Skýja­borgir skólaforystunnar

Ég átti nú alveg von á því að grein mín, Menntaforystan er að plata þig, myndi fá einhverja athygli en þau miklu og jákvæðu viðbrögð sem hún fékk, innan sem utan menntasamfélagsins, komu sannarlega á óvart. Þetta tel ég sýna hversu mikil þörf er á því að við tökum þessa umræðu, bæði um það sem má betur fara í skólakerfinu og hvernig menntaforystan hefur brugðist. En vitanlega voru líka deildar meiningar um ágæti greinarinnar.

Nýverið skrifaði framhaldsskólakennarinn Ása Lind Finnbogadóttir skoðanagrein þar sem hún gagnrýndi málflutning minn. Ég tel ekki þörf á því að staldra of lengi við þessa grein, því megintilgangur hennar á að vera að koma Menntavísindasviði til varnar en Ása skautar fram hjá lykilatriðinu í gagnrýni minni á sviðið; að það hefur vanrækt skyldur sínar gagnvart kennaranemum með því að fjalla sem minnst um félagslega þátt kennarastarfsins, líkt og eineltisforvarnir. Á meðan þurfa nemarnir að hlusta linnulaust á sama fyrirlesturinn um hina fræðilegu hlið menntavísindanna. Einnig má bæta því við að kennaranemar hafa lengi barist fyrir því að fá meiri og betri fræðslu um hina félagslegu hlið starfsins, við dræmar undirtektir Menntavísindasviðs, auk þess sem nemendur sviðsins hafa harðlega gagnrýnt kennsluna þar á bæ.

En grein Ásu er áhugaverð fyrir þær sakir að hún sýnir svart á hvítu það viljaleysi sem finna má hjá fámennum en háværum hópi innan menntasamfélagsins til að takast á við þann alvarlega vanda sem skólakerfið glímir við. Í huga þessa fólks þá jafngildir gagnrýni undirróðri. Þessi viðhorf má líka sjá í fjöltölvupósti sem Magnús Þór Jónsson formaður Kennarasambandsins sendi síðastliðinn föstudag til kennara landsins. Hann kippir sér væntanlega ekki upp við það að orð hans þar fái sem víðasta dreifingu.

Í póstinum kom Magnús inn á umræðuna um skólamál, sem sé ekki síst mikil núna í ljósi væntanlegra sveitastjórnarkosninga, því sé mikilvægt að raddir kennara heyrist og að kennaraforystan sé ekki viðkvæm fyrir umræðunni. En hann segir líka: „Umræða um skólamál má þó ekki verða með þeim hætti að niðurrif eða afmarkaðir þættir taki hana yfir og úr verði „keppni í fyrirsögnum“ sem hefur tilhneigingu til að fara hratt úr böndum.“ Einnig varar hann við orðræðu sem „skaðar þær aðstæður sem við búum nemendum okkar“. Þarna má sjá enn og aftur hvernig menntaforystan reynir að þagga niður í óánægjuröddum, með því að saka gagnrýnismenn um niðurrif og að tala menntakerfið niður. En þessi málflutningur stenst ekki skoðun. Er heilbrigðisstarfsfólk þá að stunda niðurrifsstarfsemi þegar það segir frá neyðarástandi á bráðamóttökunni? Erum við að tala niður vegakerfið okkar þegar bent er á að vegirnir séu holóttir?

Þarna er Magnús í krafti stöðu sinnar að láta kennara landsins vita að raunverulega gagnrýnin umræða, um skólakerfið eða menntaforystuna, sé ekki vel þegin. Er nokkuð furða að kennarar veigri sér við því að tjá óánægju sína á opinberum vettvangi þegar skilaboðin frá forystunni eru á þessa leið? Hingað til hafa kennarar helst tjáð gremju sína á kaffistofunni en ég tel að veðraskipti séu í vændum. Óánægja kennarasamfélagsins með ástandið í menntamálum, sem og afneitun og hroka menntaforystunnar, er einfaldlega orðin það megn.

Magnús og málsvarar hans telja sig sýna mikla góðmennsku gagnvart nemendum og kennurum þegar þeir verja núverandi menntakerfi. En það sem þetta fólk kallar góðmennsku, álít ég vera grimmd. Það er grimmd að telja það sjálfsagt að nemendur fái ekki að vita hvar þeir standi í raun og veru. Að nemendur sem kunna varla að lesa fái B í íslensku. Að ungt fólk geti ekki látið drauma sína rætast því það fékk ekki námsaðstoð við hæfi. Nú er mál að linni; nemendur, kennarar og foreldrar verða að láta í sér heyra og láta skólaforystuna vita að ef hún er ekki tilbúin til þess að takast á við vandann, að þá sé kannski tímabært að hreinsa til í brúnni. Þegar fólk reisir sér skýjaborgir þá er best að kippa því aftur niður á jörðina.

Höfundur er framhaldsskólakennari.