Hálfum milljarði ó­dýrara að keyra vinnsluna á olíu

Þetta kemur fram í umfjöllun á vef Vinnslustöðvarinnar en raforkumál í Vestmannaeyjum hafa verið í deiglunni undanfarnar vikur, eftir að Vestmannaeyjastrengir 4 og 5 voru teknir í rekstur.

Stóð til að sigla Herjólfur á olíu á ný

Til að mynda kom fram í máli Írisar Róbertsdóttur, bæjarstjóra Vestmannaeyjabæjar, í Bítinu á Bylgjunni í upphafi árs að Herjólfur myndi aðeins sigla aðra leið á rafmagni vegna 360 prósenta hækkunar á flutningsverði raforku til Eyja.

Ástæða hækkunarinnar er að með tilkomu nýrra strengja fellur út svokallaður skerðanlegur flutningur, sem er ódýrari en annar flutningur raforku.

Íris greindi aftur á móti frá því á Facebook á dögunum að hún hefði átt gott samtal við Jóhann Pál Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsmálaráðherra og í kjölfarið hafi Herjólfur hafið aftur siglingar á rafmagni milli Eyja og lands. Ekki liggur þó fyrir hvað breyttist.

Tvíþætt mál

Í umfjöllun Vinnslustöðvarinnar segir að í umræðu um málið segir að gagnlegt sé að hafa í huga að það sé tvíþætt. 

„Annars vegar snýst þetta um lagningu nýrra strengja til Vestmannaeyja sem allir fagna enda um að ræða endurbætur á stöðu sem löngu var orðin tímabær. Í þeirri stöðu sem upp var komin var nauðsynlegt að endurnýja gamla og gallaða strengi auk þess sem varaafl í Vestmannaeyjum var ekki nægjanlegt til að tryggja afhendingaröryggi raforku. Endurnýjun og viðbót við raforkuflutningskerfið er forsenda fyrir öruggri og stöðugri raforku til íbúa og atvinnulífs í Vestmannaeyjum.“

Hins vegar snúist málið um verðlagningu á flutningi raforkunnar og breytingu á gjaldskrá, sem sé sá þáttur sem valdið hefur hvað mestum áhyggjum. Verðlagningin sé orðin þannig að mun hagstæðara sé að nota olíu við gufuframleiðslu í fiskimjölsverksmiðju Vinnslustöðvarinnar heldur en að nota rafmagn. 

„Þetta er staða sem við í Vinnslustöðinni hefðum aldrei talið geta komið upp. Hún er í algjörri andstöðu við þá stefnu sem fyrirtækið hefur markvisst fylgt frá árinu 2002, þegar fjárfest var í búnaði til að gera orkuskipti möguleg, þ.e. hætta að nota olíu og nota eingöngu rafmagn. Staðan hefur því snúist við með mjög afgerandi hætti.“

Sexföld hækkun

Þá segir að í fiskmjölsverskmiðju félagsins sé framleidd gufa til að flytja varma inn í framleiðsluferlið. Ef gufa væri eingöngu framleidd með olíu væri orkukostnaðurinn um 10 til 12 krónur á kílóvattstundina. Með rafmagni, eftir nýlegar gjaldskrárhækkanir Landsnets, verði orkukostnaðurinn rúmlega 30 krónur á kílóvattstundina. Við þessar breytingar hækki flutningskostnaður raforku til rafskautaketilsins í verksmiðjunni um 500 prósent, sem jafngildi um 400 til 500 milljónum króna auknum árlegum kostnaði, væri verksmiðjan væri rekin eingöngu á rafmagni. 

„Það er augljóst að ekki er hægt að greiða þrefalt hærra orkuverð á grundvelli hugsjóna.“

Öfugsnúið í ljósi loftslagsmarkmiða

Viðbótarkostnað af þessari stærðargráðu væri hvorki raunhæft né ábyrgt að samþykkja. Samkeppnisstaða félagsins gagnvart öðrum framleiðendum veiktist til muna og rekstur verksmiðjunnar yrði óarðbær. 

„Í reynd er því orðið um 400 - 500 milljónum króna ódýrara á ári að framleiða gufu með innfluttri olíu en með rafmagni sem framleitt er úr íslenskum fallvatnsvirkjunum, sem verður að teljast mjög öfugsnúið í ljósi markmiða um orkuskipti og loftlagsmál. Auk þess setur þetta öll orkuskipti sem unnið hefur verið að í verksmiðjunni undanfarin ár og áratugi í talsverða óvissu.“

Fiskimjölsverksmiðjur séu þannig útbúnar að þær geta nýtt bæði rafmagn og olíu, sem veiti mikilvægan sveigjanleika. Slíkur sveigjanleiki ætti að gera verksmiðjuna að ákjósanlegum notanda raforku, þar sem hægt sé að keyra á rafmagni þegar framboð er gott en á olíu þegar aðstæður krefjast. Auk þess sé keyrslan mjög vertíðarbundin og á stuttum tíma sé mikil orkunotkun. Núverandi gjaldskrá Landsnets virðist engan veginn taka mið af slíkum aðstæðum.

Landsnet vilji fjárfestinguna til baka á fjórum eða fimm árum

Loks segir að það kosti að leggja nýja strengi og án þess að forsvarsmenn félagsins viti nákvæmlega hvað það kostar þá sé það eflaust umtalsverð fjárhæð, líklega á bilinu þrír til fjórir milljarðar króna. 

„En 400 til 500 milljónir í auknum árlegum kostnaði eru líka miklir peningar sem hægt er að nýta til annarra fjárfestinga. Ef hin fiskimjölsverksmiðjan í Vestmannaeyjum yrði einnig keyrð eingöngu á rafmagni, þá erum við að tala um að tveir aðilar í Vestmannaeyjum greiddu aukalega 800 – 1.000 milljónir árlega fyrir flutning á rafmagni bara vegna þess að tveir nýir rafmagnsstrengir voru lagðir til Eyja og þá eru aðrir kaupendur ótaldir.

„Framkvæmdin hafi verið nauðsynleg til að endurnýja gamla og gallaða strengi. Reynist útreikningar félagsins varðandi kostnað við nýju strengina réttur þá hyggist Landsnet fá fjárfestinguna endurgreidda á fjórum til fimm árum en líklegur endingartími strengjanna sé 15 til 25 ár. 

„Eitthvað er skakkt í þessu dæmi og eflaust hefði verið miklu ódýrara fyrir fyrirtækin að leggja þessa strengi sjálf. Það hlýtur að vera sameiginlegt markmið allra á Íslandi að auka sem mest notkun á grænni orku, en ef það á að takast þá verða forsendur að vera réttar. Ef okkur tekst það, þá getum við talað um „sigur” öllum til heilla.“