Páll hafði betur gegn Aðal­steini í Lands­rétti

Aðalsteinn stefndi Páli vegna ummæla sem Páll hafði uppi um hann á bloggsíðu sinni á vefsvæði Mbl.is á rúmlega árslöngu tímabili og krafðist miskabóta vegna þeirra. Ummælin snerust annars vegar um ásakanir á hendur Aðalsteini og fleiri blaðamönnum um að hafa byrlað Páli Steingrímssyni skipstjóra ólyfjan og stolið af honum gögnum sem síðan urðu umfjöllunarefni í Samherjamálinu svokallaða, sem rekja má til maímánaðar 2021. Hins vegar sneru þau að saksóknari gæfi út ákæru á hendur blaðamönnunum.

Ummælin voru dæmd ómerk í héraði og gerði Páli að fjarlægja þau af bloggsíðu sinni og birta dóminn á síðuna að viðlögðum dagsektum. Í dómi Landsréttar eru ummælin sem koma til álita ögn færri en þau eru eftirfarandi.

Páll áfrýjaði dómi Héraðsdóms Reykjavíkur sem kveðinn var upp í apríl 2024, og krafðist sýknu á ómerkingu ummælanna hér að ofan. Aðalsteinn krafðist frávísunar málsins. 

Óhætt er að segja að hasar hafi verið í dómsal þegar málið var flutt í héraði í fyrra. „Þetta eru ærumeiðingar, Gunnar Ingi!“ hrópaði Páll Steingrímsson að Gunnari Inga Jóhannssyni lögmanni Aðalsteins í dómsal. Þá þurfti dómari að sussa á Pál svo málflutningur gæti haldið áfram. Blaðamaður var í héraðsdómi og gerði málsmeðferðinni skil.

Sem fyrr segir rekur málið sig til fréttaflutnings Aðalsteins og fleiri blaðamanna um hina svokölluðu skæruliðadeild Samherja í maí 2021. Þar segir meðal annars að þrír nafngreindir einstaklingar gegni lykilhlutverki í þeirri áróðursvél sem stjórnendur Samherja hafi ræst eftir uppljóstranir um mútugreiðslur til namibískra stjórnmálamanna.

Þann 1. apríl 2022 hlaut Aðalsteinn blaðamannaverðlaun Blaðamannafélags Íslands fyrir fréttaflutninginn en daginn eftir birti Páll fyrstu ummælin sem ómerkingarkrafan snýr að. Í málsatvikum segir að ráða megi að verðlaunin hafi verið tilefni ummælanna, sem sett voru fram í alls átta bloggfærslum.

Þórður Snær Júlíusson, fyrrverandi ritstjóri Heimildarinnar, og Arnar Þór Ingólfsson, fyrrverandi blaðamaður sama miðils, stefndu Páli einnig fyrir meiðyrði, meðal annars fyrir umrædda færslu þann 2. apríl, og kröfðust ómerkingar á alls tvennum ummælum á síðunni. Páll var sýknaður af öllum kröfum þeirra í Landsrétti í fyrra.

Í dómi Landsréttar kemur fram að ummæli Páls séu talin beinskeytt og óvægin, en þrátt fyrir það þyrfti að líta til þeirrar staðreyndar að Aðalsteinn hefði haft stöðu sakbornings í rannsókn lögreglunnar á Norðurlandi eystra á blaðamönnum vegna hinnar meintu byrlunar og hins meinta gagnastuldar. Lögreglurannsóknin var látin niður falla í fyrra.

Dómurinn leit einnig til þess að Páll hefði verið þátttakandi í almennri umræðu um mikilvæg samfélagsleg málefni sem ættu erindi við almenning og hefði af þeim sökum notið rúms tjáningarfrelsis. Í leið þyrfti Aðalsteinn sem blaðamaður og opinber persóna að gera ráð fyrir að þurfa að þola hvassa og óvægna gagnrýni vegna skrifa sinna. 

Því hefði Páll mátt vera í góðri trú um að nægjanlegt tilefni hafi verið til ummæla hans. Þau hefðu ekki gengið svo langt að nauðsyn bæri til þess að ómerkja þau, í lýðræðislegu samfélagi þar sem tjáningarfrelsi sé í hávegum haft. 

Ummælin hefðu því rúmast innan tjáningarfrelsisákvæða stjórnarskrárinnar og mannréttindasáttmála Evrópu og var Páll því sýknaður af kröfum Aðalsteins. Málskostnaður var látinn niður falla.