Hvað eiga kaffihúsin á 18. öld á Englandi og gervigreind sameiginlegt? Stefán Atli Rúnarsson skrifar 21. október 2025 10:15 Snemma á 18. öld og á síðari hluta 17. aldar fóru kaffihús að spretta upp í Englandi. Áður drakk fólk oft öl eða vín, þar sem vatnið gat verið óhreint, en með tilkomu kaffisins breyttist allt. Kaffið gaf fólki orku og skýrleika, og umræðurnar sem áttu sér stað á þessum stöðum urðu til þess að hugmyndir spruttu fram sem mótuðu heila öld. Í London gat maður keypt sér bolla á eyri og fengið aðgang að fréttum, tengslaneti og rökræðum eins konar opið háskólanám án inntökuprófa. Án áfengis varð andrúmsloftið skýrara og fólk fór að hugsa og tala á annan hátt. Þar urðu til hugmyndir sem við eigum enn að þakka fyrir í dag: sjótryggingar og áhættustýring, hlutabréfamarkaðir, almenningsálit og siðferðisumræða, og vísindaleg menning upplýsingaaldarinnar. En hvað hefur þetta með okkur að gera núna? Ég myndi segja að gervigreindin í dag sé kaffið á 18. öld. Hún hjálpar okkur að hugsa skýrar, prófa hugmyndir og auka afköst á nánast hvaða sviði sem er. Sumir óttast hana, rétt eins og menn efuðust um nýjungar á sínum tíma, en möguleikarnir eru margfalt fleiri en ógnirnar. Hugsaðu þér kaffihús rekið af gervigreind: vél sem tekur á móti pöntunum, sér um birgðir og hellir upp á bolla fyrir þig. Þetta er fyndin mynd, en hún undirstrikar eitt – að framtíðin snýst ekki um mann eða vél, heldur mann og vél saman. Við stöndum á tímapunkti! Ég trúi því að við stöndum á svipuðum tímapunkti og Englendingar gerðu þegar kaffið kom fyrst til sögunnar. Ný tækni sem hristir upp í daglegu lífi, breytir því hvernig við hugsum og opnar dyr að nýjum hugmyndum. Spurningin er bara: hvað mun fæðast á okkar „kaffihúsum“ í dag? Höfundur er viðskiptafræðingur, áhugamaður og fyrirlesari í málefnum gervigreindar. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Gervigreind Mest lesið Mygla í útveggjum nýbygginga Sigurður Sigurðsson Skoðun Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Magnús Árni Skjöld Magnússon Skoðun „Þið vitið fullkomlega hvað er í pakkanum“ Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun Sjaldan launar kálfurinn ofeldið Guðmundur Kristján Jónsson Skoðun Sá sem ég saknaði Sigurður Árni Reynisson Skoðun Um ákvörðun Kjartans og Mörtu Þórir Garðarsson Skoðun Kaþólska kirkjan elskar okkur öll Einar Baldvin Árnason Skoðun Kíkjum í pakkann! Dóra Magnúsdóttir Skoðun Þegar læknar snúa baki við þeim sem minnst mega sín Þuríður Jónsdóttir Skoðun Sjávarauðlindin í ESB Björn Leví Gunnarson Skoðun Skoðun Skoðun Mygla í útveggjum nýbygginga Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Magnús Árni Skjöld Magnússon skrifar Skoðun „Þið vitið fullkomlega hvað er í pakkanum“ Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Sá sem ég saknaði Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Sjaldan launar kálfurinn ofeldið Guðmundur Kristján Jónsson skrifar Skoðun Skammtímaleiga og skráning til sýslumanns: Þegar einfalt verk verður flókið Ásgeir Þorgeirsson skrifar Skoðun Þegar læknar snúa baki við þeim sem minnst mega sín Þuríður Jónsdóttir skrifar Skoðun Sjávarauðlindin í ESB Björn Leví Gunnarson skrifar Skoðun Um ákvörðun Kjartans og Mörtu Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Kaþólska kirkjan elskar okkur öll Einar Baldvin Árnason skrifar Skoðun Karlar - ekki burðast með þetta einir Þorri Snæbjörnsson skrifar Skoðun Þjóðin kölluð að borðinu Jón Steindór Valdimarsson skrifar Skoðun Kíkjum í pakkann! Dóra Magnúsdóttir skrifar Skoðun Líknarmeðferð og dánaraðstoð: ekki andstæður Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun „Engar varanlegar undanþágur í boði lengur“ Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Bílastæði eða blómaker? Einar Sveinbjörn Guðmundsson skrifar Skoðun Látum oss ganga í ESB Hannes Örn Blandon skrifar Skoðun Viljum við ekki öruggt vatn? Kjartan Kjartansson skrifar Skoðun Innviðaskuldin – á almenningur að borga hana tvisvar? Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Hún er eldflaug, hún er rúta, hún er kafbátur… Sindri Freysson skrifar Skoðun Næsti kjarasamningur verður að vera VR samningur Gabríel Benjamin skrifar Skoðun Getum við öryrkjar siglt þjóðarskútinni í strand? Þorbjörn V. Jóhannsson skrifar Skoðun Eina leiðin er að ganga til viðræðna við ESB - stéttarfélög geta ekki staðið hjá Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Opið bréf til Læknafélags Íslands Alma Ýr Ingólfsdóttir skrifar Skoðun Enginn stendur ofar lögum – heldur ekki trúfélög Anna Margrét Kaldalóns,Eydís Mary Jónsdóttir,Lilja Torfadóttir,Petra Hólmgrímsdóttir,Rut Ríkey Tryggvadóttir skrifar Skoðun Athygliskortur ekki vandamál Arnar Halldórsson skrifar Skoðun Er barnið mitt einskis virði? Rakel Sófusdóttir skrifar Skoðun Betra starfsumhverfi á kostnað foreldra? Örn Arnarson skrifar Skoðun Varhugaverðar hugmyndir ráðherra um breytingar á raforkulögum Friðrik Már Sigurðsson skrifar Skoðun Ýta birtingar á niðurstöðum samræmdra prófa undir stéttaskiptingu? Guðrún Elísa Sævarsdóttir skrifar Sjá meira
Snemma á 18. öld og á síðari hluta 17. aldar fóru kaffihús að spretta upp í Englandi. Áður drakk fólk oft öl eða vín, þar sem vatnið gat verið óhreint, en með tilkomu kaffisins breyttist allt. Kaffið gaf fólki orku og skýrleika, og umræðurnar sem áttu sér stað á þessum stöðum urðu til þess að hugmyndir spruttu fram sem mótuðu heila öld. Í London gat maður keypt sér bolla á eyri og fengið aðgang að fréttum, tengslaneti og rökræðum eins konar opið háskólanám án inntökuprófa. Án áfengis varð andrúmsloftið skýrara og fólk fór að hugsa og tala á annan hátt. Þar urðu til hugmyndir sem við eigum enn að þakka fyrir í dag: sjótryggingar og áhættustýring, hlutabréfamarkaðir, almenningsálit og siðferðisumræða, og vísindaleg menning upplýsingaaldarinnar. En hvað hefur þetta með okkur að gera núna? Ég myndi segja að gervigreindin í dag sé kaffið á 18. öld. Hún hjálpar okkur að hugsa skýrar, prófa hugmyndir og auka afköst á nánast hvaða sviði sem er. Sumir óttast hana, rétt eins og menn efuðust um nýjungar á sínum tíma, en möguleikarnir eru margfalt fleiri en ógnirnar. Hugsaðu þér kaffihús rekið af gervigreind: vél sem tekur á móti pöntunum, sér um birgðir og hellir upp á bolla fyrir þig. Þetta er fyndin mynd, en hún undirstrikar eitt – að framtíðin snýst ekki um mann eða vél, heldur mann og vél saman. Við stöndum á tímapunkti! Ég trúi því að við stöndum á svipuðum tímapunkti og Englendingar gerðu þegar kaffið kom fyrst til sögunnar. Ný tækni sem hristir upp í daglegu lífi, breytir því hvernig við hugsum og opnar dyr að nýjum hugmyndum. Spurningin er bara: hvað mun fæðast á okkar „kaffihúsum“ í dag? Höfundur er viðskiptafræðingur, áhugamaður og fyrirlesari í málefnum gervigreindar.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Magnús Árni Skjöld Magnússon Skoðun
Skoðun Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Magnús Árni Skjöld Magnússon skrifar
Skoðun Skammtímaleiga og skráning til sýslumanns: Þegar einfalt verk verður flókið Ásgeir Þorgeirsson skrifar
Skoðun Eina leiðin er að ganga til viðræðna við ESB - stéttarfélög geta ekki staðið hjá Sveinn Ólafsson skrifar
Skoðun Enginn stendur ofar lögum – heldur ekki trúfélög Anna Margrét Kaldalóns,Eydís Mary Jónsdóttir,Lilja Torfadóttir,Petra Hólmgrímsdóttir,Rut Ríkey Tryggvadóttir skrifar
Skoðun Varhugaverðar hugmyndir ráðherra um breytingar á raforkulögum Friðrik Már Sigurðsson skrifar
Skoðun Ýta birtingar á niðurstöðum samræmdra prófa undir stéttaskiptingu? Guðrún Elísa Sævarsdóttir skrifar
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Magnús Árni Skjöld Magnússon Skoðun