Hafnar full­yrðingum þing­manns um inn­rætingu

María Hjálmtýsdóttir formaður félags kynjafræðikennara ræddi áætlun um að efla þekkingu kennara á kynjafræði í beinni útsendingu í kvöldfréttum Sýnar. Með jafnréttisáætluninni sem nú er til meðferðar í allsherjar- og menntamálanefnd verður þekking kennara á öllum skólastigum í kynjafræði efld svo halda megi úti kennslu í faginu. María bendir á að þar sé átt við jafnréttisfræðslu.

„Það er nú kannski ekki endilega talað um kynjafræði á öllum skólastigum, frekar jafnréttisfræðslu, þá er það bara hugmyndin að í rauninni kenna krökkum aldurstengt að vera samfélagsþegnar þar sem jafnrétti er í hávegum haft. Þar sem við berum öll virðingu fyrir hvort öðru, við séum ólík og allskonar og svo er það aldursmiðað hvað er farið í og kynjafræðin er kannski ekki fyrst.“

Gagnrýnt áformin harðlega

Snorri Másson þingmaður Miðflokksins hefur gagnrýnt áformin harðlega, meðal annars í vor úr pontu Alþingis. Sagði hann þá að sumstaðar komist menn í gegnum framhaldsskóla án þess að þurfa að taka upp svo mikið sem einn einasta áfanga í Íslandssögu.

„En í sumum skólum ber þeim skylda til þess að taka áfanga í kynjafræði. Og hvað er kennt þar? Jú í grunninn þetta klassíska, að konur séu eilíflega fórnarlömb og að karlar séu vafasamar upp til hópa. Ítrekað er fyrir þeim að náttúrulegt ástand þeirra: Karlmennska, sé á einhvern hátt alltaf eitruð nema þeir hugsi, tali og hegði sér nákvæmlega eins og kynjafræðingarnir mæla fyrir um.“

Nú sé stefnt að því í jafnréttisáætlun að tryggja slíka fræðslu á öllum skólastigum. „Á öllum skólastigum. Öllum skólastigum. Ekki bara grunnskólum, heldur líka leikskólum. Þannig innrætingin heldur áfram.“

Niðrandi tal um kynjafræði sé áhugavert

María segir slíka orðræðu, niðrandi tal um kynjafræði og að hún sé í raun innræting hafa mikið verið í orðræðunni. Það sé áhugavert.

„Vegna þess að kynjafræði er í rauninni bara ein af félagsvísindunum. Og félagsvísindin eru bara að skoða mannlega tilveru, við erum að greina hana. Afbrotafræði býr ekki til afbrot heldur greinir og reynir að skilja,“ segir María. Kynjafræðin reyni að skilja og greina með þrautreyndum og viðurkenndum rannsóknaraðferðum hvað það sé að vera manneskja.

„Þarna er verið að tala um að það sé verið að innræta drengjum, eða tala um að drengir séu eitraðir, það þurfi að hugsa eins og kennarinn, konur séu eilíflega fórnarlömb. Þetta eru í rauninni rangfærslur vegna þess að við erum að skoða veruleikann út frá rannsóknaraðferðum, þetta er félagsvísindagrein eins og aðrar.“

Sjálfur uppi á töflu

Þá hefur mikil umræða skapast um kynjafræði á samfélagsmiðlum eftir að Snorri birti myndband í gær þar sem hann sagði frá því að hann hefði fengið mynd senda úr kynjafræðitíma í skólastofu. Þar mátti sjá Snorra uppi á skjá í nokkuð þekktu Kastljósviðtali en Snorri gerir það að umtalsefni í myndbandinu að kennarinn sé Þorsteinn V. Einarsson sem löngum var kenndur við Karlmennskuna.

„Guð veit hvað hann er að segja um mig í tímanum, ekki er það allt fallegt samkvæmt mínum upplýsingum, enda kannski ekki við því að búast að hann geti skyndilega orðið hlutlaus fræðimaður þegar kemur að mér,“ segir Snorri. Hann segir að hann taki því ekki persónulega hvað Þorsteini finnist um hann, en honum þyki dæmið staðfesta allt sem hann hafi sagt um kynjafræði í skólum.

Allt nám sé pólitískt

Spurð út í umræðuna og fullyrðingar um að kynjafræðin sé of pólitísk, hafi of sterka hugmyndafræði, jafnvel nýtt til að gagnrýna pólitíska andstæðinga og sé of hlaðin til að vera skyldufag segir María:

„Allt nám er pólitískt. Það að konur séu í námi yfirhöfuð er pólitískt. Það er eins og þetta sé notað á samfélagsmiðlum í einhverskonar slag sem er ekkert relevant í rauninni í þeim veruleika sem er inni í skólastofunni þar sem við erum bara öll að vinna sem fræðafólk. Ég held að það sé notað að einhver birtist upp á töflu, af því að við erum að greina umræðu líðandi stundar, við notum fjölmiðla til þess, við notum það sem er í gangi í samfélaginu.“

Hún segist ekki fallast á það að það sé talsverð vinstri slagsíða í kynjafræði, það geti allt eins verið afleiðing frekar en orsök.

Er þetta kannski sambærilegt því að hafa það sem skyldufag að kenna marxískar kenningar í framhaldsskólum?

„Nei, þetta er í rauninni bara eins og að hafa félagsfræði sem skyldufag og þetta er í raun og veru eina fagið sem ég veit til að nemendur sjálfir og Samband íslenskra framhaldsskólanema sendi ákall um að yrði gert að skyldu. Þetta kemur frá þeim sjálfum.“