Er það vinna að vera heima með börnum sínum? Valerio Gargiulo skrifar 20. apríl 2026 09:45 Það er eitt sem mér finnst oft gleymast í umræðunni um fjölskyldulíf og vinnu. Við tölum mikið um störf, framleiðni og hagkerfið.En minna um það sem gerist heima. Að ala upp barn er eitt af mikilvægustu verkefnum sem samfélag byggir á.Samt er það sjaldan skilgreint sem vinna. Foreldrar sem ákveða að vera heima með börnum sínum í einhvern tíma eru oft ekki taldir vera að „vinna“, þó dagarnir þeirra séu fullir af ábyrgð, þolinmæði og nærveru. Þetta snýst ekki um að allir eigi að vera heima.Og ekki heldur um að gera lítið úr þeim sem kjósa að fara fljótt aftur út á vinnumarkað. Heldur um að viðurkenna að þetta ætti að vera raunverulegt val. Í dag er þetta val ekki alltaf raunverulegt. Margar fjölskyldur þurfa einfaldlega tvo tekjustrauma til að ná endum saman.Og þá verður spurningin ekki „hvað viljum við“, heldur „hvað getum við“. Kannski þurfum við að hugsa þetta aðeins upp á nýtt. Ekki endilega með því að tala um hefðbundin hlutverk móður eða föður.Heldur með því að horfa á foreldrahlutverkið sem sameiginlega ábyrgð. Hvað ef annað foreldrið, óháð því hvort það er móðir eða faðir, hefði raunhæfan möguleika á að vera lengur heima með barninu sínu með einhvers konar stuðningi? Ekki sem skyldu.Heldur sem val. Slíkt gæti haft áhrif á fleiri en eina vídd. Fjölskyldur fengju meira svigrúm til að vera með börnum sínum á fyrstu árum lífsins.Börn fengju meiri tíma með foreldrum sínum.Og jafnvel leikskólar gætu fengið smá rými til að anda, sérstaklega á tímum þar sem álag er mikið. Þetta er ekki einföld lausn.Og ekki heldur eitthvað sem hentar öllum. En spurningin er samt þess virði að velta fyrir sér. Hvernig metum við það sem skiptir mestu máli? Er vinna aðeins það sem er mælt í klukkustundum og launum?Eða ættum við líka að horfa á það sem gerist utan vinnumarkaðarins sem hluta af heildinni? Kannski er kominn tími til að ræða þetta á nýjan hátt. Ekki sem andstæðu milli vinnu og fjölskyldu.Heldur sem jafnvægi. Því á endanum snýst þetta ekki bara um foreldra.Heldur um börn.Og þar með um framtíðina. Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Valerio Gargiulo Mest lesið Við getum ekki sagt körlum að tala og svo ekki hlustað Grétar Björnsson Skoðun Lindsay Clancy: Konur eru „hysterískar” þegar það hentar þeim Íris Erlingsdóttir Skoðun Ef fréttir eru nauðsynjavara, hver á að borga? Gunnar Salvarsson Skoðun Hvenær er faglegt að spyrja fagfólk? Kristín Ólafsdóttir Skoðun Próf eiga að vera áttaviti, ekki áfangastaður Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Reynsla, fagmennska og framtíð SÁÁ Jón Páll Hallgrímsson Skoðun 11 ógnir sem Ísland þarf að búa sig undir Ingólfur Shahin Skoðun Gervi hvað? Eggert Gunnarsson Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson Skoðun Höfum við tíma fyrir börnin okkar? jóhann Rúnar Pálsson Skoðun Skoðun Skoðun Gervi hvað? Eggert Gunnarsson skrifar Skoðun 11 ógnir sem Ísland þarf að búa sig undir Ingólfur Shahin skrifar Skoðun Hvenær er faglegt að spyrja fagfólk? Kristín Ólafsdóttir skrifar Skoðun Ef fréttir eru nauðsynjavara, hver á að borga? Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Reynsla, fagmennska og framtíð SÁÁ Jón Páll Hallgrímsson skrifar Skoðun Próf eiga að vera áttaviti, ekki áfangastaður Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Við getum ekki sagt körlum að tala og svo ekki hlustað Grétar Björnsson skrifar Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson skrifar Skoðun Höfum við tíma fyrir börnin okkar? jóhann Rúnar Pálsson skrifar Skoðun Lindsay Clancy: Konur eru „hysterískar” þegar það hentar þeim Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Óþægilegar niðurstöður gera könnun ekki ómarktæka Ingrid Kuhlman,Svanur Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Bilið sem skilningurinn fyllir ekki Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Sjá meira
Það er eitt sem mér finnst oft gleymast í umræðunni um fjölskyldulíf og vinnu. Við tölum mikið um störf, framleiðni og hagkerfið.En minna um það sem gerist heima. Að ala upp barn er eitt af mikilvægustu verkefnum sem samfélag byggir á.Samt er það sjaldan skilgreint sem vinna. Foreldrar sem ákveða að vera heima með börnum sínum í einhvern tíma eru oft ekki taldir vera að „vinna“, þó dagarnir þeirra séu fullir af ábyrgð, þolinmæði og nærveru. Þetta snýst ekki um að allir eigi að vera heima.Og ekki heldur um að gera lítið úr þeim sem kjósa að fara fljótt aftur út á vinnumarkað. Heldur um að viðurkenna að þetta ætti að vera raunverulegt val. Í dag er þetta val ekki alltaf raunverulegt. Margar fjölskyldur þurfa einfaldlega tvo tekjustrauma til að ná endum saman.Og þá verður spurningin ekki „hvað viljum við“, heldur „hvað getum við“. Kannski þurfum við að hugsa þetta aðeins upp á nýtt. Ekki endilega með því að tala um hefðbundin hlutverk móður eða föður.Heldur með því að horfa á foreldrahlutverkið sem sameiginlega ábyrgð. Hvað ef annað foreldrið, óháð því hvort það er móðir eða faðir, hefði raunhæfan möguleika á að vera lengur heima með barninu sínu með einhvers konar stuðningi? Ekki sem skyldu.Heldur sem val. Slíkt gæti haft áhrif á fleiri en eina vídd. Fjölskyldur fengju meira svigrúm til að vera með börnum sínum á fyrstu árum lífsins.Börn fengju meiri tíma með foreldrum sínum.Og jafnvel leikskólar gætu fengið smá rými til að anda, sérstaklega á tímum þar sem álag er mikið. Þetta er ekki einföld lausn.Og ekki heldur eitthvað sem hentar öllum. En spurningin er samt þess virði að velta fyrir sér. Hvernig metum við það sem skiptir mestu máli? Er vinna aðeins það sem er mælt í klukkustundum og launum?Eða ættum við líka að horfa á það sem gerist utan vinnumarkaðarins sem hluta af heildinni? Kannski er kominn tími til að ræða þetta á nýjan hátt. Ekki sem andstæðu milli vinnu og fjölskyldu.Heldur sem jafnvægi. Því á endanum snýst þetta ekki bara um foreldra.Heldur um börn.Og þar með um framtíðina. Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.
Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson skrifar
Skoðun Óþægilegar niðurstöður gera könnun ekki ómarktæka Ingrid Kuhlman,Svanur Sigurbjörnsson skrifar