Skýringar manns sem vildi „endur­vekja þýsku sturturnar“ héldu ekki vatni

Ummælin birti maðurinn á þjóðhátíðardegi Íslendinga, 17. júní, árið 2023 við frétt Vísis þar sem bæjarfulltrúi í Reykjanesbæ sagði bæinn kominn langt „yfir þolmörk í móttöku flóttafólks“ og að töluverður órói væri í bænum vegna þess.

Það voru samtökin Solaris sem lögðu fram kæru vegna málsins, en það var síðan Lögreglustjórinn á Suðurnesjum sem höfðaði málið.

Í ákæru lögreglunnar segir að ummæli mannsins hafi falið í sér ógnun, smánun, háð og rógburð á opinberum vettvangi í garð ótiltekins hóps manna vegna þjóðernisuppruna, kynþáttar og trúarbragða

Í dómnum er aldrei tekið skýrum orðum fram hvernig ákæruvaldið eða dómurinn sjálfur túlkar orð mannsins um þýsku sturturnar, en þó er nokkuð ljóst að hann eigi að hafi með umræddum orðum sínum verið að vísa í helför nasista. Maðurinn sjálfur vildi þó meina annað.

Sagðist hafa átt við þýskar gæðasturtur

Í skýrslutöku hjá lögreglu í upphafi síðasta árs viðurkenndi maðurinn að hafa skrifað athugasemdina, en kvaðst saklaus af sakargiftum. Hann hefði einungis verið að lýsa skoðun sinni og hún ekki beinst að neinum ákveðnum hópi manna. Hann sagðist hafa verið að fjalla um staðreyndir sem hann hefði lesið um.

Aðspurður um hvað hann hafi átt við með því að endurvekja þurfi „þýsku sturturnar aftur á þetta helvítis pakk“ kvaðst hann hafa verið að vísa til þess að Þjóðverjar framleiði gæðasturtur.

Þá sagði hann að setja þyrfti hælisleitendur sem kæmu hingað til lands í sturtu enda væru „þeir líklegast með flær og annað á sér eftir langan flótta“.

Maðurinn vildi meina að hann hefði ekkert á móti flóttafólki sem væri virkilega að flýja raunverulega ógn, en sagði þó hælisleitendur flakka milli landa án ástæðu til að komast á „socialinn“.

Hann tók fyrir að hafa hótað eða ógnað fólki með ummælum sínum, og að ekki væri um hatursorðræðu að ræða.

Við aðalmeðferð málsins var maðurinn spurður nánar út í ummæli sín um þýskar sturtur, þá tók hann fram að hann hefði unnið sem dúkari í húsnæði Útlendingastofnunar og að þar hefði þurft að setja fólk sem hingað kæmi í sturtur til þess að hreinsa af því flær og fleira. Hann sagði sturturnar þar hafa verið frá þýska framleiðandanum GROHE.

Mikill ólíkindablær yfir útskýringunum

Dómnum þótti mikill ólíkindablær yfir þessari skýringu mannsins á þýsku sturtunum.

Það var jafnframt mat dómsins að hann hafi gengið lengra en honum er heimilt samkvæmt stjórnarskrárvörðu tjáningarfrelsi.

Mat dómsins var að ummælin hafi falið í sér fordómafullan rógburð, smánun og fordæmingu í garð þeirra sem ummælin beindust að.

„Loks verður að leggja til grundvallar að það sé bæði nauðsynlegt og samrýmanlegt lýðræðishefðum að takmarka þá tjáningu sem hér um ræðir, en ummæli ákærða voru gróflega móðgandi og alvarleg og til þess fallin að hafa skaðleg áhrif á þá hópa sem fyrir urðu. Verður áengan hátt séða ð þau teljist réttlætanleg sem innlegg í opna þjóðfélagsumræðu,“ sagði í dómnum.

Í janúar 2023 hlaut maðurinn þrjátíu daga skilorðsbundinn dóm fyrir að ráðast á konu. Sú refsing hefur þó ekki áhrif á þennan dóm héraðsdóms, sem komst að þeirri niðurstöðu að maðurinn skyldi greiða 100 þúsund króna sekt eða sæta fangelsi í átta daga.