpur gegn mannúð.

Alþjóðadómstóllinn (ICJ), æðsti dómstóll SÞ, hefur lýst því að hernaður Ísraelsmanna á Gaza sé líklegt þjóðarmorð og krafist þess að hernaðurinn sé stöðvaður tafarlaust.

Alþjóðadómstóllinn hefur lýst hernám Ísraels á Vesturbakkanum og Gaza ólöglegt og beri að aflétta því tafarlaust og greiða bætur fyrir þann miska sem Ísrael hefur valdið Palestínumönnum á fimm áratugum. Dómstóllin hefur einnig, í samræmi við ákvæði alþjóðsamninga, bent á skyldur ríkja SÞ að vinna gegn hernáminu.

Ísland er smáríki og byggir tilveru sína á að alþjóðasamningum um mannréttindi og rétt ríkja sé framfylgt.

Amnesty International telur að Ísrael fremji þjóðarmorð á Gaza og að Ísrael sé ríki aðkilnaðarstefnu(Apartheid).

Human Rights Watchtelur að Ísrael sé ríki aðskilnaðarstefnu og fremji þjóðarmorð á Gaza.

B'T Selem , stærstu mannréttindasamtök Ísraels, telja að í Ísrael ríki aðskilnaðarstefna.

Aðskilnaðarstefna er ólögleg skv. samþykktum Sameinuðu þjóðanna.

Samtökin Læknar án landamæra birtu nýlega skýrsluna „Dauðagildran Gaza“. Þar segir að augljós merki séu um þjóðernishreinsanir Ísraela gegn Palestínumönnum í norðurhluta Gaza.

Saneinuðu þjóðirnar hafa skilgreint þjóðamorð, þjóðernishreinsanir og aðskilnaðarstefnu sem glæpi gegn mannkyni.

Afstaðan til mannréttinda?

Þjóðir heims standa nú frammi fyrir vali;

• að styðja hreyfingar og samtök sem berjast gegn þjóðarmorði - fyrir mannréttindum og frelsi óháð þjóðerni, trú, litarhætti hinna kúguðu
• að láta þjóðarmorðið afskiptalaust og þar með styðja það í raun.
• það er engin þriðja leið nema beinn stuðningur við árásaraðilann.

Íþróttahreyfingin er ekki undanskilin samfélagslegri ábyrgð og hvet ég því HSÍ til að taka skýra afstöðu með mannréttindum og gegn þjóðarmorði og aflýsa fyrirhuguðum leik við lið Ísraels.

Forysta HSÍ stendur frammi fyrir mikilvægri ákvörðun; að leika gegn liði Ísraels og skaða þar með íþróttahreyfinguna með því að sinna ekki ákalli fórnarlamba þjóðarmorðs.

Eða að starfa skv. lögum Íþrótta- og Olympíusambands Íslands með því að sýna samfélagslega ábyrgð og virða og efla mannréttindi.

Höfundur er formaður Félagsins Ísland – Palestína og höfundur bókarinnar Íslandsstræti í Jerúsalem.