Regnbogagrýlan

Undanfarið hefur orðið til hávær umræða um regnbogafánann í skólum, knúin áfram af gagnrýni úr pólitík um að þar sé brotið gegn hlutleysi. En áður en við tökum undir slíkar áhyggjur er eðlilegt að spyrja: er hér raunverulegt vandamál, eða er verið að búa það til?

Regnbogafáninn er ekki tákn pólitísks áróðurs heldur mannréttinda, virðingu og þess að öll eigi rétt á að vera þau sjálf. Þegar slíkt tákn er sýnilegt í skólum er verið að senda einföld en mikilvæg skilaboð til barna og ungmenna: þið eruð velkomin og verðmæt rétt eins og þið eruð.

Þetta skiptir máli. Fyrir sum börn er skólinn ekki bara staður til að læra stærðfræði og íslensku, heldur líka staður þar sem þau reyna að átta sig á sjálfum sér í heimi sem getur verið óöruggur. Fyrir hinsegin börn getur sýnileiki og viðurkenning skipt sköpum fyrir líðan þeirra, öryggi og sjálfsmynd.

Það er því að sama skapi hæpið að halda því fram að það væri „hlutleysi“ að fjarlægja slík tákn. Að velja hlutleysi þegar kemur að mannréttindum er líka afstaða. Skólar eru ekki hlutlausir gagnvart einelti, mismunun eða ofbeldi og eiga ekki að vera það. Afhverju ættu þeir að vera hlutlausir gagnvart mannréttindum. Þeir eiga að standa vörð um öryggi og velferð allra nemenda.

Í raun minnir þessi umræða á bakslag sem við höfum séð annars staðar. Orðræða sem þekkist úr erlendum stjórnmálum, þar sem réttindi minnihlutahópa eru sett fram sem „umdeild hugmyndafræði“, er farin að rata inn í íslenskt samfélag. Sú nálgun á illa við hér. Við höfum byggt samfélag sem leggur áherslu á jöfnuð, virðingu og mannréttindi og það er skrítin pólitík að gera það umdeilt. Hvað gengur fólki sem það reynir raunverulega til?

Það er líka mikilvægt að hlusta á þau sem vinna með börnum á hverjum degi. Kennarar og skólastjórnendur eru ekki að flagga regnboganum til að taka þátt í pólitískri baráttu, heldur til að skapa öruggt og opið umhverfi. Eins og bent hefur verið á í umræðunni snýst þetta ekki um pólitík heldur um börn sem upplifa sig öðruvísi og þurfa að finna að þau tilheyri.

Við stöndum því frammi fyrir vali. Viljum við skóla sem eru kaldir og „hlutlausir“ á pappír, eða skóla sem eru hlýir, mannlegir og standa með öllum börnum?

Svarið ætti að vera augljóst.

Ef eitthvað er bogið í þessari umræðu, þá er það ekki regnbogafáninn. Það er sú hugmynd að mannréttindi og sýnileiki jaðarsettra hópa séu eitthvað sem eigi að fela.

Í stað þess að horfa undan þegar á móti blæs, draga okkur til baka og þegja þegar það virkar þægilegra þurfum við að standa saman. Láta í okkur heyra. Taka afstöðu gegn þeim sem vilja þagga og brjóta. Halda áfram að fræða, styðja og sýna í verki að samfélagið okkar er fyrir öll.

 Höfundur skipar 4. sæti á lista Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs í Akureyrarbæ.