Rekstrarafgangur á kostnað í­búa - er það árangur?

Það er áhugavert að fylgjast með fulltrúum meirihlutans hampa sér vegna afkomu Sveitarfélagsins Árborgar. Reksturinn hefur batnað og samkvæmt meirihlutanum liggur lykillinn þar í ábyrgri fjármálastjórn, hagræðingu og auknum tekjum. Líkt og fyrir fjórum árum er því lofað að þessi ábyrga fjármálastjórn muni skila sér til íbúa í formi lægri skatta.

Raunverulega áhrif á íbúa

Hin „ábyrga fjármálastjórn” hefur fyrst og fremst falist í hækkun skatta, fasteignaskattar í Árborg voru þeir hæstu á landinu árið 2025. Prósentulækkun árið 2026 var dropi í hafið miðað við hækkanir fyrri ára og hækkun á fasteignamati. Rekstrarafkoma sveitarfélagsins árið 2025 var tæpar 1.500 milljónir á meðan tekjur fasteignaskatta voru í kringum 2.300 milljónir. Áhrif fasteignaskatta á heimili og fyrirtæki er verulega íþyngjandi miðað við fjárhagslegan ávinning sveitarfélagsins. Fjölgun íbúða og þar með fjölgun útsvarsgreiðenda, hefur töluvert meiri og jákvæðari áhrif á reksturinn heldur en hækkun fasteignaskatta.

Íbúafjölgun hefur haldið áfram og er helsta orsök þess að sveitarfélagið er að komast yfir skaflinn fjárhagslega. Það má hins vegar ekki gleyma að þessi fjölgun hefði verið ómöguleg án uppbyggingu innviða sem átti sér stað kjörtímabilið 2018-2022. Við viljum áfram styrkja stoðir sveitarfélagsins með fjölgun íbúa, en uppbygging innviða þarf að fylgja.

Formaður bæjarráðs skellir skömminni á fulltrúa Framsóknar og annara flokka, en hann og aðrir Sjálfstæðismenn í Árborg hafa aldrei aldrei viljað horfast almennilega í augu við þann vanda sem þeir komu sveitarfélaginu í. Þeir hafa aldrei viðurkennt mikilvægi innviðauppbyggingar né þá skuld sem hlýst af vanrækslu hennar og nú er haldið áfram á sömu braut. Þetta er nákvæmlega aðferðafræðin sem Sjálfstæðismenn beittu árin 2010-2018, þegar innviðaskuldin náði hámarki.

Framsókn hefur ávallt viðurkennt vandann

Allir bæjarfulltrúar skrifuðu undir skjal árið 2023 þar sem staðfest var að álag yrði lagt á íbúa til eins árs. Fyrst og fremst til að sýna fjárfestum að sveitarfélagið væri lánshæft. Sú aðgerð bar árangur og sveitarfélagið fékk nauðsynlegt fjármagn. Við í Framsókn gerðum ráð fyrir að álagið yrði afnumið um leið og aðstæður leyfðu. Reksturinn batnaði, með um 3.000 milljóna kr. afgangi árið 2024 og 1.500 milljóna kr. afgangi árið 2025. Þrátt fyrir þennan viðsnúning fengu íbúar samt reikning fyrir álaginu sumarið 2025.

„Íþyngjandi neyðarúrræði og þungbær ákvörðun” segja fulltrúar meirihlutans. Þrátt fyrir að tækifæri hefðu verið til staðar til að semja við ráðuneytið um endurgreiðslu og hlífa íbúum Árborgar, var meirihlutanum nokkuð léttvæg ákvörðun að endurskoða ekki þetta neyðarúrræði. Vilji Sjálfstæðisflokksins stóð ekki til þess. Loforðið um að bættur rekstur skili sér til íbúa virðist því ekki vera í forgangi. Árangur meirihlutans virðist eingöngu vera mældur í niðurstöðu ársreikninga.

Hvernig á að mæla raunverulegan árangur?

Ég skilgreini árangur í sveitarstjórnarmálum á víðari grunni en í ársreikningum. Fyrir mér er árangur að skila af sér sveitarfélagi með traustan rekstur sem ræður við verkefni framtíðarinnar. En árangur felst einnig í bættri þjónustu sveitarfélagsins, að börn komist inn á leikskóla, að aðstaða anni eftirspurn þegar kemur að íþróttum, frístundum, tómstundum og skólum. Að uppbygging innviða sé hugsuð til langs tíma í takt við íbúafjölgun, ekki á eftir. Að fólkið sem lagði grunninn að því samfélagi sem við búum í dag, fái þá þjónustu sem það á skilið.

Við í Árborg þurfum að horfa til framtíðar og komast út úr þeim viðbragðsdrifna fasa sem hefur einkennt reksturinn undanfarin ár. Ég vona að ég geti, eftir fjögur, átta eða tólf ár, bent á raunverulegan árangur. Árangur sem mælist ekki eingöngu í ársreikningum, heldur í lífsgæðum íbúa.

Höfundur er oddviti B-lista Framsóknar í Árborg.