Öryggi sjúk­linga byggist á sam­starfi og trausti

Í dag 17. september er alþjóðlegur dagur öryggis sjúklinga. Frá árinu 2019 hefur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) hvatt aðildarríki sín til að nýta daginn til að vekja athygli á mikilvægi sjúklingaöryggis, efla þátttöku sjúklinga og samfélagsins í öryggismálum og hvetja heilbrigðisstofnanir til markvissra umbóta í þágu öruggari heilbrigðisþjónustu. Þema dagsins í ár er „Örugg þjónusta á öllum æviskeiðum“ með áherslu á fólk með langvinna sjúkdóma.

Lykilatriði að þjónusta sé samfelld

Stór hluti þeirra sem þurfa að sækja þjónustu hjá Landspítala eru einstaklingar með langvinna sjúkdóma á öllum aldri. Fyrir suma nær þjónustan ekki bara yfir daga eða vikur heldur oft mörg ár og jafnvel alla ævi.

Þá skiptir máli að þjónustan sé samfelld, að upplýsingar séu aðgengilegar og fylgi á milli þeirra sem koma að meðferð og að hlustað sé á sjúklinga og aðstandendur.

Oft felst áskorunin ekki aðeins í sjúkdómnum sjálfum heldur einnig í því að þjónustan er veitt af mörgum aðilum, á mismunandi stöðum og yfir langt tímabil. Þegar meðferð spannar mörg ár og marga fagaðila aukast líkurnar á að upplýsingar glatist, misskilningur verði eða ábyrgð verði óljós. Þess vegna er lykilatriði að þjónustan sé samfelld og vel samhæfð. Fólk þarf að vita hvert það getur leitað, að upplýsingar séu aðgengilegar, á réttum stað og að það geti tekið virkan þátt í ákvörðunum um eigið heilbrigði. Þekking eykur getu fólks til að taka upplýstar ákvarðanir, spyrja spurninga og taka virkan þátt í eigin meðferð.

Að læra af reynslu sjúklinga

Fólk með langvinna sjúkdóma hefur einstaka sýn á heilbrigðisþjónustuna. Það veit hvernig þjónustan birtist þeim sem hana nota og getur bent á bæði styrkleika hennar og tækifæri til umbóta. Reynsla sjúklinga og aðstandenda er því ein verðmætasta uppspretta þekkingar um gæði og öryggi heilbrigðisþjónustu.

Landspítali fær reglulega ábendingar um þjónustuna frá notendum, bæði sjúklingum og aðstandendum. Erindin eru ólík en eiga það flest sameiginlegt að í þeim felst ósk um að hlustað sé á reynslu þeirra og að lærdómur sé dreginn af henni svo hægt sé að koma í veg fyrir að aðrir þurfi að upplifa það sama.

Traust þarf að vera til staðar svo sjúklingar og aðstandendur treysti sér til að koma á framfæri athugasemdum, ábendingum og kvörtunum án þess að óttast að sjónarmið og reynsla þeirra skipti ekki máli eða að það hafi neikvæð áhrif á meðferðina. Mikilvægt er að heilbrigðisstarfsfólk taki erindum frá sjúklingum vel, þekki réttindi þeirra og hvaða formlegu leiðir er hægt að fara til að koma athugasemdum og kvörtunum til skila.

Endurgjöf sjúklinga og aðstandenda ómetanleg

Á gæðadeild Landspítala er unnið að því að efla gæði og öryggi þjónustunnar og styðja við stöðugar umbætur. Reynsla sjúklinga og aðstandenda er þar ómetanleg því hún veitir innsýn sem tölur, mælingar og önnur gögn sýna oft ekki. Þjónustukannanir, ábendingar og reynslusögur veita mikilvægar upplýsingar um hvernig þjónustan nýtist fólki í raun og veru og hvar tækifæri eru til að gera betur.

Alþjóðlegur dagur öryggis sjúklinga minnir okkur á að öryggi er sameiginlegt verkefni. Heilbrigðisstarfsfólk, stjórnendur, sjúklingar og aðstandendur hafa öll mikilvægu hlutverki að gegna. Örugg og notendamiðuð heilbrigðisþjónusta byggist á samstarfi, opnum samskiptum og gagnkvæmu trausti. Þegar reynsla sjúklinga og markvisst umbótastarf fara hönd í hönd skapast betri forsendur fyrir auknum gæðum og öruggari heilbrigðisþjónustu fyrir okkur öll.

Höfundar eru Marta Jóns Hjördísardóttir, talskona sjúklinga á Landspítala, og Ólöf Elsa Björnsdóttir, gæðastjóri á Landspítala.